បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះពិនិត្យមើលពីផលប៉ះពាល់ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនៃភាពក្រីក្រ និងវិសមភាពមកលើកុមារនៅក្នុងប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូង ដោយផ្តោតលើភាពខ្វះចន្លោះនៃប្រព័ន្ធសន្តិសុខសង្គម និងច្បាប់គាំពារកុមារបច្ចុប្បន្ន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការវិភាគលើឯកសារគោលនយោបាយ ទិន្នន័យស្ថិតិ និងច្បាប់ដើម្បីវាយតម្លៃស្ថានភាពសិទ្ធិកុមារ និងប្រសិទ្ធភាពនៃការផ្តល់ជំនួយសង្គម។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Current Social Security System (CSG, FCG, CDG) ប្រព័ន្ធជំនួយសន្តិសុខសង្គមបច្ចុប្បន្ន (ប្រាក់ឧបត្ថម្ភកុមារ គ្រួសារធម៌ និងកុមារពិការ) |
ផ្តល់សំណាញ់សុវត្ថិភាពមូលដ្ឋានដល់គ្រួសារក្រីក្រ និងជួយកាត់បន្ថយភាពអត់ឃ្លានបានមួយកម្រិត។ | មានភាពបែកខ្ញែក ស្មុគស្មាញក្នុងការស្នើសុំ និងមិនបានគ្របដណ្តប់លើកុមារងាយរងគ្រោះជាច្រើន (ដូចជាកុមារអាយុ ៧-១៨ឆ្នាំ កុមារអនាថា និងគ្រួសារដែលកុមារជាមេគ្រួសារ)។ | មានកុមារដែលត្រូវការជំនួយតែ ៧% ប៉ុណ្ណោះដែលទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ជាក់ស្តែង ហើយកុមារ ៦៦% នៅតែរស់នៅក្នុងភាពក្រីក្រ។ |
| SALRC Proposed Comprehensive Children's Bill សេចក្តីព្រាងច្បាប់គាំពារកុមារគ្រប់ជ្រុងជ្រោយដោយគណៈកម្មការកែទម្រង់ច្បាប់ (SALRC) |
ផ្តល់នូវក្របខណ្ឌផ្អែកលើសិទ្ធិកុមារ មានភាពទូលំទូលាយ និងស្នើឱ្យមានស្ថាប័នតាមដានឯករាជ្យ (Children's Protector)។ | ទាមទារធនធានហិរញ្ញវត្ថុនិងយន្តការអនុវត្តខ្ពស់ ហើយខចែងសំខាន់ៗជាច្រើនត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលកាត់ចោលនៅពេលអនុម័តច្បាប់ចុងក្រោយ។ | បង្កើតយន្តការការពារនិងអន្តរាគមន៍ទាន់ពេលវេលាដើម្បីទប់ស្កាត់ការរំលោភបំពាន និងកេងប្រវ័ញ្ចពលកម្មកុមារ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការរៀបចំប្រព័ន្ធសន្តិសុខសង្គមដ៏មានប្រសិទ្ធភាព និងគ្រប់ជ្រុងជ្រោយទាមទារនូវធនធានហិរញ្ញវត្ថុ ការសម្របសម្រួលអន្តរក្រសួង និងសមត្ថភាពរដ្ឋបាលយ៉ាងច្រើន។
ការសិក្សានេះផ្អែកលើទិន្នន័យនៅក្នុងប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូង ដោយផ្តោតជាសំខាន់លើកុមារដែលរងផលប៉ះពាល់ពីរបបអាផាថេត (Apartheid) អត្រាគ្មានការងារធ្វើខ្ពស់ និងវិបត្តិជំងឺអេដស៍។ ទោះបីជាបរិបទប្រវត្តិសាស្ត្រខុសគ្នា ប៉ុន្តែការសិក្សានេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ក្នុងការស្វែងយល់ពីរបៀបដែលភាពក្រីក្រ កង្វះការគាំពារសង្គម និងវិសមភាព រុញច្រានកុមារឱ្យធ្លាក់ចូលក្នុងទម្រង់ពលកម្មកុមារ និងការបោះបង់ការសិក្សា។
