បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះផ្តោតលើបញ្ហាប្រឈមរបស់សហគ្រាសវៀតណាម ដែលពឹងផ្អែកខ្លាំងពេកលើការនាំចេញ និងតម្រូវការបន្ទាន់ក្នុងការងាកមកអភិវឌ្ឍទីផ្សារក្នុងស្រុក ដើម្បីទប់ទល់នឹងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចសកល។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះធ្វើការវិភាគលើសក្តានុពលទីផ្សារក្នុងស្រុកវៀតណាម កំណត់បញ្ហាប្រឈមបច្ចុប្បន្ន និងស្នើឡើងនូវគោលនយោបាយយុទ្ធសាស្ត្រសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Export-Oriented Strategy យុទ្ធសាស្ត្រផ្តោតលើការនាំចេញ |
អាចទាក់ទាញរូបិយប័ណ្ណបរទេស និងពង្រីកទីផ្សារទៅកាន់អន្តរជាតិបានទូលំទូលាយ។ | ងាយរងគ្រោះខ្លាំងនៅពេលមានវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចសកល ហើយមើលរំលងតម្រូវការអ្នកប្រើប្រាស់ក្នុងស្រុក។ | ធ្វើឱ្យសហគ្រាសវៀតណាមជួបការលំបាកខ្លាំង ពេលសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកធ្លាក់ចុះក្នុងឆ្នាំ ២០០៨-២០០៩។ |
| Domestic Market Stimulus (Buy Local Campaign) ការជំរុញទីផ្សារក្នុងស្រុក (យុទ្ធនាការប្រើប្រាស់ទំនិញក្នុងស្រុក) |
ជួយរក្សាស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ចជាតិ និងទាញយកប្រយោជន៍ពីប្រជាជនក្នុងស្រុកដ៏ច្រើន (៩០លាននាក់)។ | ប្រឈមនឹងការប្រកួតប្រជែងខ្ពស់ពីទំនិញបរទេស និងផ្នត់គំនិតប្រជាជនដែលចូលចិត្តប្រើរបស់នាំចូល។ | បង្កើនការលក់រាយ និងជួយទប់ស្កាត់ផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានពីការធ្លាក់ចុះនៃពាណិជ្ជកម្មសកល។ |
| Rural Distribution Network Expansion ការពង្រីកបណ្តាញចែកចាយនៅតំបន់ជនបទ |
អាចចាប់យកចំណែកទីផ្សារដ៏ធំ (៧០% នៃតម្រូវការទំនិញប្រើប្រាស់) និងជួយលើកកម្ពស់ជីវភាពប្រជាជនជនបទ។ | ទាមទារការវិនិយោគទុនច្រើនលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងប្រឈមនឹងការលំបាកផ្នែកដឹកជញ្ជូន។ | នៅតែជាទីផ្សារសក្តានុពលដែលមិនទាន់បានទាញយកប្រយោជន៍អស់ ទាមទារយន្តការគាំទ្របន្ថែមពីរដ្ឋ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានផ្តោតលើតម្រូវការផ្នែកកុំព្យូទ័រ ឬបច្ចេកវិទ្យាជ្រៅជ្រះឡើយ ប៉ុន្តែបានគូសបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ពីតម្រូវការធនធានហិរញ្ញវត្ថុ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍទីផ្សារ។
ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើទិន្នន័យពីអគ្គនាយកដ្ឋានស្ថិតិវៀតណាម (២០០៩-២០១៥) ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីប្រជាសាស្ត្រវៀតណាម (ប្រជាជន ៩០លាននាក់)។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីជាមានភាពស្រដៀងគ្នានៃសេដ្ឋកិច្ចកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ក៏ដោយ ក៏ទំហំទីផ្សារ និងសមត្ថភាពផលិតក្នុងស្រុកមានទំហំតូចជាង ដែលទាមទារការកែសម្រួលគោលនយោបាយឱ្យស្របតាមបរិបទជាក់ស្តែង។
យុទ្ធសាស្ត្រងាកមកពង្រឹងទីផ្សារក្នុងស្រុកនេះ មានសារៈសំខាន់ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់បរិបទសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន។
