បញ្ហា (The Problem)៖ តើទំនាក់ទំនងរវាងនាយកសាលាមធ្យមសិក្សា និងអ្នកឧបត្ថម្ភសាសនាចក្រ (Church sponsors) នៅប្រទេសកេនយ៉ាមានបញ្ហាប្រឈម និងជម្លោះអ្វីខ្លះក្នុងការគ្រប់គ្រងស្របតាមច្បាប់អប់រំ?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់ការរចនាបែបស្ទង់មតិ (Survey design) ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីនាយកសាលា និងវិភាគដោយប្រើប្រាស់កម្មវិធីស្ថិតិ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Quantitative Survey Analysis ការវិភាគទិន្នន័យបរិមាណតាមរយៈកម្រងសំណួរបិទ |
ងាយស្រួលក្នុងការធ្វើចំណាត់ថ្នាក់ទិន្នន័យ និងផ្តល់នូវទិដ្ឋភាពទូទៅយ៉ាងរហ័សអំពីប្រភេទអ្នកឧបត្ថម្ភ និងកម្រិតនៃទំនាក់ទំនង។ | មិនអាចស្វែងយល់ស៊ីជម្រៅអំពីមូលហេតុជាក់លាក់នៃជម្លោះ ឬភាពតានតឹងរវាងនាយកសាលា និងអ្នកឧបត្ថម្ភបានទេ។ | បានរកឃើញថាវិហារ Seventh-Day Adventist (៣៣%) និងកាតូលិក (៣០%) គឺជាអ្នកឧបត្ថម្ភចម្បង ហើយបានវាស់វែងភាគរយនៃសាលាដែលរងការជ្រៀតជ្រែក។ |
| Qualitative Open-Ended Responses Analysis ការវិភាគទិន្នន័យគុណវិស័យតាមរយៈសំណួរបើក |
ចាប់យកនូវទិដ្ឋភាពជាក់ស្តែង និងបញ្ហាលម្អិត (ដូចជាការគំរាមកំហែង និងបញ្ហាហិរញ្ញវត្ថុ) ដែលកម្រងសំណួរបិទមិនអាចរកឃើញ។ | ការបកស្រាយទិន្នន័យអាចមានភាពលំអៀងតាមទស្សនៈអ្នកស្រាវជ្រាវ និងទាមទារពេលវេលាច្រើនក្នុងការចងក្រងប្រធានបទ។ | បានលាតត្រដាងថា ទោះបីជានាយកសាលាខ្លះវាយតម្លៃទំនាក់ទំនងថា "ល្អ" ក៏ដោយ ក៏មតិយោបល់ភាគច្រើន (២០ ក្នុងចំណោម ២១) គឺជារឿងអវិជ្ជមានទាក់ទងនឹងការជ្រៀតជ្រែករបស់អ្នកឧបត្ថម្ភ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមិនទាមទារធនធានបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់កម្រិតកុំព្យូទ័រនោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវការកម្មវិធីស្ថិតិ និងការវិនិយោគពេលវេលាសម្រាប់ការចុះប្រមូលទិន្នន័យនៅតាមសាលារៀន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងស្រុក Nyamira ប្រទេសកេនយ៉ា ដោយមាននាយកសាលាជាបុរសដល់ទៅ ៧០% ដែលបង្ហាញពីវិសមភាពយេនឌ័រក្នុងការដឹកនាំ។ បន្ថែមពីនេះ ទិន្នន័យផ្តោតខ្លាំងលើបរិបទសាសនាគ្រឹស្ត។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីជាបរិបទសាសនាខុសគ្នាក៏ដោយ ការយល់ដឹងពីគម្លាតយេនឌ័រនេះ និងឥទ្ធិពលរបស់អ្នកផ្តល់ជំនួយក្រៅរដ្ឋាភិបាល មានសារៈសំខាន់ណាស់ក្នុងការវាយតម្លៃគម្រោងអប់រំ។