ការវិភាគលើអន្តរាគមន៍សន្តិសុខសង្គមផ្អែកលើសិទ្ធិនេះ គឺមានប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍគោលនយោបាយគាំពារសង្គមនៅកម្ពុជា។
ការរៀនសូត្រពីភាពបរាជ័យក្នុងការអនុវត្តច្បាប់នៅអាហ្វ្រិកខាងត្បូង អាចជួយកម្ពុជាក្នុងការរៀបចំគោលនយោបាយដែលមិនត្រឹមតែល្អនៅលើក្រដាស ប៉ុន្តែមានថវិកា និងយន្តការតាមដានរឹងមាំជាក់ស្តែង។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Means test (ការធ្វើតេស្តស្វែងរកអ្នកក្រ / ការវាយតម្លៃចំណូលនិងទ្រព្យសម្បត្តិ) | យន្តការឬលក្ខខណ្ឌដែលរដ្ឋាភិបាលប្រើដើម្បីវាយតម្លៃប្រាក់ចំណូល និងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់បុគ្គល ឬគ្រួសារ ថាតើពួកគេពិតជាមានភាពក្រីក្រកម្រិតណា ដើម្បីកំណត់សិទ្ធិទទួលបានប្រាក់ឧបត្ថម្ភសង្គម។ ប្រសិនបើចំណូលលើសពីកម្រិតកំណត់ ពួកគេនឹងមិនទទួលបានជំនួយនោះទេ។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់មុនពេលចូលប្រកួតកីឡា ដើម្បីដឹងថាអ្នកមានលក្ខណៈសម្បត្តិនិងទម្ងន់ត្រឹមត្រូវអាចចូលរួមក្នុងប្រភេទវិញ្ញាសានោះបានឬអត់។ |
| Social security (សន្តិសុខសង្គម) | ប្រព័ន្ធនៃការគាំពារពីរដ្ឋ (ជារឿយៗតាមរយៈជំនួយហិរញ្ញវត្ថុ) ដើម្បីធានាថាប្រជាជនទាំងអស់ ជាពិសេសជនងាយរងគ្រោះ មានធនធានគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់បំពេញតម្រូវការមូលដ្ឋានដូចជា អាហារ សុខភាព និងជម្រក ក្នុងករណីមានជំងឺ ពិការភាព អត់ការងារធ្វើ ឬមានវ័យចាស់ជរា។ | ដូចជាសំណាញ់សុវត្ថិភាពមួយរបស់អ្នកលោតសៀក ដែលរង់ចាំត្រៀមទ្រអ្នកមិនឲ្យធ្លាក់ដល់ដី នៅពេលដែលអ្នកភ្លាត់ស្នៀតឬជួបឧបទ្ទវហេតុចៃដន្យ។ |
| Child-headed households (គ្រួសារដែលកុមារជាមេគ្រួសារ) | គ្រួសារដែលឪពុកម្តាយឬអាណាព្យាបាលពេញវ័យបានស្លាប់ (ភាគច្រើនដោយសារជំងឺអេដស៍ ឬសង្គ្រាម) ឬបោះបង់ចោល ហើយទុកឲ្យកុមារដែលមានអាយុច្រើនជាងគេនៅក្នុងផ្ទះ (ជាទូទៅក្រោម១៨ឆ្នាំ) ត្រូវរ៉ាប់រងបន្ទុកថែរក្សាប្អូនៗ និងស្វែងរកចំណូលផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារដោយខ្លួនឯង។ | ដូចជាកូននាវិកតូចមួយដែលត្រូវបង្ខំចិត្តឡើងកាន់ចង្កូតកប៉ាល់ជំនួសប្រធានក្រុមដែលបានបាត់បង់ជីវិតនៅកណ្តាលសមុទ្រដ៏ធំល្វឹងល្វើយ។ |
