បញ្ហា (The Problem)៖ តើត្រូវធ្វើសមាហរណកម្មការអភិរក្សបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ ជាពិសេសហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធប្រវត្តិសាស្ត្រទាក់ទងនឹងទឹក (បេតិកភណ្ឌធារាសាស្ត្រ) ទៅក្នុងការអប់រំកម្រិតមធ្យមសិក្សាដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល និងវិធីសាស្ត្រ STEM យ៉ាងដូចម្តេច?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវសកម្មភាព (Action Research) តាមរយៈការរៀបចំប្រព័ន្ធពហុវេទិកាអប់រំ និងការចុះអនុវត្តផ្ទាល់របស់សិស្សនៅប្រទេសអេស្ប៉ាញ អ៊ីតាលី និងព័រទុយហ្គាល់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional Heritage Education ការអប់រំបេតិកភណ្ឌក្នុងថ្នាក់រៀនបែបប្រពៃណី |
ងាយស្រួលក្នុងការគ្រប់គ្រង កំណត់ស្តង់ដារបានលឿន និងមិនទាមទារចំណាយលើឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យា។ | សិស្សខ្វះការចូលរួមជាក់ស្តែង ដើរតួជាអ្នកស្តាប់អកម្ម និងខ្វះការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយទីតាំងផ្ទាល់។ | សិស្សទទួលបានចំណេះដឹងទ្រឹស្តីទូទៅ ប៉ុន្តែខ្វះការអភិវឌ្ឍជំនាញត្រិះរិះពិចារណា និងជំនាញឌីជីថល (STEM)។ |
| ICT-Supported Participatory Mapping (H2OMap) ការធ្វើផែនទីដោយមានការចូលរួមគាំទ្រដោយបច្ចេកវិទ្យា (H2OMap) |
បង្កើនការចូលរួមរបស់សិស្សយ៉ាងសកម្ម ជួយអភិវឌ្ឍជំនាញ STEM/ICT ជាក់ស្តែង និងលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងអំពីបរិស្ថាន។ | ទាមទារការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀនជាមុន (E-learning) និងត្រូវការឧបករណ៍ឌីជីថលព្រមទាំងការសម្របសម្រួលនៅទីវាល។ | សិស្សនិងគ្រូជាង ៣៩០នាក់ បានចូលរួមចងក្រងឯកសារទីតាំងបេតិកភណ្ឌជាង ១០០ ដោយជោគជ័យ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ គម្រោងនេះទាមទារឧបករណ៍ឌីជីថលមូលដ្ឋាន និងកម្មវិធីកូដបើកចំហ (Open-source) ដែលសាលារៀនភាគច្រើនអាចស្វែងរកបានដោយចំណាយតិចតួច។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តផ្តាច់មុខនៅប្រទេសអឺរ៉ុបភាគខាងត្បូង (អេស្ប៉ាញ អ៊ីតាលី ព័រទុយហ្គាល់) ដោយផ្តោតលើសិស្សមធ្យមសិក្សាអាយុ ១៤-១៦ ឆ្នាំ។ ទិន្នន័យនិងបរិបទភូមិសាស្ត្រគឺតម្រូវសម្រាប់តែទ្វីបអឺរ៉ុប ដែលមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាល្អប្រសើររួចជាស្រេច។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា នេះមានសារៈសំខាន់ដោយសារយើងមានប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏ធំធេង ប៉ុន្តែកម្រិតចំណេះដឹងផ្នែកឌីជីថល និងលទ្ធភាពប្រើប្រាស់អ៊ិនធឺណិតនៅសាលាជនបទអាចជាឧបសគ្គធំ។
វិធីសាស្ត្រនេះពិតជាមានសក្តានុពល និងភាពជាក់ស្តែងខ្ពស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការជំរុញការអប់រំ STEM តាមរយៈការភ្ជាប់យុវជនទៅនឹងមោទនភាពវប្បធម៌។
