បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះស្រាវជ្រាវពីផលប៉ះពាល់នៃការសិក្សាពីចម្ងាយ (Distance Education) ទៅលើស្ថិរភាពអាពាហ៍ពិពាហ៍ និងបញ្ហាជម្លោះតួនាទីយេនឌ័ររបស់និស្សិតស្រីដែលបានរៀបការរួច នៅតាមសាកលវិទ្យាល័យរដ្ឋក្នុងទីក្រុងណៃរ៉ូប៊ី (Nairobi)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវបែបគុណវិស័យ (Qualitative Paradigm) ដោយអនុវត្តវិធីសាស្ត្រសិក្សាករណី និងការចុះប្រមូលទិន្នន័យផ្ទាល់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Focus Group Discussions (FGD) ការពិភាក្សាជាក្រុមផ្តោតអារម្មណ៍ |
ផ្តល់នូវព័ត៌មានស៊ីជម្រៅពីបទពិសោធន៍ផ្ទាល់ និងអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកចូលរួមចែករំលែកបញ្ហារួមគ្នាយ៉ាងទូលំទូលាយ។ | អាចមានភាពលម្អៀងដោយសារការបញ្ចេញមតិយោបល់តាមគ្នា (Groupthink) និងត្រូវការពេលវេលាច្រើនក្នុងការសម្របសម្រួល។ | បានបង្ហាញពីកម្រិតនៃភាពតានតឹង ជំងឺបាក់ទឹកចិត្ត និងជម្លោះដោយសារការបែងចែកពេលវេលាដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ស្ថិរភាពអាពាហ៍ពិពាហ៍ (តាមរយៈចម្លើយរបស់និស្សិតទាំង ២២ នាក់)។ |
| Case Study Approach វិធីសាស្ត្រសិក្សាករណី |
បង្ហាញពីទិដ្ឋភាពជាក់ស្តែង និងលម្អិតនៃជីវិតបុគ្គលម្នាក់ៗ ដែលជួយឱ្យយល់ច្បាស់ពីផលប៉ះពាល់ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ។ | ទំហំគំរូតូចពេក (Small sample size) មិនអាចយកទៅទូទាត់ជារួម (Generalize) សម្រាប់ចំនួនប្រជាជនរាប់ម៉ឺននាក់បានទាំងស្រុងនោះទេ។ | បានបង្ហាញពីករណីជាក់ស្តែងដូចជា និស្សិតឈ្មោះ Maria ដែលត្រូវពន្យារពេលសម្រាលកូនដើម្បីប្រឡង និងករណី Jani ដែលប្តីបោះបង់ចោលដោយសារនាងរវល់នឹងការសិក្សាពេក។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវបែបសង្គមវិទ្យានេះ មិនទាមទារធនធានកុំព្យូទ័រ ឬបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់នោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារយ៉ាងខ្លាំងនូវធនធានមនុស្ស ពេលវេលា និងជំនាញក្នុងការប្រមូល និងវិភាគទិន្នន័យគុណវិស័យ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅសាកលវិទ្យាល័យរដ្ឋក្នុងទីក្រុងណៃរ៉ូប៊ី (Nairobi) ប្រទេសកេនយ៉ា ដោយផ្តោតតែលើនិស្សិតស្រីដែលមានគ្រួសារ។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីវប្បធម៌ និងការរំពឹងទុកតួនាទីយេនឌ័រនៅក្នុងសង្គមអាហ្វ្រិក។ វាមីនសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះសង្គមយើងក៏មានទស្សនៈប្រពៃណី (ច្បាប់ស្រី) ដែលដាក់បន្ទុកការងារផ្ទះយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរទៅលើស្ត្រីស្រដៀងគ្នានេះដែរ។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចយកមកឆ្លុះបញ្ចាំងសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធអប់រំពីចម្ងាយនៅកម្ពុជាបានយ៉ាងល្អ។
ការយល់ដឹងពីសម្ពាធនៃតួនាទីយេនឌ័រទ្វេរដងនេះ នឹងជួយស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនៅកម្ពុជាធានាបានថា ការផ្តល់ឱកាសសិក្សាពីចម្ងាយពិតជាផ្តល់ការពង្រឹងអំណាចដល់ស្ត្រី (Empowerment) ជាជាងការបង្កើតជម្លោះក្នុងគ្រួសារ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Distance Education (ការអប់រំពីចម្ងាយ) | ប្រព័ន្ធអប់រំដែលសិស្សមិនចាំបាច់ទៅរៀននៅសាលាផ្ទាល់ ដោយប្រើប្រាស់មធ្យោបាយផ្សេងៗដូចជាតាមអ៊ីនធឺណិត វិទ្យុ ឬឯកសារផ្ញើតាមប្រៃសណីយ៍ ដើម្បីអាចសិក្សានៅផ្ទះ ឬកន្លែងធ្វើការបាន។ | ដូចជាការខលវីដេអូរៀនជាមួយគ្រូ ឬមើលវីដេអូមេរៀនតាម YouTube ជាជាងការទៅអង្គុយក្នុងថ្នាក់រៀនផ្ទាល់។ |
