បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះវិភាគពីការវិវឌ្ឍ និងរចនាសម្ព័ន្ធនៃបណ្តាញស្រាវជ្រាវកសិកម្មរបស់ប្រទេសកូឡុំប៊ី ដោយផ្តោតលើបញ្ហាប្រឈមផ្នែកហិរញ្ញប្បទានសាធារណៈ និងភាពប្រកួតប្រជែងទាប បើប្រៀបធៀបទៅនឹងភាពជោគជ័យនៃប្រព័ន្ធស្រាវជ្រាវកសិកម្មរបស់ប្រទេសប្រេស៊ីល។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវបែបស្វែងយល់និងប្រៀបធៀប ដោយផ្អែកលើការពិនិត្យឯកសារ និងទិន្នន័យស្ថាប័នដើម្បីធៀបប្រព័ន្ធនៃប្រទេសទាំងពីរ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Brazilian Public Agricultural Research Model (Embrapa) គំរូស្រាវជ្រាវកសិកម្មសាធារណៈរបស់ប្រេស៊ីល (Embrapa) |
មានការវិនិយោគខ្ពស់ពីរដ្ឋាភិបាល មានអ្នកស្រាវជ្រាវកម្រិតបណ្ឌិតច្រើន (៧៣%) និងមានបណ្តាញសហការទូលំទូលាយដែលគ្របដណ្តប់គ្រប់តំបន់។ | ពឹងផ្អែកខ្លាំងលើថវិការដ្ឋាភិបាលដែលអាចប្រឈមនឹងហានិភ័យនៅពេលប្រទេសជួបវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច ឬមានការកាត់បន្ថយថវិកាសាធារណៈ។ | ទទួលបានផលចំណេញសង្គម ១២,២៩ ដុល្លារ ក្នុងរាល់ ១ ដុល្លារដែលបានវិនិយោគលើការស្រាវជ្រាវ។ |
| Colombian Agricultural Research System (Agrosavia & CENIs) ប្រព័ន្ធស្រាវជ្រាវកសិកម្មរបស់កូឡុំប៊ី (Agrosavia និងវិស័យឯកជន) |
មានការចូលរួមចំណែកថវិកាពីវិស័យឯកជន (តាមរយៈមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវឯកជន CENIs) ដែលជួយកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើរដ្ឋាភិបាល។ | ខ្វះខាតអ្នកស្រាវជ្រាវកម្រិតបណ្ឌិត (មានត្រឹមតែ ២៣%) និងទទួលបានការវិនិយោគទាបពីរដ្ឋាភិបាល (០,៧៩% នៃផ.ស.ស កសិកម្ម) ដែលធ្វើឱ្យផលិតភាពមានកម្រិតទាប។ | ទទួលបានផលចំណេញសង្គមត្រឹមតែ ២,១៥ ដុល្លារ ក្នុងរាល់ ១ ដុល្លារដែលបានវិនិយោគលើការស្រាវជ្រាវ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់អំពីភាពចាំបាច់នៃធនធានហិរញ្ញវត្ថុ និងធនធានមនុស្សកម្រិតខ្ពស់ ដើម្បីធានាបាននូវប្រសិទ្ធភាពនៃប្រព័ន្ធស្រាវជ្រាវកសិកម្ម។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយផ្តោតលើទិន្នន័យស្ថាប័ននិងហិរញ្ញវត្ថុនៅក្នុងប្រទេសកូឡុំប៊ី និងប្រេស៊ីល ជាពិសេសទិន្នន័យពី Agrosavia និង Embrapa ក្នុងឆ្នាំ ២០១៩។ ដោយសារវាផ្អែកលើបរិបទនៅអាមេរិកឡាទីន វាអាចមានភាពខុសគ្នាពីបរិបទសេដ្ឋកិច្ចនិងនយោបាយនៅកម្ពុជា។ យ៉ាងណាក្តី បញ្ហាប្រឈមនៃកង្វះខាតថវិកាស្រាវជ្រាវរដ្ឋ និងធនធានមនុស្សកម្រិតបណ្ឌិត គឺជាបញ្ហាស្រដៀងគ្នាដែលប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដូចជាកម្ពុជាកំពុងជួបប្រទះ។
ការវិភាគប្រៀបធៀបនេះមានតម្លៃយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់រៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍វិស័យស្រាវជ្រាវកសិកម្ម និងគោលនយោបាយនវានុវត្តន៍នៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការបង្កើនការវិនិយោគលើការស្រាវជ្រាវកសិកម្មពីសំណាក់រដ្ឋាភិបាល ដោយមានការគាំទ្រពីវិស័យឯកជន គឺជាគន្លឹះយុទ្ធសាស្ត្រដើម្បីធានាបាននូវការប្រកួតប្រជែងនិងកំណើនសេដ្ឋកិច្ចជាតិប្រកបដោយចីរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Social profit (ប្រាក់ចំណេញសង្គម) | ផលប្រយោជន៍រួមដែលសង្គមទទួលបានពីការវិនិយោគសាធារណៈ (ឧទាហរណ៍ ការស្រាវជ្រាវកសិកម្ម) ដូចជាការថយចុះតម្លៃម្ហូបអាហារ ការបង្កើតការងារ និងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ជាជាងការគិតតែពីប្រាក់ចំណេញហិរញ្ញវត្ថុរបស់ស្ថាប័នតែមួយ។ | ដូចជាការដែលរដ្ឋសាងសង់ស្ពានមួយខ្សែទោះមិនបានប្រាក់ចំណេញត្រឡប់មកវិញផ្ទាល់ តែប្រជាជនទាំងអស់ចំណេញពេលវេលាធ្វើដំណើរ និងលក់ដូរបានស្រួល ដែលជាផលចំណេញសម្រាប់សង្គមទាំងមូល។ |