ទោះបីជាការសិក្សានេះផ្តោតលើសាលាសាសនានៅកេនយ៉ាក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែគោលការណ៍នៃជម្លោះតួនាទី គឺអាចអនុវត្តបានយ៉ាងល្អចំពោះបរិបទសាលារៀននៅកម្ពុជា។
ការកំណត់ព្រំដែនតួនាទីឱ្យបានច្បាស់លាស់រវាងអ្នកផ្តល់មូលនិធិ និងអ្នកអនុវត្តផ្ទាល់ គឺជាគន្លឹះឆ្ពោះទៅរកការគ្រប់គ្រងសាលារៀនប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព និងភាពសុខដុមរមនា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Non-state providers (NSPs) (អ្នកផ្តល់សេវាក្រៅរដ្ឋ) | សំដៅលើស្ថាប័ន អង្គការ វិស័យឯកជន ឬសាសនាចក្រ ដែលមិនមែនជារដ្ឋាភិបាល ប៉ុន្តែបានចូលរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការផ្តល់សេវាសាធារណៈជាមូលដ្ឋាន ដូចជាការសាងសង់ និងគ្រប់គ្រងសាលារៀន ឬមន្ទីរពេទ្យ ជាញឹកញាប់ដើម្បីបំពេញចន្លោះខ្វះខាតរបស់រដ្ឋាភិបាល។ | ដូចជាក្រុមហ៊ុនឯកជន ឬសមាគមដែលជួយធ្វើការងាររបស់រដ្ឋ ដូចជាការបើកសាលារៀនដើម្បីឱ្យក្មេងៗក្នុងសហគមន៍បានរៀនសូត្រ នៅពេលដែលរដ្ឋគ្មានថវិកាគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការសាងសង់សាលារដ្ឋ។ |
| Board of Governors (BOG) (ក្រុមប្រឹក្សាភិបាលសាលា) | គឺជាគណៈកម្មការផ្លូវច្បាប់មួយដែលត្រូវបានតែងតាំងឡើង (រួមមានតំណាងរដ្ឋាភិបាល សហគមន៍ និងអ្នកឧបត្ថម្ភ) ដើម្បីជួយត្រួតពិនិត្យ កំណត់គោលនយោបាយ និងធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តធំៗប្រចាំសាលារៀន ដោយធានាថានាយកសាលាអនុវត្តការងារបានត្រឹមត្រូវ។ | ដូចជាក្រុមប្រឹក្សាភិបាលរបស់ក្រុមហ៊ុនមួយ ដែលមានភារកិច្ចតាមដាន និងផ្តល់ដំបូន្មានដល់នាយកក្រុមហ៊ុន (នាយកសាលា) ឱ្យដើរតាមគោលដៅរូម។ |
| Purposive sampling (ការជ្រើសរើសសំណាកដោយចេតនា) | ជាវិធីសាស្ត្រមួយក្នុងស្រាវជ្រាវ ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវមិនប្រើការចាប់ឆ្នោត ឬជ្រើសរើសដោយចៃដន្យទេ ប៉ុន្តែគេជ្រើសរើសអ្នកចូលរួម (ដូចជានាយកសាលា) ដោយផ្អែកលើលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យជាក់លាក់ណាមួយ ដើម្បីទទួលបានអ្នកដែលអាចផ្តល់ព័ត៌មានចំគោលដៅនៃការសិក្សាតែម្តង។ | ដូចជាការរើសយកតែសិស្សដែលពូកែគណិតវិទ្យា៥នាក់ក្នុងថ្នាក់ មកសួរពីរបៀបរៀនលេខ ដោយមិនបាច់ចាប់ឆ្នោតរើសសិស្សទាំងអស់នោះទេ។ |