| Social Exchange Theory (ទ្រឹស្តីនៃការផ្លាស់ប្តូរសង្គម) | ទ្រឹស្តីសង្គមវិទ្យាដែលពន្យល់ថា ទំនាក់ទំនងរបស់មនុស្សកើតឡើងផ្អែកលើការថ្លឹងថ្លែងពីផលចំណេញ និងការខាតបង់ (ទាំងសម្ភារៈ និងផ្លូវចិត្ត)។ បើការលះបង់ច្រើនជាងផលដែលទទួលបាន ទំនាក់ទំនងនោះអាចនឹងបែកបាក់។ | ដូចជាការរកស៊ីជួញដូរអញ្ចឹង បើយើងបណ្តាក់ទុន (ពេលវេលា ឬការថែទាំ) ទៅហើយខាតបង់ច្រើនជាងចំណេញ នោះការចាប់ដៃគូនឹងត្រូវបញ្ចប់។ |
| Qualitative Paradigm (គំរូស្រាវជ្រាវបែបគុណវិស័យ) | វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវដែលផ្តោតលើការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅពីបទពិសោធន៍ អារម្មណ៍ និងអត្ថន័យនៃបញ្ហាណាមួយតាមរយៈពាក្យសម្តី និងការសង្កេត ជាជាងការប្រើប្រាស់តួលេខ ឬស្ថិតិគណិតវិទ្យា។ | ដូចជាការអង្គុយស្តាប់មិត្តភក្តិរៀបរាប់ពីទុក្ខលំបាកក្នុងគ្រួសារដោយផ្ទាល់មាត់ ជាជាងការឱ្យពួកគេបំពេញកម្រងសំណួរគូសធីកលេខ ១ ដល់ ៥។ |
| Focus Group Discussion (ការពិភាក្សាជាក្រុមផ្តោតអារម្មណ៍) | វិធីសាស្ត្រប្រមូលទិន្នន័យដោយប្រមូលផ្តុំមនុស្សមួយក្រុមតូច (ជាទូទៅ ៦ ទៅ ១០ នាក់) ដើម្បីពិភាក្សាចែករំលែកមតិយោបល់ និងបទពិសោធន៍របស់ពួកគេលើប្រធានបទជាក់លាក់ណាមួយក្រោមការសម្របសម្រួលរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវ។ | ដូចជាការហៅអ្នកជិតខាងមួយក្រុមមកអង្គុយផឹកតែកាហ្វេជុំគ្នា ហើយជជែកវែកញែកពីបញ្ហាក្នុងភូមិដើម្បីរកដំណោះស្រាយរួម។ |
| Purposive Sampling (ការជ្រើសរើសគំរូដោយមានគោលដៅ) | ការជ្រើសរើសអ្នកចូលរួមក្នុងការស្រាវជ្រាវដោយចង្អុលចំៗទៅលើបុគ្គលណាដែលមានលក្ខណៈសម្បត្តិ ឬបទពិសោធន៍ស្របតាមគោលបំណងនៃការសិក្សា ដោយមិនពឹងផ្អែកលើការចាប់ឆ្នោតដោយចៃដន្យឡើយ។ | ដូចជាពេលយើងចង់ដឹងពីរសជាតិម្ហូបចិន យើងដើរទៅសួរតែចុងភៅដែលធ្លាប់រៀនធ្វើម្ហូបចិនផ្ទាល់ ជាជាងដើរសួរបុគ្គលិកទាំងអស់ក្នុងភោជនីយដ្ឋាន។ |
| Gender Roles (តួនាទីយេនឌ័រ) | ការរំពឹងទុករបស់សង្គម និងវប្បធម៌ទាក់ទងនឹងកាតព្វកិច្ច អាកប្បកិរិយា និងការទទួលខុសត្រូវដែលត្រូវចាត់ទុកថាស័ក្តិសមសម្រាប់បុរស ឬស្ត្រី ឧទាហរណ៍៖ ស្ត្រីត្រូវធ្វើការផ្ទះ ចំណែកបុរសត្រូវរកប្រាក់។ | ដូចជាការកំណត់ច្បាប់មិនសរសេរទុកមួយដែលប្រាប់ថា «កូនប្រុសត្រូវលេងឡានជ័រ កូនស្រីត្រូវលេងតុក្កតា» នៅក្នុងសង្គម។ |
| Role Strain (ភាពតានតឹងនៃតួនាទី) | ភាពតានតឹង និងសម្ពាធផ្លូវចិត្តដែលកើតឡើងនៅពេលដែលមនុស្សម្នាក់ជួបការលំបាកក្នុងការបំពេញភារកិច្ចច្រើនក្នុងពេលតែមួយ ជាពិសេសនៅពេលដែលតួនាទីទាំងនោះមានទំនាស់នឹងគ្នា (ឧទាហរណ៍៖ ជាម្តាយផង និងជានិស្សិតផង)។ | ដូចជាអ្នកលេងសៀកដែលត្រូវបោះប៉េងប៉ោង ៥ ទៅលើអាកាសក្នុងពេលតែមួយ បើថ្លោះធ្លោយតែបន្តិច ប៉េងប៉ោងទាំងអស់នឹងធ្លាក់មកដី។ |
| Empowerment (ការពង្រឹងអំណាច) | ដំណើរការដែលជួយឱ្យបុគ្គល ជាពិសេសអ្នកដែលងាយរងគ្រោះ ឬស្ត្រី ទទួលបានចំណេះដឹង ជំនាញ និងភាពជឿជាក់ ដើម្បីអាចធ្វើការសម្រេចចិត្តដោយខ្លួនឯង និងកែលម្អស្ថានភាពជីវិត ព្រមទាំងឋានៈសង្គមរបស់ពួកគេ។ | ដូចជាការបង្រៀនឱ្យមនុស្សចេះស្ទូចត្រីដោយខ្លួនឯង ព្រមទាំងផ្តល់សិទ្ធិឱ្យពួកគេចូលនេសាទ ជាជាងគ្រាន់តែយកត្រីទៅឱ្យពួកគេហូបមួយពេលៗ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
