បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការស្វែងរកវិធីសាស្ត្រគ្រប់គ្រងទេសចរណ៍កីឡាវាយកូនហ្គោលដ៏មានប្រសិទ្ធភាព ដើម្បីជំរុញការចូលរួមពិតប្រាកដរបស់សហគមន៍ កាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមាន និងធានាបាននូវការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាពនៅខេត្តឈៀងម៉ៃ ប្រទេសថៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវសកម្មភាពដោយមានការចូលរួម (Participatory Action Research) ដើម្បីអភិវឌ្ឍទម្រង់គ្រប់គ្រង និងវាយតម្លៃលទ្ធផលជាក់ស្តែងនៅក្នុងសហគមន៍គោលដៅ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Conventional Tourism Management ការគ្រប់គ្រងទេសចរណ៍បែបប្រពៃណី (ពីលើចុះក្រោម) |
អាចបង្កើតការងារបានរហ័ស និងទាក់ទាញវិនិយោគទុនធំៗ ដែលជួយជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋានក្នុងរយៈពេលខ្លី។ | ប្រាក់ចំណូលភាគច្រើនធ្លាក់ទៅលើវិនិយោគិនក្រៅស្រុក បង្កផលប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន និងធ្វើឱ្យបាត់បង់អត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ដើម។ | បង្កើតការងារបាន ១,៤៥៦ កន្លែង តែបង្កបញ្ហាសម្រាម និងការបាត់បង់ដីធ្លីសហគមន៍។ |
| Participatory Action Research (PAR) + Community-Based Tourism ការគ្រប់គ្រងទេសចរណ៍ផ្អែកលើសហគមន៍ដោយប្រើការស្រាវជ្រាវសកម្មភាពចូលរួម |
សហគមន៍មានសិទ្ធិសម្រេចចិត្ត ទទួលបានផលប្រយោជន៍ស្មើភាពគ្នា និងរក្សាបាននូវបរិស្ថាន ព្រមទាំងវប្បធម៌ប្រពៃណី។ | ទាមទារពេលវេលាយូរក្នុងការអនុវត្ត (ច្រើនខែឬឆ្នាំ) និងត្រូវការការសម្របសម្រួលយ៉ាងជិតស្និទ្ធពីអ្នកជំនាញ។ | គ្រួសារចំនួន ២០១ ទទួលបានចំណូលបន្ថែម ហើយសូចនាករសេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងបរិស្ថានមានភាពប្រសើរឡើងចន្លោះពី ២.៣៥ ដល់ ៣.០០ នៃកម្រិតវាស់ស្ទង់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តទម្រង់គ្រប់គ្រងនេះទាមទារពេលវេលាយូរ ការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធសហគមន៍ និងការគាំទ្រផ្នែកបច្ចេកទេសពីអ្នកជំនាញ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងភូមិទី៣ ស្រុកសាន់សាយ ខេត្តឈៀងម៉ៃ ប្រទេសថៃ ដែលជាសហគមន៍មានទីតាំងក្បែរទីលានវាយកូនហ្គោលស្រាប់ និងមានសក្តានុពលទេសចរណ៍វប្បធម៌ខ្ពស់។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទសង្គមថៃ ដែលប្រជាជនមានការយល់ដឹងពីសេវាកម្មទេសចរណ៍កម្រិតណាមួយរួចទៅហើយ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការអនុវត្តអាចនឹងត្រូវការការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញមូលដ្ឋានបន្ថែមទៀត។
ទម្រង់គ្រប់គ្រងនេះពិតជាមានអត្ថប្រយោជន៍ខ្ពស់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍ប្រកបដោយបរិយាប័ន្ននៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការអនុវត្តគំរូនេះអាចជួយកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ និងការពារវប្បធម៌មូលដ្ឋាននៅកម្ពុជា តាមរយៈការតភ្ជាប់គម្លាតរវាងទេសចរណ៍ប្រណីត (កីឡាវាយកូនហ្គោល) និងសហគមន៍ជនបទ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Social exchange theory | ទ្រឹស្តីនៃការផ្លាស់ប្តូរសង្គម គឺជាទ្រឹស្តីសង្គមវិទ្យាដែលពន្យល់ពីអាកប្បកិរិយារបស់មនុស្សក្នុងការសម្រេចចិត្តចូលរួមក្នុងសកម្មភាពអ្វីមួយ ដោយថ្លឹងថ្លែងរវាងផលចំណេញដែលទទួលបាន និងការខាតបង់។ ក្នុងបរិបទនេះ ប្រជាជនចូលរួមអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍ព្រោះរំពឹងថាទទួលបានផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចលើសពីផលវិបាក។ | ដូចជាការធ្វើជំនួញផ្លូវចិត្ត ដែលយើងព្រមជួយអ្នកដទៃឬចូលរួមការងារអ្វីមួយ ព្រោះជឿថាយើងនឹងទទួលបានផលតបស្នងមកវិញដែលសក្តិសម និងយុត្តិធម៌។ |
