បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះពិភាក្សាអំពីបញ្ហានៃការងារមិនប្រក្រតី (Atypical work) ដែលកំពុងកើនឡើង និងបង្កការគំរាមកំហែងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សិទ្ធិការងារ ការការពារសន្តិសុខសង្គម និងរបៀបវារៈការងារសមរម្យ (Decent work agenda) នៅប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូង។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រគុណវិស័យ (Qualitative method) ដោយផ្ដោតលើការពិពណ៌នា និងការរុករកតាមរយៈការវិភាគឯកសារនិងអក្សរសិល្ប៍ពាក់ព័ន្ធ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional Labour Legislation (LRA Framework) ក្របខ័ណ្ឌច្បាប់ការងារជាប្រពៃណី (ឧទាហរណ៍៖ ច្បាប់ទំនាក់ទំនងការងារឆ្នាំ១៩៩៥) |
ផ្តល់ការការពារច្បាស់លាស់សម្រាប់និយោជិតដែលមានកិច្ចសន្យាការងារពេញម៉ោងស្តង់ដារ។ ងាយស្រួលក្នុងការគ្រប់គ្រងទំនាក់ទំនងការងារដែលមានទម្រង់ច្បាស់លាស់រវាងនិយោជកនិងនិយោជិត។ | ដកចេញកម្មករក្រៅប្រព័ន្ធ និងអ្នកម៉ៅការឯករាជ្យ ដែលធ្វើឱ្យពួកគេប្រឈមនឹងការកេងប្រវ័ញ្ច។ និយោជកអាចប្រើល្បិចផ្លាស់ប្តូរទម្រង់កិច្ចសន្យាដើម្បីគេចវេសពីកាតព្វកិច្ចច្បាប់។ | បណ្តាលឱ្យកម្មករភាគច្រើនមិនទទួលបានការការពារផ្នែកសិទ្ធិការងារ និងគ្មានសន្តិសុខសង្គម។ |
| Transformative Constitutionalism & Decent Work Agenda រដ្ឋធម្មនុញ្ញនិយមបែបផ្លាស់ប្តូរ និងរបៀបវារៈការងារសមរម្យរបស់ ILO |
ធានាសិទ្ធិការងារសម្រាប់គ្រប់កម្មករដោយមិនរើសអើង ទោះស្ថិតក្នុងទម្រង់ការងារណាក៏ដោយ។ ផ្តោតលើខ្លឹមសារពិតនៃទំនាក់ទំនងការងារជាជាងស្លាកសញ្ញានៃកិច្ចសន្យា។ | ទាមទារការពង្រឹងស្ថាប័នតុលាការ និងប្រឈមនឹងការលំបាកក្នុងការអនុវត្តជាក់ស្តែងដោយសារការប្រកួតប្រជែងទីផ្សារសេរី និងកង្វះឆន្ទៈនយោបាយ។ | អាចកាត់បន្ថយវិសមភាពសង្គម និងពង្រីកការគ្របដណ្តប់នៃសន្តិសុខសង្គមដល់កម្មករងាយរងគ្រោះ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយធនធានជាតួលេខនោះទេ ដោយសារវាជាការសិក្សាផ្នែកច្បាប់និងសង្គម ប៉ុន្តែវាទាមទារធនធានផ្នែកស្ថាប័ន និងធនធានមនុស្សដើម្បីអនុវត្តការកែទម្រង់។
