បញ្ហា (The Problem)៖ មុខវិជ្ជាគីមីវិទ្យាមានភាពស្មុគស្មាញដោយសារតែវាទាក់ទងនឹងបាតុភូតអរូបី ដែលទាមទារឱ្យមានការកែទម្រង់វិធីសាស្ត្របង្រៀនបែបប្រពៃណី ដើម្បីជំរុញការចូលរួម និងធានាបាននូវការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅរបស់សិស្ស។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយរួមបញ្ចូលលទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវកន្លងមក ការសង្កេតផ្ទាល់នៅក្នុងថ្នាក់រៀន និងការផ្លាស់ប្តូរមតិយោបល់ជាមួយសហការី ដើម្បីវាយតម្លៃយុទ្ធសាស្ត្របង្រៀនឱ្យបានទូលំទូលាយ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional Lecturing Method វិធីសាស្ត្របង្រៀនតាមការធ្វើបទបង្ហាញបែបប្រពៃណី |
គ្របដណ្តប់ខ្លឹមសារមេរៀនបានច្រើន និងជាវិធីសាស្ត្រដែលគ្រូភាគច្រើនធ្លាប់ស្គាល់ និងងាយស្រួលអនុវត្ត។ | បង្កើតបរិយាកាសអសកម្មក្នុងថ្នាក់រៀន និងមិនអាចឆ្លើយតបទៅនឹងស្ទីលនៃការរៀនសូត្រចម្រុះរបស់សិស្សគ្រប់កម្រិត។ | សាស្ត្រាចារ្យ និងអ្នកអប់រំកំពុងកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ដោយសារវាគ្មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍សិស្ស។ |
| Active Learning Pedagogy with ICT and Lab ការបង្រៀនសកម្ម រួមបញ្ចូលបច្ចេកវិទ្យា (ICT) និងការពិសោធន៍ |
ជួយពង្រឹងការគិតស៊ីជម្រៅ ធ្វើឱ្យសិស្សមើលឃើញបាតុភូតអរូបីនៃគីមីវិទ្យាច្បាស់លាស់ និងបង្កើនការចូលរួមយ៉ាងសកម្មពីសិស្ស។ | អាចនឹងកាត់បន្ថយបរិមាណខ្លឹមសារមេរៀនខ្លះៗ ហើយទាមទារពេលវេលារៀបចំ និងធនធានច្រើន (បច្ចេកវិទ្យា និងឧបករណ៍) ពីគ្រូបង្រៀន។ | ផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងធំធេងដល់ការយល់ដឹងរបស់សិស្ស ទោះបីជាត្រូវលះបង់ការគ្របដណ្តប់ខ្លឹមសារមេរៀនមួយចំនួនក៏ដោយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្របង្រៀនសកម្មទាមទារឱ្យមានការវិនិយោគលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា និងឧបករណ៍ពិសោធន៍ជាមូលដ្ឋាន ថ្វីត្បិតតែមិនតម្រូវឱ្យមានឧបករណ៍ទំនើបបំផុតថ្លៃៗក៏ដោយ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយផ្អែកលើបរិបទនៃការអប់រំនៅមហាវិទ្យាល័យ Debre Markos ក្នុងប្រទេសអេត្យូពី ដោយប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពីការសង្កេតក្នុងថ្នាក់រៀន និងបទពិសោធន៍ផ្ទាល់របស់គ្រូ។ ទោះបីជាបរិបទភូមិសាស្ត្រខុសគ្នា ប៉ុន្តែបញ្ហាប្រឈមក្នុងការបង្រៀនគីមីវិទ្យានៅប្រទេសអេត្យូពីមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសលើបញ្ហាខ្វះខាតធនធានបន្ទប់ពិសោធន៍ និងការប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្របង្រៀនបែបចាស់។ នេះធ្វើឱ្យការរកឃើញ និងយុទ្ធសាស្ត្រទាំងនេះមានតម្លៃអាចយកមកកែច្នៃប្រើប្រាស់សម្រាប់ការអប់រំនៅកម្ពុជាបានយ៉ាងល្អ។
យុទ្ធសាស្ត្របង្រៀនគីមីវិទ្យាទាំងនេះពិតជាមានសារៈសំខាន់ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ការលើកកម្ពស់ការអប់រំមុខវិជ្ជាវិទ្យាសាស្ត្រ (STEM) នៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការផ្លាស់ប្តូរពីការបង្រៀនបែបចម្លងទ្រឹស្តី ទៅជាការអនុវត្តជាក់ស្តែង និងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា នឹងជួយផលិតធនធានមនុស្សកម្ពុជាដែលពូកែដោះស្រាយបញ្ហា និងមានសមត្ថភាពគិតស៊ីជម្រៅក្នុងការអភិវឌ្ឍជាតិ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Active learning (ការរៀនសូត្រសកម្ម) | វិធីសាស្ត្រគរុកោសល្យដែលតម្រូវឱ្យសិស្សចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងការគិត ការពិភាក្សា ការរិះរក និងការដោះស្រាយបញ្ហា ជាជាងគ្រាន់តែអង្គុយស្តាប់គ្រូពន្យល់ដោយអសកម្ម។ | ដូចជាការរៀនជិះកង់ដោយការធាក់កង់ផ្ទាល់ខ្លួនឯង ជាជាងការគ្រាន់តែអង្គុយមើលវីដេអូពីរបៀបជិះកង់។ |
