បញ្ហា (The Problem)៖ តើមានកត្តាអ្វីខ្លះដែលជះឥទ្ធិពលដល់ភាពជាអ្នកដឹកនាំប្រកបដោយភាពច្នៃប្រឌិត (Innovative Leadership) របស់អ្នកគ្រប់គ្រងសាលារៀន ហើយតើគំរូទំនាក់ទំនងជាហេតុនិងផលដែលបានបង្កើតឡើងមានភាពស៊ីសង្វាក់គ្នាជាមួយនឹងទិន្នន័យជាក់ស្តែងដែរឬទេ?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានបែងចែកជាពីរដំណាក់កាល គឺការកំណត់សមាសធាតុនិងបង្កើតគំរូ និងការផ្ទៀងផ្ទាត់ភាពត្រឹមត្រូវនៃគំរូជាមួយនឹងទិន្នន័យជាក់ស្តែងដោយប្រើប្រាស់ស្ថិតិជាន់ខ្ពស់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Initial Structural Equation Model (Hypothesized Model) គំរូសមីការរចនាសម្ព័ន្ធបឋម (គំរូសម្មតិកម្ម) |
ផ្អែកលើក្របខ័ណ្ឌទ្រឹស្តីយ៉ាងតឹងរ៉ឹង និងការពិនិត្យអក្សរសិល្ប៍យ៉ាងស៊ីជម្រៅ។ ជួយឱ្យយល់ពីទំនាក់ទំនងជាមូលដ្ឋាននៃអថេរនីមួយៗ។ | មិនទាន់មានភាពស៊ីសង្វាក់គ្នាជាមួយនឹងទិន្នន័យជាក់ស្តែង (Empirical Data) នោះទេ ដោយទាមទារឱ្យមានការកែសម្រួលដើម្បីបង្កើនភាពត្រឹមត្រូវ។ | Chi-square = 305.98, p-value = 0.00, RMSEA = 0.06 (មិនស្របតាមលក្ខខណ្ឌកំណត់) |
| Adjusted Structural Equation Model (Modified Model) គំរូសមីការរចនាសម្ព័ន្ធដែលបានកែសម្រួល (ម៉ូដែលចុងក្រោយ) |
មានភាពស៊ីសង្វាក់គ្នាយ៉ាងល្អឥតខ្ចោះជាមួយនឹងទិន្នន័យជាក់ស្តែង តាមរយៈការប្រើប្រាស់សន្ទស្សន៍កែសម្រួលម៉ូដែល (Modification Indices)។ ផ្តល់នូវតម្លៃព្យាករណ៍ខ្ពស់សម្រាប់ភាពជាអ្នកដឹកនាំ។ | ម៉ូដែលដែលបានកែសម្រួលអាចមានលក្ខណៈជាក់លាក់ពេកចំពោះសំណាកគំរូ (Sample-specific) ដែលធ្វើឱ្យការយកទៅអនុវត្តនៅតំបន់ផ្សេងអាចនឹងត្រូវការការធ្វើតេស្តឡើងវិញ។ | Chi-square = 78.68, p-value = 0.85, RMSEA = 0.00, GFI = 0.98, អាចពន្យល់ពីភាពប្រែប្រួលបាន 91% (R-square = 0.91) |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានផ្នែកទិន្នន័យសាកសួរពីអ្នកគ្រប់គ្រងសាលា និងកម្មវិធីស្ថិតិសម្រាប់វិភាគទិន្នន័យកម្រិតខ្ពស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងតំបន់ភាគឦសាននៃប្រទេសថៃ ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីអ្នកគ្រប់គ្រងសាលាបឋមសិក្សាចំនួន ៣៦០ នាក់។ ទិន្នន័យនេះអាចមានភាពលម្អៀងទៅរកបរិបទវប្បធម៌ និងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងអប់រំរបស់ថៃ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការយល់ដឹងពីកត្តាទាំងនេះមានសារៈសំខាន់ ប៉ុន្តែចាំបាច់ត្រូវមានការធ្វើតេស្តសាកល្បងឡើងវិញ ដើម្បីឱ្យស្របតាមបរិបទនៃប្រព័ន្ធអប់រំបឋមសិក្សានៅកម្ពុជា ជាពិសេសនៅតំបន់ជនបទ។
គំរូនៃភាពជាអ្នកដឹកនាំប្រកបដោយភាពច្នៃប្រឌិតនេះ មានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងសាលារៀននៅកម្ពុជា។
ការអនុវត្តគំរូនេះអាចជួយផ្លាស់ប្តូរអ្នកគ្រប់គ្រងសាលារៀននៅកម្ពុជាពីអ្នកអនុវត្តតាមបញ្ជា ទៅជាអ្នកដឹកនាំដែលជំរុញនវានុវត្តន៍ និងប្រសិទ្ធភាពអប់រំយ៉ាងពិតប្រាកដ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Structural Equation Modeling (SEM) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិជាន់ខ្ពស់មួយប្រភេទដែលប្រើដើម្បីវិភាគទំនាក់ទំនងជាហេតុនិងផលរវាងអថេរច្រើនក្នុងពេលតែមួយ និងបញ្ជាក់ថាគំរូទ្រឹស្តីដែលបានបង្កើតឡើងពិតជាស្របនឹងទិន្នន័យដែលប្រមូលបានជាក់ស្តែងដែរឬទេ។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ប្លង់ផ្ទះដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់ថាតើការសាងសង់ជាក់ស្តែងពិតជាធ្វើតាមទំហំ និងរចនាសម្ព័ន្ធដែលបានគូរទុកមែនឬអត់។ |