ការសិក្សានេះផ្តោតសំខាន់លើបរិបទច្បាប់ និងស្ថានភាពទីផ្សារការងារនៅក្នុងប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូង ដោយប្រើប្រាស់ឯកសារច្បាប់ និងយន្តការរបស់ប្រទេសនេះផ្ទាល់។ ទោះជាយ៉ាងណា បញ្ហានេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់កម្ពុជា ដោយសារកម្ពុជាក៏កំពុងប្រឈមនឹងកំណើនកម្មករក្រៅប្រព័ន្ធយ៉ាងគំហុក និងបញ្ហាខ្វះខាតការគាំពារសង្គមសម្រាប់អ្នកប្រកបរបរទាំងនោះដូចគ្នា។
ទោះបីជាប្រព័ន្ធច្បាប់នៃប្រទេសទាំងពីរខុសគ្នាក៏ដោយ គោលគំនិតនៃការកែទម្រង់ច្បាប់ដើម្បីការពារកម្មករមិនប្រក្រតី (Atypical workers) គឺមានប្រយោជន៍ និងអាចយកមកកែច្នៃអនុវត្តនៅកម្ពុជាបាន។
សរុបមក ការសិក្សានេះផ្តល់ជាក្របខ័ណ្ឌគំនិតដ៏រឹងមាំមួយសម្រាប់ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនៅកម្ពុជា ក្នុងការកែទម្រង់គោលនយោបាយដើម្បីការពារសិទ្ធិ និងលើកកម្ពស់យុត្តិធម៌សង្គមសម្រាប់កម្មករដែលងាយរងគ្រោះគ្រប់ប្រភេទ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Atypical or Non-Standard Work | ជាទម្រង់នៃការងារដែលមិនមានកិច្ចសន្យាពេញម៉ោង ឬមិនមានលក្ខណៈអចិន្ត្រៃយ៍ច្បាស់លាស់ដូចការងារធម្មតា ដូចជាការងារម៉ៅការបន្ត ការងារក្រៅម៉ោង ឬការងារតាមរដូវកាល ដែលធ្វើឱ្យកម្មករមិនសូវទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍និងការការពារពីច្បាប់ការងារពេញលេញ។ | ដូចជាការជួលរថយន្តជិះមួយថ្ងៃៗដែលមិនមានការធានារ៉ាប់រងយូរអង្វែង ផ្ទុយពីការទិញរថយន្តជាកម្មសិទ្ធិផ្ទាល់ខ្លួនដែលមានការធានាត្រឹមត្រូវ។ |
| Precarious worker | សំដៅលើកម្មករដែលប្រកបរបរក្នុងស្ថានភាពមិនមានស្ថិរភាព គ្មានសុវត្ថិភាពការងារ និងគ្មានការគាំពារផ្នែកសន្តិសុខសង្គម ធ្វើឱ្យពួកគេងាយរងគ្រោះពីការកេងប្រវ័ញ្ចកម្លាំងពលកម្មពីសំណាក់និយោជក។ | ដូចជាអ្នកដើរលើខ្សែពួរដែលគ្មានសំណាញ់ការពារនៅខាងក្រោម បើមានបញ្ហាភ្លាត់ស្នៀតណាមួយ គឺអាចធ្លាក់គ្រោះថ្នាក់ភ្លាមៗដោយគ្មានអ្នកជួយ។ |
| Transformative constitutionalism | ជាទស្សនវិជ្ជាច្បាប់ដែលប្រើប្រាស់រដ្ឋធម្មនុញ្ញជាឧបករណ៍យ៉ាងសកម្មដើម្បីផ្លាស់ប្តូរសង្គមពីភាពអយុត្តិធម៌ និងវិសមភាពក្នុងអតីតកាល ឱ្យទៅជាសង្គមដែលមានសមធម៌ និងយុត្តិធម៌សង្គម ជាពិសេសផ្តោតលើការការពារពលរដ្ឋឬកម្មករដែលងាយរងគ្រោះ។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ប្លង់មេថ្មីដើម្បីវាយកម្ទេចផ្ទះចាស់ដែលទ្រុឌទ្រោម និងគ្មានសុវត្ថិភាព ហើយសាងសង់ផ្ទះថ្មីមួយដែលរឹងមាំនិងផ្តល់ជម្រកដ៏កក់ក្តៅដល់សមាជិកគ្រួសារគ្រប់ៗគ្នាដោយស្មើភាព។ |