ការរៀបចំទីផ្សារក្នុងស្រុកឱ្យបានរឹងមាំ គឺជាខែលការពារដ៏សំខាន់សម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ក្នុងការទប់ទល់នឹងភាពមិនប្រាកដប្រជានៃទីផ្សារនាំចេញសកល។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Domestic Market | ទីផ្សារដែលការទិញលក់ទំនិញ និងសេវាកម្មកើតឡើងនៅខាងក្នុងព្រំដែននៃប្រទេសមួយ ជាជាងការនាំចេញទៅលក់នៅក្រៅប្រទេស។ | ដូចជាការផលិតអីវ៉ាន់ហើយលក់ឱ្យអ្នកភូមិខ្លួនឯងផ្ទាល់ ជាជាងយកទៅលក់នៅភូមិផ្សេង ឬប្រទេសផ្សេង។ |
| Consumer Price Index (CPI) | សន្ទស្សន៍តម្លៃទំនិញប្រើប្រាស់ គឺជារង្វាស់រង្វាល់ដែលតាមដានការប្រែប្រួលតម្លៃជាមធ្យមនៃកញ្ចប់ទំនិញ និងសេវាកម្មដែលប្រជាជនទិញប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ។ កាលណា CPI កើនឡើង មានន័យថាទំនិញកាន់តែថ្លៃ (អតិផរណា)។ | ដូចជាឧបករណ៍វាស់កម្តៅសេដ្ឋកិច្ច ដែលប្រាប់យើងថាទំនិញនៅទីផ្សារកំពុងតែឡើងថ្លៃឬចុះថ្លៃជាទូទៅ។ |
| Purchasing Power | អំណាចទិញ គឺជាសមត្ថភាពហិរញ្ញវត្ថុរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ក្នុងការទិញទំនិញ ឬសេវាកម្ម ដោយផ្អែកលើប្រាក់ចំណូលរបស់ពួកគេ និងតម្លៃទំនិញនៅលើទីផ្សារនាពេលនោះ។ | ដូចជាលុយ១ម៉ឺនរៀលក្នុងហោប៉ៅរបស់អ្នក ថាតើអាចទិញម្ហូបបានប៉ុន្មានមុខនៅថ្ងៃនេះបើធៀបនឹងឆ្នាំមុន។ |
| Distribution Network | បណ្តាញចែកចាយ គឺជាប្រព័ន្ធនៃអាជីវកម្ម ឬភ្នាក់ងារ (ដូចជាអ្នកលក់ដុំ អ្នកលក់រាយ ផ្សារទំនើប) ដែលធ្វើការបញ្ជូនទំនិញពីអ្នកផលិតទៅដល់ដៃអ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយនៅតាមតំបន់ផ្សេងៗ។ | ដូចជាប្រព័ន្ធបំពង់ទឹកដែលនាំទឹកពីរោងចក្រផលិតទឹកស្អាត ទៅកាន់រ៉ូប៊ីណេតាមផ្ទះនីមួយៗអញ្ចឹងដែរ។ |
| Non-tariff Barriers | របាំងមិនមែនពន្ធគយ គឺជាវិធានការនានារបស់រដ្ឋាភិបាលក្រៅពីការយកពន្ធ (ដូចជាការកំណត់កូតា ស្តង់ដារគុណភាព ឬនីតិវិធីរដ្ឋបាលស្មុគស្មាញ) ដើម្បីរឹតត្បិតការនាំចូលទំនិញពីបរទេស និងការពារផលិតផលក្នុងស្រុក។ | ដូចជាការដាក់លក្ខខណ្ឌថាសិស្សសាលាផ្សេងបើចង់ចូលលេងបាល់នៅតារាងសាលាយើង ត្រូវតែពាក់ស្បែកជើងស្តង់ដារ មិនមែនគ្រាន់តែទារលុយថ្លៃចូលទីលាននោះទេ។ |
| Inventory Index | សន្ទស្សន៍ទំនិញសល់ក្នងឃ្លាំង គឺជាតួលេខភាគរយដែលបង្ហាញពីបរិមាណទំនិញដែលផលិតរួចតែលក់មិនទាន់ចេញ ហើយកំពុងរក្សាទុកក្នុងឃ្លាំងរង់ចាំការបញ្ចេញទៅកាន់ទីផ្សារ។ | ដូចជានំដែលអ្នកដុតទុកលក់កាលពីម្សិលមិញតែលក់មិនអស់ ហើយនៅសល់គរក្នុងទូ។ |
| World Trade Organization (WTO) | អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក គឺជាស្ថាប័នអន្តរជាតិដែលគ្រប់គ្រង និងជួយសម្រួលដល់ច្បាប់ពាណិជ្ជកម្មរវាងប្រទេសនិងប្រទេស ដើម្បីធានាថាការផ្លាស់ប្តូរពាណិជ្ជកម្មប្រព្រឹត្តទៅដោយរលូន សេរី និងអាចព្យាករណ៍បាន។ | ដូចជាអាជ្ញាកណ្តាលនៅលើទីលានបាល់ទាត់អន្តរជាតិ ដែលមើលការខុសត្រូវកុំឱ្យកីឡាករ (ប្រទេសនីមួយៗ) លេងខុសច្បាប់ក្នុងការដោះដូរទំនិញគ្នា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