គម្រោងនេះផ្តល់នូវគំរូដែលអាចចម្លងបានដោយចំណាយតិចតួច (Open-source workflows) ដើម្បីភ្ជាប់យុវជនកម្ពុជាទៅនឹងបេតិកភណ្ឌរបស់ពួកគេ ខណៈពេលកំពុងអភិវឌ្ឍជំនាញបច្ចេកវិទ្យាដែលទីផ្សារការងារកំពុងត្រូវការ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Geographic Information Systems (GIS) | ប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ប្រមូល រក្សាទុក វិភាគ និងបង្ហាញទិន្នន័យដែលភ្ជាប់ទៅនឹងទីតាំងភូមិសាស្ត្រជាក់លាក់នៅលើផែនដី ដើម្បីយល់ដឹងពីទំនាក់ទំនងលំហ និងជួយក្នុងការសម្រេចចិត្ត។ | ដូចជាផែនទី Google Maps ដ៏ឆ្លាតវៃមួយ ដែលមិនត្រឹមតែប្រាប់ផ្លូវប៉ុណ្ណោះទេ តែអនុញ្ញាតឱ្យយើងបញ្ចូល ទាញយក និងវិភាគទិន្នន័យលម្អិតនៃទីតាំងនីមួយៗបានយ៉ាងជាក់លាក់។ |
| Participatory mapping | ដំណើរការដែលសមាជិកសហគមន៍ ឬសិស្សានុសិស្សចូលរួមផ្ទាល់ក្នុងការប្រមូលទិន្នន័យ និងបង្កើតផែនទីនៃតំបន់របស់ពួកគេ ដើម្បីចងក្រងចំណេះដឹងមូលដ្ឋាន និងលើកកម្ពស់ភាពជាម្ចាស់លើទិន្នន័យទាំងនោះ។ | ដូចជាការចុះយុទ្ធនាការដែលអ្នកភូមិម្នាក់ៗជួយចង្អុលបង្ហាញ និងកត់ត្រាទីតាំងអណ្តូងទឹកផ្ទាល់ខ្លួនចូលទៅក្នុងផែនទីរួមមួយរបស់ភូមិ។ |
| Hydraulic heritage | សំណង់ ឬហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធប្រវត្តិសាស្ត្រដែលមនុស្សជំនាន់មុនបានបង្កើតឡើងដើម្បីទាញយក រក្សាទុក និងគ្រប់គ្រងធនធានទឹក ដូចជា ប្រឡាយ ទំនប់ អណ្តូង ឬប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្របុរាណ។ | ដូចជាប្រព័ន្ធបារាយណ៍ និងប្រឡាយទឹកនៅតំបន់អង្គរ ដែលបុព្វបុរសយើងបានសាងសង់ដើម្បីគ្រប់គ្រងទឹកសម្រាប់ធ្វើកសិកម្មរាប់ពាន់ឆ្នាំមុន។ |
| Place-based education | វិធីសាស្ត្របង្រៀនដែលប្រើប្រាស់បរិស្ថាន វប្បធម៌ និងប្រវត្តិសាស្ត្រក្នុងសហគមន៍មូលដ្ឋានរបស់សិស្សផ្ទាល់ធ្វើជាមូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់ការសិក្សា ដើម្បីឱ្យការរៀនសូត្រមានភាពពាក់ព័ន្ធនឹងជីវិតពិតរបស់ពួកគេ។ | ជំនួសឱ្យការរៀនពីសំណង់ប្រវត្តិសាស្ត្រនៅបរទេសតាមសៀវភៅ គ្រូបាននាំសិស្សទៅរៀនប្រវត្តិវិទ្យាផ្ទាល់នៅវត្ត ឬប្រាសាទក្បែរសាលារបស់ពួកគេ។ |
| StoryMaps | កម្មវិធីអនឡាញដែលផ្សព្វផ្សាយរឿងរ៉ាវតាមរយៈការរួមបញ្ចូលផែនទីអន្តរកម្ម (Interactive maps) ជាមួយនឹងអត្ថបទ រូបភាព និងវីដេអូ ដើម្បីបង្កើតជាសាច់រឿងភូមិសាស្ត្រដ៏រស់រវើកងាយស្រួលយល់។ | ដូចជាសៀវភៅនិទានរឿងឌីជីថលដែលមានផែនទីរស់រវើក ដែលអ្នកអានអាចអូសចុះឡើង និងចុចមើលរូបភាពព័ត៌មានតាមទីតាំងនីមួយៗនៅលើផែនទីបានដោយផ្ទាល់។ |
| Gamification | ការយកយន្តការ លក្ខណៈពិសេស ឬទម្រង់នៃការលេងហ្គេម (ដូចជាការផ្តល់ពិន្ទុ ការឡើងកម្រិត ឬការប្រកួតប្រជែង) មកអនុវត្តក្នុងសកម្មភាពសិក្សា ដើម្បីបង្កើនការលើកទឹកចិត្ត និងការចូលរួមរបស់សិស្សយ៉ាងសកម្ម។ | ដូចជាការបំប្លែងលំហាត់សាលាដ៏គួរឱ្យធុញ ទៅជាការលេងហ្គេមឆ្លងវគ្គ ដើម្បីប្រកួតយកពិន្ទុ ដែលធ្វើឱ្យសិស្សចង់រៀនដោយមិនដឹងខ្លួន។ |
| Spatial data models | វិធីសាស្ត្ររៀបចំទិន្នន័យក្នុងប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រ ដើម្បីតំណាងឱ្យវត្ថុក្នុងពិភពពិតតាមរយៈទម្រង់ធរណីមាត្រ (ដូចជា ចំណុច ខ្សែ ប៉ូលីហ្កន) ភ្ជាប់ជាមួយព័ត៌មានលម្អិតរបស់វា។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ 'ចំណុច' ដើម្បីតំណាងឱ្យអណ្តូងទឹក 'បន្ទាត់' តំណាងឱ្យប្រឡាយ និង 'រាងចតុកោណ' តំណាងឱ្យផ្ទះ នៅក្នុងការគូរគំនូរប្លង់អគារលើកុំព្យូទ័រ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