| Descriptive statistics (ស្ថិតិពិពណ៌នា) | គឺជាការប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រគណិតវិទ្យាដើម្បីរៀបចំ សង្ខេប និងពិពណ៌នាអំពីទិន្នន័យដែលប្រមូលបាន (ឧ. ការគណនាជាភាគរយ មធ្យមភាគ) ធ្វើឱ្យព័ត៌មានដែលស្មុគស្មាញក្លាយជាងាយយល់ និងអាចសន្និដ្ឋានជារូបភាពរួមបាន។ | ដូចជាការយកពិន្ទុប្រឡងរបស់សិស្សក្នុងថ្នាក់ទាំងអស់មកបូកបញ្ចូលគ្នាហើយចែកជាមធ្យម ដើម្បីដឹងថាជាទូទៅសិស្សក្នុងថ្នាក់នោះរៀនបានកម្រិតណា។ |
| Dual system of education provision (ប្រព័ន្ធផ្តល់ការអប់រំទ្វេរភាគី) | ជាប្រព័ន្ធអប់រំដែលមានការចូលរួមផ្តល់សេវាស្របគ្នានូវសាលារៀនពីរប្រភេទ គឺសាលារដ្ឋ (គ្រប់គ្រងនិងផ្តល់មូលនិធិដោយរដ្ឋាភិបាលទាំងស្រុង) និងសាលាឯកជន ឬសាលាសាសនា (ដែលគ្រប់គ្រងដោយសាសនាចក្រ តែអាចទទួលបានការគាំទ្រពីរដ្ឋាភិបាលខ្លះៗ)។ | ដូចជាការមានផ្លូវពីរខ្សែស្របគ្នា ដែលមួយខ្សែសាងសង់និងថែទាំដោយរដ្ឋ និងមួយខ្សែទៀតសាងសង់ដោយក្រុមហ៊ុន តែប្រជាជនអាចជ្រើសរើសធ្វើដំណើរលើផ្លូវណាមួយក៏បានតាមការចង់បាន។ |
| School as a social system (សាលារៀនជាប្រព័ន្ធសង្គម) | ជាទស្សនាទានដែលចាត់ទុកសាលារៀនមិនមែនត្រឹមតែជាកន្លែងរៀនសូត្រទេ តែជាសហគមន៍តូចមួយដែលមានប្រព័ន្ធរងជាច្រើន (ដូចជា នាយក គ្រូ សិស្ស អ្នកឧបត្ថម្ភ) ធ្វើអន្តរកម្ម ពឹងផ្អែក និងជះឥទ្ធិពលគ្នាទៅវិញទៅមក ដើម្បីសម្រេចគោលដៅរួម។ | ដូចជារាងកាយមនុស្សយើងអញ្ចឹង ដែលមានសរីរាង្គផ្សេងៗ (បេះដូង សួត ខួរក្បាល) ត្រូវតែធ្វើការរួមគ្នាដោយរលូន ទើបរាងកាយទាំងមូលមានសុខភាពល្អ និងដំណើរការបានល្អ។ |
| Undue interference (ការជ្រៀតជ្រែកមិនត្រឹមត្រូវ / ការជ្រៀតជ្រែកហួសហេតុ) | គឺជាសកម្មភាពរបស់អ្នកឧបត្ថម្ភ ឬភាគីខាងក្រៅ ដែលចូលមកលូកដៃ ឬបង្គាប់បញ្ជាក្នុងកិច្ចការគ្រប់គ្រងប្រចាំថ្ងៃរបស់សាលារៀន (ដូចជាការជ្រើសរើសគ្រូ ឬការប្រើប្រាស់ថវិកា) ដែលរំលោភលើសិទ្ធិអំណាច និងទំនួលខុសត្រូវវិជ្ជាជីវៈរបស់នាយកសាលា។ | ដូចជាម្ចាស់ផ្ទះជួលម្នាក់ ដែលចេះតែចូលមកលូកមាត់ប្រាប់អ្នកជួលពីរបៀបរៀបចំឥវ៉ាន់ ឬរបៀបចម្អិនម្ហូបនៅក្នុងបន្ទប់ដែលគេបានជួលដាច់ហើយអញ្ចឹង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
