បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះស្រាវជ្រាវពីស្ថានភាព និងកម្រិតនៃភាពប្រកួតប្រជែងនៃផលិតផលតែរបស់ប្រទេសវៀតណាម ដែលនាំចេញទៅកាន់ទីផ្សារប្រទេសរុស្ស៊ី ដោយស្វែងរកចំណុចខ្សោយ និងមូលហេតុដែលធ្វើឱ្យតម្លៃ និងចំណែកទីផ្សារនៅមានកម្រិតទាប។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវិភាគបរិមាណ និងគុណភាព ដោយផ្អែកលើទ្រឹស្តី និងសូចនាករសេដ្ឋកិច្ចដើម្បីវាយតម្លៃ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| M. Porter's Diamond Model ការវិភាគតាមគំរូពេជ្ររបស់ M. Porter (M. Porter's Diamond Model) |
ផ្តល់នូវទិដ្ឋភាពរួមនិងស៊ីជម្រៅអំពីកត្តារចនាសម្ព័ន្ធ កត្តាតម្រូវការ និងទំនាក់ទំនងក្នុងឧស្សាហកម្ម។ អាចរកឃើញចំណុចខ្សោយសំខាន់ៗដូចជាបញ្ហាវត្ថុធាតុដើមនិងកង្វះម៉ាកយីហោ។ | ពឹងផ្អែកលើការវាយតម្លៃបែបគុណភាព (Qualitative) ច្រើនជាងបរិមាណ ដែលអាចមានភាពលម្អៀង និងមិនអាចវាស់វែងជារង្វាស់តួលេខច្បាស់លាស់។ | រកឃើញថាវៀតណាមមានចំណុចខ្សោយក្នុងការកែច្នៃ ការប្រើប្រាស់ជីគីមីលើសកម្រិត និងកង្វះទំនាក់ទំនងក្នុងខ្សែសង្វាក់តម្លៃ។ |
| Revealed Comparative Advantage (RCA) Index & Market Share ការគណនាសន្ទស្សន៍អត្ថប្រយោជន៍ប្រៀបធៀប (RCA) និងចំណែកទីផ្សារ |
ជារង្វាស់ស្តង់ដារអន្តរជាតិដែលអាចប្រៀបធៀបកម្រិតប្រកួតប្រជែងទល់នឹងប្រទេសដទៃបានយ៉ាងច្បាស់លាស់តាមរយៈទិន្នន័យជាក់ស្តែង។ | បង្ហាញត្រឹមតែលទ្ធផលនៃអតីតកាលនិងបច្ចុប្បន្ន ប៉ុន្តែមិនបានពន្យល់ពីមូលហេតុស៊ីជម្រៅនៅពីក្រោយការធ្លាក់ចុះឬកើនឡើងនោះទេ។ | សន្ទស្សន៍ RCA របស់តែវៀតណាមបានធ្លាក់ចុះជាបន្តបន្ទាប់ពី ៧,០៨ ក្នុងឆ្នាំ ២០០៩ មកត្រឹម ៣,០៣ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៥។ |
| Irving Fisher Price Index សន្ទស្សន៍តម្លៃ Irving Fisher |
ជួយវាស់វែងបម្រែបម្រួលតម្លៃដោយគិតគូរទាំងការផ្លាស់ប្តូរតម្លៃនិងបរិមាណនៃការនាំចេញ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីតម្លៃបន្ថែមពិតប្រាកដ។ | តម្រូវឱ្យមានទិន្នន័យទ្វេភាគីលម្អិត និងអាចមានភាពស្មុគស្មាញក្នុងការប្រមូលទិន្នន័យជាក់លាក់តាមប្រភេទផលិតផលរង។ | សន្ទស្សន៍តម្លៃមានកម្រិតលើសពី ១ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៣-២០១៥ ដែលបង្ហាញថាទោះបរិមាណនាំចេញថយចុះតែកម្រិតតម្លៃមានការប្រសើរឡើងបន្តិច។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយលើប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាស្មុគស្មាញឡើយ ប៉ុន្តែទាមទារការប្រមូលទិន្នន័យពាណិជ្ជកម្មនិងចំណេះដឹងផ្នែកវិភាគសេដ្ឋកិច្ច។
ការសិក្សានេះផ្តោតតែលើទិន្នន័យនាំចេញតែពីវៀតណាមទៅរុស្ស៊ី ចន្លោះឆ្នាំ ២០០៩ ដល់ ២០១៥ ដែលអាចហួសសម័យបន្តិច និងមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីនិន្នាការទីផ្សារពិភពលោកថ្មីៗ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីជាប្រភេទដំណាំខុសគ្នាក៏ដោយ ប៉ុន្តែបរិបទនៃការនាំចេញវត្ថុធាតុដើមកសិកម្មដែលមិនទាន់កែច្នៃ គឺស្រដៀងគ្នាខ្លាំងណាស់ ដែលធ្វើឱ្យការសិក្សានេះមានតម្លៃជាមេរៀន។
