បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះរៀបរាប់អំពីបញ្ហានៃការកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃចំនួនប្រជាជនវ័យចំណាស់នៅប្រទេសវៀតណាម និងធ្វើការស្វែងយល់ពីកត្តាជំរុញផ្សេងៗដែលធ្វើឱ្យពួកគេនៅតែបន្តចូលរួមក្នុងទីផ្សារការងារទោះបីជាដល់អាយុចូលនិវត្តន៍ក៏ដោយ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្ររំលឹកឡើងវិញនូវអក្សរសិល្ប៍ដោយផ្អែកលើការស្រាវជ្រាវក្នុងស្រុក និងអន្តរជាតិ ដើម្បីវិភាគពីតម្រូវការការងាររបស់មនុស្សចាស់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Informal Sector / Self-Employment (Current Status) ការងារក្រៅប្រព័ន្ធ និងការផលិតដោយខ្លួនឯង (ស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន) |
ងាយស្រួលចូលរួមសម្រាប់មនុស្សចាស់ភាគច្រើន និងមានភាពបត់បែនខ្ពស់ក្នុងការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ។ | ចំណូលទាប គ្មានការធានារ៉ាប់រងសង្គម និងធ្វើឱ្យមនុស្សចាស់ប្រឈមនឹងហានិភ័យភាពក្រីក្រកម្រិតខ្ពស់នៅពេលមានវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច។ | ៩០% នៃមនុស្សចាស់ធ្វើការក្នុងវិស័យផលិតកម្មខ្លួនឯង និងការងារផ្ទះ ដោយពុំមានប្រព័ន្ធគាំពារត្រឹមត្រូវ។ |
| Formal Labor Market Integration (Proposed Policy) ការធ្វើសមាហរណកម្មទៅក្នុងទីផ្សារការងារផ្លូវការ (គោលនយោបាយដែលបានស្នើ) |
ផ្តល់ប្រាក់ចំណូលថេរ កាត់បន្ថយបន្ទុកសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារ និងជួយឱ្យមនុស្សចាស់មានអារម្មណ៍ថាខ្លួនមានតម្លៃ និងមានទំនាក់ទំនងសង្គមល្អ។ | ទាមទារឱ្យមានការកែទម្រង់ច្បាប់ការងារ និងត្រូវការការវិនិយោគពីរដ្ឋលើការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញវិជ្ជាជីវៈទីពីរ។ | ស្នើឱ្យផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតពី 'មនុស្សចាស់ត្រូវការសម្រាក' ទៅជា 'មនុស្សចាស់គឺជាធនធាន' ដែលអាចរួមចំណែកដល់សេដ្ឋកិច្ចជាតិ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ដោយសារនេះជាការសិក្សាបែបគោលនយោបាយ និងសង្គមវិទ្យា វាមិនមានការបញ្ជាក់ពីតម្លៃធនធានបច្ចេកទេសកុំព្យូទ័រនោះទេ ប៉ុន្តែវាទាមទារធនធានទិន្នន័យ និងការវិភាគគោលនយោបាយស៊ីជម្រៅ។
ការសិក្សានេះផ្អែកលើទិន្នន័យជំរឿន និងការអង្កេតនៅប្រទេសវៀតណាមពីឆ្នាំ ១៩៩៩ ដល់ ២០១៤ ព្រមទាំងរបាយការណ៍អន្តរជាតិ។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទសង្គមវៀតណាមដែលមានការវិវត្តយ៉ាងរហ័ស ប៉ុន្តែវាមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាក៏កំពុងឈានចូលដល់ដំណាក់កាលនៃភាពចាស់ជរានៃប្រជាជននាពេលអនាគតដ៏ខ្លី និងប្រឈមនឹងបញ្ហាកង្វះប្រព័ន្ធសោធននិវត្តន៍សម្រាប់អ្នកក្រៅប្រព័ន្ធស្រដៀងគ្នា។