| Decent Work Agenda | ជាកម្មវិធីគោលនយោបាយជាសកលរបស់អង្គការពលកម្មអន្តរជាតិ (ILO) ដែលជំរុញឱ្យការងារទាំងអស់ត្រូវផ្តល់ប្រាក់ឈ្នួលសមរម្យ មានសុវត្ថិភាពការងារ គោរពសិទ្ធិមនុស្ស និងមានការធានារ៉ាប់រងសង្គមសម្រាប់កម្មករនិងគ្រួសារ។ | ដូចជាការកំណត់ស្តង់ដារមុខម្ហូបក្នុងភោជនីយដ្ឋាន ដែលតម្រូវឱ្យម្ហូបគ្រប់មុខមិនត្រឹមតែឆ្ងាញ់ទេ តែត្រូវមានអនាម័យនិងមានជីវជាតិល្អសម្រាប់សុខភាពអ្នកបរិភោគ។ |
| Tripartite employment relations | ជាទម្រង់ទំនាក់ទំនងការងារដែលមានភាគីបីចូលរួម គឺកម្មករ ទីភ្នាក់ងារផ្តល់ការងារ (អ្នកម៉ៅការកម្លាំងពលកម្ម) និងក្រុមហ៊ុនដែលប្រើប្រាស់កម្លាំងពលកម្មផ្ទាល់ ដែលល្បិចនេះធ្វើឱ្យពិបាកក្នុងការកំណត់ថាតើនរណាជានិយោជកពិតប្រាកដដែលត្រូវទទួលខុសត្រូវតាមច្បាប់។ | ដូចជាការជួលមេចុងភៅតាមរយៈក្រុមហ៊ុនរៀបចំកម្មវិធី ដោយម្ចាស់ផ្ទះមិនមានកាតព្វកិច្ចទទួលខុសត្រូវផ្ទាល់លើប្រាក់ខែ ឬអត្ថប្រយោជន៍ផ្សេងៗរបស់មេចុងភៅនោះឡើយ។ |
| Flexicurity | ជាគំរូសេដ្ឋកិច្ចដែលព្យាយាមផ្គូផ្គងភាពបត់បែនសម្រាប់និយោជក (ងាយស្រួលជ្រើសរើសនិងបញ្ឈប់បុគ្គលិក) ជាមួយនឹងសន្តិសុខការងារសម្រាប់កម្មករ ប៉ុន្តែក្នុងជាក់ស្តែងពាក្យនេះច្រើនតែត្រូវបាននិយោជកប្រើជាលេសដើម្បីកាត់បន្ថយចំណាយ និងគេចវេសពីការផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍។ | ដូចជាកៅអីជ័រដែលអាចបត់បានយ៉ាងងាយស្រួលសម្រាប់ម្ចាស់យកតាមខ្លួន (ភាពបត់បែន) ប៉ុន្តែវាមិនសូវរឹងមាំនិងអាចបាក់ធ្វើឱ្យអ្នកអង្គុយដួល (បាត់បង់សន្តិសុខ)។ |
| Temporary Employment Services (TES) | ជាភ្នាក់ងារ ឬក្រុមហ៊ុនដែលដើរតួជាអ្នកម៉ៅការកម្លាំងពលកម្ម ដោយជ្រើសរើសកម្មករទៅធ្វើការឱ្យក្រុមហ៊ុនទីបីជាលក្ខណៈបណ្តោះអាសន្ន ដែលជាញឹកញាប់ប្រព័ន្ធនេះធ្វើឱ្យកម្មករអស់សិទ្ធិទាមទារអត្ថប្រយោជន៍ការងារពេញលេញពីក្រុមហ៊ុនទីបីនោះ។ | ដូចជាមេខ្យល់ដែលរកកសិករទៅច្រូតស្រូវឱ្យម្ចាស់ស្រែ ពេលកសិករមានរបួសឬបញ្ហា ម្ចាស់ស្រែមិនទទួលខុសត្រូវទេ ដោយរុញទម្លាក់កាតព្វកិច្ចទៅលើមេខ្យល់វិញ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