| Analogical models (គំរូពន្យល់ប្រៀបធៀប) | ការប្រើប្រាស់វត្ថុ រូបភាព ឬគំនិតប្រចាំថ្ងៃដែលសិស្សធ្លាប់ស្គាល់ ដើម្បីយកមកពន្យល់ពីបាតុភូតអរូបី ឬដំណើរការគីមីដែលសិស្សមិនអាចមើលឃើញដោយភ្នែកទទេបាន។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់គ្រាប់ឃ្លីតូចៗដើម្បីតំណាងឱ្យអាតូមដែលផ្សំគ្នាក្លាយជាម៉ូលេគុល។ |
| Submicroscopic level (កម្រិតអនុមីក្រូទស្សន៍ ឬកម្រិតភាគល្អិតតូចៗ) | កម្រិតនៃការសិក្សាគីមីវិទ្យាដែលពិភាក្សាអំពីអ្វីដែលតូចខ្លាំងបំផុត (ដូចជា អាតូម អ៊ីយ៉ុង អេឡិចត្រុង និងម៉ូលេគុល) ដែលយើងមិនអាចមើលឃើញទាល់តែសោះ សូម្បីតែតាមរយៈមីក្រូទស្សន៍ធម្មតាក៏ដោយ។ | ដូចជាការគិតទៅដល់គ្រាប់ខ្សាច់តូចៗរាប់លានគ្រាប់ដែលផ្សំគ្នាក្លាយជាដុំឥដ្ឋមួយដុំ។ |
| Virtual laboratory (បន្ទប់ពិសោធន៍និម្មិត) | កម្មវិធីកុំព្យូទ័រ ឬគេហទំព័រដែលអនុញ្ញាតឱ្យសិស្សធ្វើការពិសោធន៍វិទ្យាសាស្ត្រតាមរយៈប្រព័ន្ធឌីជីថល ដោយមានសុវត្ថិភាព អាចធ្វើឡើងវិញបានច្រើនដង និងមិនត្រូវការសារធាតុគីមីពិតប្រាកដ។ | ដូចជាការលេងហ្គេមក្លែងធ្វើការបើកបរយន្តហោះ (Flight Simulator) ដែលអ្នកអាចរៀនបើកបរដោយមិនបាច់ប្រថុយគ្រោះថ្នាក់ក្នុងយន្តហោះពិត។ |
| Formative assessment (ការវាយតម្លៃអភិវឌ្ឍ ឬការវាយតម្លៃជាប្រចាំ) | ការតាមដាន និងវាយតម្លៃការយល់ដឹងរបស់សិស្សជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងអំឡុងពេលរៀន (ឧទាហរណ៍៖ ការសួរសំណួរ ការធ្វើលំហាត់ខ្លីៗ) ដើម្បីស្វែងរកចំណុចខ្វះខាត និងកែលម្អការបង្រៀនឱ្យទាន់ពេលវេលា។ | ដូចជាចុងភៅភ្លក់រសជាតិសម្លពេលកំពុងចម្អិននៅលើចង្ក្រាន ដើម្បីដឹងថាត្រូវថែមគ្រឿងអ្វីទៀតមុនពេលដួសដាក់ចាន។ |
| Summative assessment (ការវាយតម្លៃសរុប) | ការវាយតម្លៃចំណេះដឹងរបស់សិស្សនៅចុងបញ្ចប់នៃមេរៀន ជំពូក ឬឆមាស (ដូចជាការប្រឡងឆមាស ឬការប្រឡងបញ្ចប់ឆ្នាំ) ដើម្បីផ្តល់ពិន្ទុ ឬកំណត់កម្រិតចេះដឹងសរុប។ | ដូចជាការភ្លក់ម្ហូបរបស់ភ្ញៀវនៅពេលដែលម្ហូបត្រូវបានលើកយកមកដាក់លើតុរួចរាល់ហើយ ដើម្បីវាយតម្លៃថាចុងភៅធ្វើឆ្ងាញ់ឬមិនឆ្ងាញ់។ |
| Student-centered instruction (ការបង្រៀនដែលផ្តោតលើសិស្សជាមជ្ឈមណ្ឌល) | វិធីសាស្ត្របង្រៀនដែលចាត់ទុកតម្រូវការ ចំណាប់អារម្មណ៍ និងការអនុវត្តផ្ទាល់របស់សិស្សជាចំណុចសំខាន់បំផុត ដោយគ្រូដើរតួជាអ្នកសម្របសម្រួល និងណែនាំផ្លូវ ជាជាងអ្នកផ្តួចផ្តើមនិយាយតែម្នាក់ឯង។ | ដូចជាគ្រូបង្វឹកកីឡាបាល់ទាត់ដែលរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រឱ្យកីឡាកររត់ទាត់បាល់ដោយខ្លួនឯងនៅលើទីលាន ជាជាងគ្រូបង្វឹកចុះទៅទាត់បាល់ជំនួស។ |
| Green chemistry (គីមីវិទ្យាបៃតង) | ការរចនា និងការជ្រើសរើសការពិសោធន៍គីមីដែលកាត់បន្ថយ ឬលុបបំបាត់ការប្រើប្រាស់ និងការបង្កើតសារធាតុពុលគ្រោះថ្នាក់ ដើម្បីការពារបរិស្ថាន និងធានាសុវត្ថិភាពសិស្សក្នុងថ្នាក់រៀន។ | ដូចជាការជ្រើសរើសចម្អិនម្ហូបដោយប្រើប្រាស់តែបន្លែធម្មជាតិ និងមិនប្រើប្រាស់ថង់ប្លាស្ទិក ដើម្បីកុំឱ្យប៉ះពាល់ដល់សុខភាពនិងធម្មជាតិ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