| Participatory Action Research (PAR) | ការស្រាវជ្រាវសកម្មភាពដោយមានការចូលរួម គឺជាវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវដែលអនុញ្ញាតឱ្យសហគមន៍ដែលរងផលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ចូលរួមយ៉ាងសកម្មនៅគ្រប់ដំណាក់កាល តាំងពីការស្វែងរកបញ្ហា ការធ្វើផែនការ រហូតដល់ការអនុវត្តដំណោះស្រាយ និងវាយតម្លៃ។ | ដូចជាការហៅអ្នកភូមិទាំងអស់មកជុំគ្នាដើម្បីរកមូលហេតុដែលភូមិគ្មានទឹកប្រើ ហើយរួមគ្នាជីកអណ្តូងដោយខ្លួនឯង ជំនួសឱ្យការរង់ចាំអ្នកក្រៅមកធ្វើឱ្យ។ |
| Community-Based Tourism (CBT) | ទេសចរណ៍ផ្អែកលើសហគមន៍ គឺជាទម្រង់ទេសចរណ៍ដែលគ្រប់គ្រង និងចាត់ចែងដោយអ្នកស្រុកក្នុងមូលដ្ឋានផ្ទាល់ ដើម្បីធានាថាប្រាក់ចំណូល និងផលប្រយោជន៍ធ្លាក់ទៅលើសហគមន៍ប្រកបដោយសមធម៌ និងជួយអភិរក្សធនធានធម្មជាតិ ព្រមទាំងវប្បធម៌។ | ដូចជាការដែលអ្នកភូមិមូលមតិគ្នាបើកភូមិរបស់ខ្លួនជារមណីយដ្ឋាន ដោយអ្នកខ្លះធ្វើម្ហូប អ្នកខ្លះនាំភ្ញៀវដើរលេង ដើម្បីរកលុយចូលភូមិទាំងអស់គ្នា។ |
| Pro-Poor Tourism (PPT) | ទេសចរណ៍គាំទ្រជនក្រីក្រ គឺជាទម្រង់នៃការអភិវឌ្ឍវិស័យទេសចរណ៍ដែលផ្តោតលើការទាញយកផលប្រយោជន៍ និងបង្កើតឱកាសការងារជាចម្បងសម្រាប់ប្រជាជនដែលងាយរងគ្រោះ ឬក្រីក្រ ដើម្បីជួយលើកស្ទួយជីវភាពរបស់ពួកគេដោយផ្ទាល់។ | ដូចជាការបើកដំណើរការសណ្ឋាគារមួយ ដោយមានគោលការណ៍ជ្រើសរើសតែអ្នកអត់ការងារធ្វើនៅក្នុងភូមិក្រីក្រនោះឱ្យចូលធ្វើការជាអាទិភាព។ |
| Pseudo participation | ការចូលរួមបែបក្លែងក្លាយ (ឬការចូលរួមបែបចំពុត) គឺជាការដែលសហគមន៍ត្រូវបានគេហៅឱ្យចូលរួមត្រឹមតែជាទម្រង់ ឬដើម្បីបង្គ្រប់កិច្ច ដោយត្រូវបានគេប្រាប់ពីអ្វីដែលត្រូវធ្វើ ប៉ុន្តែមិនមានសិទ្ធិអំណាចពិតប្រាកដក្នុងការបញ្ចេញមតិ ឬធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តអ្វីឡើយ។ | ដូចជាការហៅក្មេងមកអង្គុយស្តាប់មនុស្សធំសម្រេចចិត្តទិញប្រដាប់ក្មេងលេង ដោយមិនសួរក្មេងសូម្បីមួយម៉ាត់ថាតើគេចង់បានអ្វី។ |
| Empowerment | ការពង្រឹងភាពអង់អាច ឬការផ្តល់អំណាច គឺជាដំណើរការជួយជំរុញឱ្យប្រជាជនមានសមត្ថភាព ចំណេះដឹង ឯករាជ្យភាព និងទំនុកចិត្តក្នុងការគ្រប់គ្រង សម្រេចចិត្ត និងដោះស្រាយបញ្ហារបស់ពួកគេដោយខ្លួនឯងប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។ | ដូចជាការបង្រៀននរណាម្នាក់ឱ្យចេះប្រើសន្ទូចដើម្បីស្ទូចត្រីដោយខ្លួនឯង ជាជាងការទិញត្រីឱ្យពួកគេហូបរាល់ថ្ងៃ។ |
| Ecotourism | ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ ឬអេកូទេសចរណ៍ គឺជាការធ្វើដំណើរទៅកាន់តំបន់ធម្មជាតិដោយមានការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ មិនបំផ្លាញបរិស្ថាន និងជួយលើកកម្ពស់ជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាជនមូលដ្ឋាន ព្រមទាំងផ្តល់ការអប់រំពីប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីដល់ភ្ញៀវ។ | ដូចជាការដើរព្រៃមើលសត្វស្លាបដោយមិនបោះសំរាមចោលផ្តេសផ្តាស និងជួលអ្នកភូមិធ្វើជាអ្នកនាំផ្លូវដើម្បីឱ្យពួកគេមានប្រាក់ចំណូល។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