ការរកឃើញ និងអនុសាសន៍គោលនយោបាយក្នុងឯកសារនេះគឺមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តជាគំរូសម្រាប់ការត្រៀមខ្លួនរបស់ប្រទេសកម្ពុជាបានយ៉ាងល្អ។
ជារួម ការសិក្សានេះផ្តល់ជាមេរៀនដ៏ល្អមួយសម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការរៀបចំគោលនយោបាយទុកជាមុន ដើម្បីប្រែក្លាយបញ្ហាប្រឈមនៃភាពចាស់ជរាឱ្យទៅជាឱកាសក្នុងការទាញយកប្រយោជន៍ពីកម្លាំងពលកម្មដែលមានបទពិសោធន៍។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Population aging | ដំណើរការដែលសមាមាត្រនៃមនុស្សចាស់ (អាយុចាប់ពី ៦០ ឆ្នាំឡើងទៅ) ក្នុងចំនួនប្រជាជនសរុបមានការកើនឡើង ខណៈពេលដែលអត្រាកំណើតធ្លាក់ចុះ និងអាយុសង្ឃឹមរស់កើនឡើង។ | ដូចជាសាលារៀនមួយដែលមានសិស្សចាស់ៗថ្នាក់ខ្ពស់ច្រើនជាងសិស្សក្មេងៗដែលទើបចូលរៀនថ្នាក់ដំបូងថ្មី។ |
| Demographic transition | ដំណាក់កាលនៃការផ្លាស់ប្តូរពីរចនាសម្ព័ន្ធប្រជាជនវ័យក្មេង (អត្រាកំណើត និងមរណៈខ្ពស់) ទៅជារចនាសម្ព័ន្ធប្រជាជនវ័យចំណាស់ (អត្រាកំណើត និងមរណៈទាប) ដែលទាមទារការរៀបចំសេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គមជាថ្មី។ | គឺជារដូវកាលផ្លាស់ប្តូរពីរដូវវស្សាទៅរដូវប្រាំង ដែលទាមទារឱ្យប្រទេសមួយត្រូវត្រៀមធនធានបម្រុងទុកជាមុន។ |
| Labor market participation | សកម្មភាពរបស់មនុស្សដែលចូលរួមបញ្ចេញកម្លាំងពលកម្ម (ធ្វើការងារ) ដើម្បីទទួលបានប្រាក់ចំណូល ឬធ្វើអាជីវកម្មផ្ទាល់ខ្លួន ទោះបីជាពួកគេបានដល់អាយុចូលនិវត្តន៍ក៏ដោយ។ | ដូចជាកីឡាករបាល់ទាត់ដែលចូលនិវត្តន៍ពីការប្រកួតជម្រើសជាតិហើយ តែនៅបន្តលេងតាមក្លឹបតូចៗដើម្បីរកប្រាក់កម្រៃ។ |
| Social security | ប្រព័ន្ធគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋក្នុងការផ្តល់ប្រាក់ចំណូលបម្រុង ឬសំណាញ់សុវត្ថិភាព (ដូចជាប្រាក់សោធននិវត្តន៍) ដល់ប្រជាពលរដ្ឋនៅពេលដែលពួកគេចាស់ជរា ឬបាត់បង់សមត្ថភាពពលកម្ម ដើម្បីធានាបាននូវជីវភាពរស់នៅសមរម្យ។ | ដូចជាការបង់លុយសន្សំក្នុងកូនជ្រូកតាំងពីក្មេងជាមួយរដ្ឋ ដើម្បីយករដ្ឋយកលុយនោះមកចិញ្ចឹមយើងវិញនៅពេលយើងចាស់ទៅ។ |
| Informal sector | វិស័យសេដ្ឋកិច្ច ឬការងារដែលមិនមានចុះបញ្ជីត្រឹមត្រូវ គ្មានកិច្ចសន្យាការងារ គ្មានការធានារ៉ាប់រងសង្គម ដែលភាគច្រើនជារបបធ្វើការងារដោយខ្លួនឯង ឬអាជីវកម្មខ្នាតតូចក្នុងគ្រួសារ (ដែលមនុស្សចាស់ភាគច្រើនកំពុងធ្វើ)។ | ដូចជាការលក់ដូរតាមចិញ្ចើមផ្លូវ ឬធ្វើស្រែចម្ការ ដែលមិនមានច្បាប់ទម្លាប់តឹងរ៉ឹង និងមិនមានប្រាក់ខែថេរពីក្រុមហ៊ុន។ |
| Self-sufficiency | សមត្ថភាពរបស់មនុស្សចាស់ក្នុងការរកប្រាក់ចំណូលចិញ្ចឹមជីវិតដោយខ្លួនឯង តាមរយៈការបន្តធ្វើការងារ ដោយមិនចាំបាច់ពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើជំនួយហិរញ្ញវត្ថុពីកូនចៅ ឬរដ្ឋាភិបាល។ | ដូចជាដើមឈើចាស់មួយដែលអាចស្រូបយកទឹកនិងជីជាតិដោយខ្លួនឯងដោយមិនចាំបាច់មានអ្នកស្រោចទឹកជាប្រចាំ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