| Total Factor Productivity / TFP (ផលិតភាពកត្តាសរុប) | រង្វាស់នៃប្រសិទ្ធភាពសរុបក្នុងការប្រើប្រាស់ធនធានរួមបញ្ចូលគ្នា (ដូចជាដី ពលកម្ម ជី និងទុន) ដើម្បីបង្កើតបានជាផលសម្រេច (ទិន្នផលកសិកម្ម)។ វាបង្ហាញពីការរីកចម្រើនដែលកើតចេញពីការអនុវត្តបច្ចេកវិទ្យា និងការគ្រប់គ្រងល្អជាងមុន។ | ដូចជាកសិករពីរនាក់មានដីនិងពូជប៉ុនគ្នា តែម្នាក់ចេះរៀបចំប្រព័ន្ធទឹកនិងប្រើបច្ចេកទេសថ្មី ទើបទទួលបានទិន្នផលស្រូវច្រើនជាងដោយមិនបាច់បន្ថែមទុន។ |
| Parafiscal contributions (វិភាគទានប៉ារ៉ាភីស្កាល់ / វិភាគទានពាក់កណ្តាលសារពើពន្ធ) | ការប្រមូលប្រាក់ជាកាតព្វកិច្ចដោយរដ្ឋាភិបាល ប៉ុន្តែប្រាក់ទាំងនោះមិនចូលទៅក្នុងថវិកាជាតិទូទៅទេ គឺត្រូវបានគ្រប់គ្រង និងប្រើប្រាស់ដោយស្ថាប័ន ឬវិស័យជាក់លាក់ណាមួយដោយផ្ទាល់ (ឧទាហរណ៍ មូលនិធិស្រាវជ្រាវកាហ្វេ)។ | ដូចជាការបង់ប្រាក់វិភាគទានប្រចាំខែក្នុងសមាគមអ្នកភូមិ ដែលលុយនោះត្រូវយកទៅជួសជុលតែផ្លូវក្នុងភូមិនោះប៉ុណ្ណោះ មិនមែនយកទៅឲ្យមេឃុំចាយលើរឿងផ្សេងនោះទេ។ |
| Agricultural Innovation System (ប្រព័ន្ធនវានុវត្តន៍កសិកម្ម) | បណ្តាញនៃស្ថាប័នរដ្ឋ ស្ថាប័នឯកជន សាកលវិទ្យាល័យ និងកសិករ ដែលធ្វើការប្រទាក់ក្រឡាគ្នាដើម្បីបង្កើត ចែករំលែក និងប្រើប្រាស់ចំណេះដឹង ឬបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ សំដៅបង្កើនផលិតភាពនិងភាពប្រកួតប្រជែងកសិកម្មជាតិ។ | ដូចជាក្រុមបាល់ទាត់មួយដែលមានអ្នកស្រាវជ្រាវជាអ្នករៀបយុទ្ធសាស្ត្រ រដ្ឋាភិបាលជាអ្នកផ្តល់គាំទ្រ ហើយកសិករជាអ្នកទាត់បាល់បញ្ចូលទីជាក់ស្តែង។ |
| Competitiveness (ភាពប្រកួតប្រជែង) | សមត្ថភាពនៃវិស័យកសិកម្មរបស់ប្រទេសមួយក្នុងការផលិតកសិផលដែលមានគុណភាពខ្ពស់ តម្លៃទាប និងអាចប្រកួតប្រជែងដណ្តើមទីផ្សារជាមួយប្រទេសដទៃ ទាំងក្នុងស្រុកនិងលើឆាកអន្តរជាតិ។ | ដូចជាអ្នកលក់កាហ្វេពីរនាក់ប្រកួតគ្នា អ្នកណាឆុងឆ្ងាញ់ជាង លក់ថោកជាង និងសេវាកម្មល្អជាង នឹងអាចទាក់ទាញម៉ូយបានច្រើនជាង។ |
| Technology transfer (ការផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យា) | ដំណើរការនៃការនាំយករបកគំហើញថ្មីៗ ម៉ាស៊ីន ឬបច្ចេកទេសដាំដុះពីបន្ទប់ពិសោធន៍ ឬមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវ ទៅផ្សព្វផ្សាយ បង្រៀន និងអនុវត្តផ្ទាល់ជាមួយកសិករដើម្បីឱ្យពួកគេអាចយកទៅប្រើប្រាស់បានប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។ | ដូចជាចុងភៅល្បីម្នាក់បង្រៀនរូបមន្តធ្វើម្ហូបថ្មីដ៏ឈ្ងុយឆ្ងាញ់របស់គាត់ទៅឱ្យអ្នកភូមិ ដើម្បីឱ្យពួកគេអាចចម្អិនហូបនិងលក់ដាច់ដូចគាត់ដែរ។ |
| Rate of return (អត្រាផលចំណេញ) | សូចនាករវាស់ស្ទង់ភាគរយនៃប្រាក់ចំណេញ ឬអត្ថប្រយោជន៍ដែលទទួលបានត្រឡប់មកវិញ បៀបធៀបទៅនឹងចំនួនទុនដើមដែលបានចំណាយទៅលើគម្រោងណាមួយ (ដូចជាការស្រាវជ្រាវកសិកម្ម)។ | ដូចជាអ្នកចំណាយ ១០០ ដុល្លារទិញពូជស្រូវថ្មី ហើយពេលប្រមូលផលអ្នកលក់ចំណេញបាន ១៤៥ ដុល្លារ នោះមានន័យថាអ្នកទទួលបានអត្រាផលចំណេញ ៤៥%។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