| Rights-based approach (អភិក្រមផ្អែកលើសិទ្ធិ) | ជាការផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតនៃការអភិវឌ្ឍន៍ ដោយមិនចាត់ទុកការជួយសង្គ្រោះប្រជាជនថាជាការធ្វើទាន (សប្បុរសធម៌) នោះទេ ប៉ុន្តែចាត់ទុកប្រជាជនថាជា "អ្នកកាន់កាប់សិទ្ធិ" ហើយរដ្ឋាភិបាលជា "អ្នកមានកាតព្វកិច្ច" ក្នុងការធានាថាអ្នកគ្រប់គ្នាទទួលបានសិទ្ធិជាមូលដ្ឋានរបស់ខ្លួនតាមផ្លូវច្បាប់។ | ដូចជាការទាមទារប្រាក់ខែដែលអ្នកសាកសមនឹងទទួលបានពីថៅកែតាមកិច្ចសន្យា មិនមែនជាការសុំទានពីអ្នកធ្វើដំណើរតាមផ្លូវនោះទេ។ |
| Exploitative child labour (ពលកម្មកុមារបែបកេងប្រវ័ញ្ច) | ការប្រើប្រាស់កុមារឲ្យធ្វើការងារធ្ងន់ធ្ងរ ឬគ្រោះថ្នាក់ ដែលប៉ះពាល់ដល់ការលូតលាស់រាងកាយ ស្មារតី ការអប់រំ និងសុខភាពរបស់ពួកគេ ហើយផ្តល់ប្រាក់ឈ្នួលទាប ឬគ្មានសោះ ដែលជាការរំលោភលើច្បាប់សិទ្ធិកុមារយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ | ដូចជាការបង្ខំឲ្យកូនដើមឈើទើបនឹងដុះថ្មីៗ ទៅទ្រពាងសសរផ្ទះដ៏ធ្ងន់ ដែលធ្វើឲ្យវាមិនអាចលូតលាស់ធំធាត់បាន។ |
| Early intervention (អន្តរាគមន៍ទាន់ពេលវេលា / អន្តរាគមន៍ដំបូង) | យន្តការ និងសកម្មភាពការពារជាមុនដែលរៀបចំឡើងដើម្បីជួយដល់កុមារ និងគ្រួសារដែលកំពុងប្រឈមនឹងហានិភ័យ (ដូចជាភាពក្រីក្រខ្លាំង ឬអំពើហិង្សា) មុនពេលបញ្ហាទាំងនោះវិវត្តទៅជាភាពធ្ងន់ធ្ងរដែលទាមទារឲ្យមានការបំបែកកុមារចេញពីគ្រួសារយកទៅដាក់នៅមណ្ឌលកុមារកំព្រា។ | ដូចជាការយកទឹកមួយផ្តិលទៅពន្លត់ផ្កាភ្លើងតូចមួយដែលទើបនឹងឆេះ ជាជាងរង់ចាំរហូតដល់ភ្លើងឆេះពេញផ្ទះទើបហៅឡានទឹកមកពន្លត់។ |
| Children’s Protector (អ្នកតំណាងការពារសិទ្ធិកុមារ) | ស្ថាប័ន ឬបុគ្គលឯករាជ្យដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយច្បាប់ ដើម្បីតាមដាន ស៊ើបអង្កេត និងចាត់វិធានការផ្លូវច្បាប់លើការអនុវត្តរបស់រដ្ឋាភិបាល និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ក្នុងគោលបំណងធានាថាសិទ្ធិនិងផលប្រយោជន៍របស់កុមារត្រូវបានការពារយ៉ាងពេញលេញ និងគ្មានការរំលោភបំពាន។ | ដូចជាអាជ្ញាកណ្តាលឯករាជ្យនៅក្នុងការប្រកួតបាល់ទាត់ ដែលចាំឃ្លាំមើល និងពិន័យអ្នកដែលលេងខុសច្បាប់ ដើម្បីធានាភាពយុត្តិធម៌សម្រាប់កីឡាករខ្សោយជាងគេនៅក្នុងទីលាន។ |
| Care Dependency Grant (ប្រាក់ឧបត្ថម្ភអ្នកថែទាំកុមារពិការ) | ប្រភេទនៃជំនួយសាច់ប្រាក់សង្គមដែលរដ្ឋផ្តល់ជូនដល់គ្រួសារ ឬអ្នកថែទាំដែលមានកុមារពិការកាយសម្បទា ឬសតិបញ្ញាធ្ងន់ធ្ងរ ដែលត្រូវការការថែទាំជាប្រចាំនៅផ្ទះ ដោយសារកុមារនោះមិនអាចចូលរួមសកម្មភាពធម្មតាបាន។ | ដូចជាការផ្តល់ប្រាក់បំណាច់បន្ថែមដល់អ្នកថែសួន ដែលត្រូវចំណាយពេលមើលថែដើមឈើដែលត្រូវការប្រព័ន្ធស្រោចស្រពនិងការថែទាំពិសេសខុសពីគេជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