| Innovative Leadership | ជាសមត្ថភាពនិងឥរិយាបថរបស់អ្នកដឹកនាំក្នុងការជំរុញ គាំទ្រ និងបង្កើតបរិយាកាសឱ្យបុគ្គលិកហ៊ានបញ្ចេញគំនិតថ្មីៗ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហា និងអភិវឌ្ឍស្ថាប័នឱ្យកាន់តែប្រសើរ។ | ដូចជាប្រធានក្រុមកីឡាដែលតែងតែលើកទឹកចិត្តឱ្យកូនក្រុមសាកល្បងតិចនិកលេងថ្មីៗដើម្បីឈ្នះគូប្រកួត ជាជាងបង្ខំឱ្យលេងតាមទម្លាប់ចាស់។ |
| Transformational Leadership | ជាទម្រង់នៃការដឹកនាំដែលអ្នកដឹកនាំធ្វើការផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិត បំផុសស្មារតី និងជំរុញទឹកចិត្តអ្នកតាមឱ្យធ្វើការងារលើសពីការរំពឹងទុក ដើម្បីផលប្រយោជន៍រួមជាជាងប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន។ | ដូចជាគ្រូបង្វឹកដែលមិនត្រឹមតែបង្រៀនទាត់បាល់ តែថែមទាំងផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតកូនក្រុមឱ្យមានភាពជឿជាក់ និងលះបង់បេះដូងដើម្បីក្រុមទាំងមូល។ |
| Empowerment | ជាការផ្តល់សិទ្ធិអំណាច ទំនុកចិត្ត និងការគាំទ្រផ្លូវចិត្តដល់បុគ្គលិកក្នុងការសម្រេចចិត្ត និងអនុវត្តការងារដោយខ្លួនឯង ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាពការងារនិងភាពច្នៃប្រឌិតដោយមិនបាច់រង់ចាំការបញ្ជា។ | ដូចជាការប្រគល់សោរថយន្តឱ្យកូន និងជឿជាក់ថាគេអាចបើកបរដោយសុវត្ថិភាព ជំនួសឱ្យការអង្គុយចាំប្រាប់គេគ្រប់ពេលបត់ឆ្វេងស្តាំ។ |
| Confirmatory Factor Analysis (CFA) | ជាការវិភាគស្ថិតិដើម្បីបញ្ជាក់ថាតើកត្តា (អថេរ) ដែលគេសន្និដ្ឋានថាវាស់ស្ទង់គំនិតអរូបីណាមួយ (ឧទាហរណ៍ ភាពជាអ្នកដឹកនាំ) ពិតជាបានវាស់ស្ទង់គំនិតនោះបានត្រឹមត្រូវតាមទ្រឹស្តីមែនឬទេ។ | ដូចជាការយកកញ្ច្រែងមកតម្រងគ្រាប់សណ្តែក ដើម្បីបញ្ជាក់ថាតើអ្វីដែលធ្លាក់មកពិតជាគ្រាប់សណ្តែកសុទ្ធតាមដែលយើងចង់បានឬអត់។ |
| Goodness of Fit Index (GFI) | ជាសូចនាករស្ថិតិសម្រាប់វាស់ស្ទង់ថាតើម៉ូដែលទ្រឹស្តីដែលបានបង្កើតឡើងមានភាពស៊ីសង្វាក់គ្នាប៉ុណ្ណាទៅនឹងទិន្នន័យជាក់ស្តែងដែលប្រមូលបាន ដោយតម្លៃកាន់តែខិតជិត ១ មានន័យថាម៉ូដែលនោះកាន់តែល្អ។ | ដូចជាការយកអាវដែលដេររួចមកសាកល្បងពាក់លើដងខ្លួនមនុស្សពិត ដើម្បីមើលថាវាតឹងពេក រលុងពេក ឬមានទំហំល្មមឥតខ្ចោះ។ |
| Root Mean Square Error of Approximation (RMSEA) | ជាតម្លៃស្ថិតិដែលបង្ហាញពីកម្រិតនៃភាពលម្អៀង ឬភាពមិនស៊ីសង្វាក់គ្នារវាងម៉ូដែលសម្មតិកម្ម និងទិន្នន័យប្រជាជនជាក់ស្តែង ដែលតម្លៃកាន់តែតូច (ឧ. < 0.05) បញ្ជាក់ថាម៉ូដែលនោះកាន់តែសុក្រឹត។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់ខ្នាតចន្លោះប្រហោងនៃទ្វារនិងតួផ្ទះ បើចន្លោះប្រហោងកាន់តែតូច មានន័យថាជាងធ្វើទ្វារបានកាន់តែជិតល្អនិងមានកំហុសកាន់តែតិច។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