វិធីសាស្ត្រវិភាគនៅក្នុងឯកសារនេះគឺមានប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់កម្ពុជា ក្នុងការវាយតម្លៃភាពប្រកួតប្រជែងនៃផលិតផលកសិកម្មនាំចេញរបស់ខ្លួន។
ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រទាំងនេះនឹងជួយឱ្យកម្ពុជាអាចផ្លាស់ប្តូរពីប្រទេសដែលនាំចេញវត្ថុធាតុដើមតម្លៃទាប ទៅជាប្រទេសដែលមានខ្សែសង្វាក់តម្លៃកសិកម្មរឹងមាំ និងមានម៉ាកយីហោប្រកួតប្រជែងលើឆាកអន្តរជាតិ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| M. Porter's diamond model | គំរូទ្រឹស្តីសេដ្ឋកិច្ចរបស់លោក Michael Porter ដែលប្រើសម្រាប់វិភាគភាពប្រកួតប្រជែងរបស់ប្រទេសមួយដោយផ្អែកលើកត្តាធំៗចំនួន៤ គឺ កត្តាផលិតកម្ម លក្ខខណ្ឌតម្រូវការ ឧស្សាហកម្មគាំទ្រនិងពាក់ព័ន្ធ និងយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ក្រុមហ៊ុន។ | ដូចជាការពិនិត្យមើលជើងតុកទាំង៤ ថាតើវាមានភាពរឹងមាំគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការទ្រទម្ងន់ (ភាពប្រកួតប្រជែង) នៅលើទីផ្សារអន្តរជាតិដែរឬទេ។ |
| Revealed Comparative Advantage (RCA) | សូចនាករដែលវាស់វែងអត្ថប្រយោជន៍ប្រៀបធៀបនៃការនាំចេញផលិតផលណាមួយរបស់ប្រទេសមួយ ធៀបនឹងការនាំចេញផលិតផលនោះនៅលើពិភពលោក។ បើ RCA ធំជាង ១ មានន័យថាប្រទេសនោះមានប្រៀបលើការនាំចេញផលិតផលនោះ។ | ប្រៀបដូចជាការប្រកួតកីឡា បើពិន្ទុរបស់អ្នកខ្ពស់ជាងពិន្ទុមធ្យមរបស់អ្នកចូលរួមទាំងអស់ នោះមានន័យថាអ្នកពូកែខាងវិញ្ញាសានោះជាងគេ។ |
| Irving Fisher Price Index | សូចនាករតម្លៃដែលគណនាដោយយកមធ្យមធរណីមាត្រនៃសូចនាករតម្លៃ Laspeyres និង Paasche ដើម្បីវាស់វែងបម្រែបម្រួលតម្លៃទំនិញនាំចេញ ដោយគិតគូរយ៉ាងតឹងរ៉ឹងទាំងការប្រែប្រួលតម្លៃ និងបរិមាណជាក់ស្តែង។ | ដូចជាការគិតមធ្យមភាគនៃពិន្ទុប្រឡងដោយថ្លឹងថ្លែងទាំងពិន្ទុមុខវិជ្ជា និងចំនួនម៉ោងសិក្សា ដើម្បីទទួលបានលទ្ធផលដែលសុក្រឹតនិងជាក់លាក់បំផុត។ |
| Market share | ភាគរយនៃការលក់សរុបឬទំហំនៃទីផ្សារ ដែលក្រុមហ៊ុន ឬប្រទេសមួយទទួលបានធៀបនឹងទំហំទីផ្សារសរុបនៃផលិតផលនោះ។ វាបង្ហាញពីទំហំឥទ្ធិពល និងភាពជោគជ័យនៃការលក់ធៀបនឹងគូប្រជែង។ | ដូចជាការកាត់នំខេកមួយដុំធំប្រចាំពិធីជប់លៀង បើអ្នកទទួលបានចំណែកនំកាន់តែធំ មានន័យថាអ្នកមានឥទ្ធិពលជាងគេ។ |
| Value chain | ស៊េរីនៃសកម្មភាពនានាដែលភាគីពាក់ព័ន្ធធ្វើឡើង ចាប់តាំងពីការដាំដុះ ការប្រមូលផល ការកែច្នៃ ការវេចខ្ចប់ រហូតដល់ការនាំចេញ និងលក់ ដើម្បីបន្ថែមតម្លៃទៅលើផលិតផលមួយដំណាក់កាលម្តងៗមុននឹងទៅដល់ដៃអតិថិជន។ | ដូចជាដំណើរការនៃការធ្វើនំប៉័ង ដែលផ្តើមពីការច្រូតស្រូវសាលី កិនជាម្សៅ ដុតនំ និងវេចខ្ចប់លក់ ដោយដំណាក់កាលនីមួយៗសុទ្ធតែបានបង្កើនតម្លៃដល់នំប៉័ងនោះ។ |
| Public-Private Partnership (PPP) | យន្តការសហប្រតិបត្តិការ និងការវិនិយោគរួមគ្នារវាងស្ថាប័នរដ្ឋ និងក្រុមហ៊ុនឯកជន ក្នុងការអភិវឌ្ឍគម្រោងធំៗ (ដូចជាកសិកម្ម ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ) ដោយភាគីទាំងពីរចែករំលែកទាំងហានិភ័យ ទុន និងផលចំណេញ។ | ដូចជាការចូលលុយគ្នារវាងមេឃុំ (រដ្ឋ) និងសេដ្ឋីក្នុងភូមិ (ឯកជន) ដើម្បីសាងសង់ស្ពានមួយ រួចប្រមូលលុយថ្លៃឆ្លងកាត់យកមកចែកគ្នា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
