បញ្ហា (The Problem)៖ ថ្វីបើអង្គការអន្តរជាតិ និងរដ្ឋាភិបាលបានជំរុញឱ្យប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្ររៀនសូត្រសកម្ម (Active-learning pedagogies) ក៏ដោយ ក៏គេនៅពុំទាន់ដឹងច្បាស់ពីរបៀបដែលគោលនយោបាយទាំងនេះត្រូវបានអនុវត្ត និងបញ្ហាប្រឈមជាក់ស្តែងរបស់គ្រូបង្រៀននៅក្នុងបរិបទប្រទេសផ្សេងៗគ្នានៅឡើយទេ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវបែបប្រៀបធៀបករណីសិក្សា (Comparative case studies) ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីប្រទេសចំនួនប្រាំរួមមាន កម្ពុជា អេហ្ស៊ីប ហ្ស៊កដានី កៀហ្ស៊ីស៊ីស្ថាន និងម៉ាឡាវី។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional / Formalistic Instruction ការបង្រៀនបែបប្រពៃណី / យកគ្រូជាធំ (Teacher-Centered) |
ងាយស្រួលសម្រាប់គ្រូបង្រៀន (ព្រោះជាទម្លាប់ចាស់) និងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ការប្រឡងដែលផ្តោតលើការទន្ទេញចាំមាត់ (High-stakes exams)។ | សិស្សរៀនដោយអសកម្ម មិនសូវមានការគិតស៊ីជម្រៅ (Critical thinking) និងមិនបានរៀបចំសិស្សឱ្យក្លាយជាពលរដ្ឋសកម្មក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ។ | គ្រូបង្រៀនភាគច្រើនតែងតែត្រឡប់ទៅរកការបង្រៀនបែបនេះវិញ នៅពេលគ្មានការគាំទ្រ ឬខ្វះខាតសម្ភារៈឧបទេស។ |
| Active-Learning / Student-Centered Pedagogies គរុកោសល្យរៀនសូត្រសកម្ម / យកសិស្សជាធំ (Student-Centered) |
លើកកម្ពស់ការគិតស៊ីជម្រៅ ការដោះស្រាយបញ្ហា និងការអភិវឌ្ឍជំនាញទន់ (Soft skills) តាមរយៈការធ្វើការជាក្រុម។ | ទាមទារការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូច្រើន សម្ភារៈឧបទេសគ្រប់គ្រាន់ និងការគាំទ្រជាប្រចាំពីនាយកសាលា និងអធិការកិច្ច។ | គ្រូដែលទទួលបានការគាំទ្រពីគម្រោង (Project-supported teachers) បានបង្ហាញពីការផ្លាស់ប្តូរគួរឱ្យកត់សម្គាល់ក្នុងការប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រនេះនៅក្នុងថ្នាក់រៀន។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការផ្លាស់ប្តូរទៅរកគរុកោសល្យរៀនសូត្រសកម្ម ទាមទារការវិនិយោគជាប្រព័ន្ធ ទាំងពេលវេលា ហិរញ្ញវត្ថុ និងធនធានមនុស្ស ជាជាងត្រឹមតែវគ្គបណ្តុះបណ្តាលរយៈពេលខ្លី។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ចំនួនប្រាំ រួមទាំងប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ ដោយផ្តោតលើគម្រោងអប់រំគាំទ្រដោយ USAID (ដូចជាកម្មវិធីសាលាកុមារមេត្រី)។ ទិន្នន័យភាគច្រើនពឹងផ្អែកលើការរាយការណ៍ដោយខ្លួនឯង (Self-reports) តាមរយៈការសម្ភាសន៍ លើកលែងតែប្រទេសអេហ្ស៊ីបដែលមានការសង្កេតថ្នាក់រៀនជាប្រព័ន្ធ ដែលនេះអាចធ្វើឱ្យលទ្ធផលនៃការផ្លាស់ប្តូរអាកប្បកិរិយារបស់គ្រូមានការបំផ្លើសខ្លះ។ សម្រាប់កម្ពុជា នេះជាទិន្នន័យដ៏មានតម្លៃព្រោះវាឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទជាក់ស្តែងនៃប្រព័ន្ធអប់រំជាតិ។
វិធីសាស្ត្រនៃការបណ្តុះបណ្តាល និងការគាំទ្រគ្រូបង្រៀនដែលបានលើកឡើងក្នុងឯកសារនេះ គឺមានសារៈសំខាន់បំផុតសម្រាប់យុទ្ធសាស្ត្រកំណែទម្រង់ការអប់រំនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីឱ្យគរុកោសល្យរៀនសូត្រសកម្មមាននិរន្តរភាព កម្ពុជាត្រូវផ្លាស់ប្តូរពីការគាំទ្រតាមរយៈគម្រោង (Project-based) ទៅជាការបញ្ចូលការគាំទ្រនេះទៅក្នុងប្រព័ន្ធអប់រំជាតិទាំងមូល ព្រមទាំងកែទម្រង់ប្រព័ន្ធប្រឡងឱ្យស្របគ្នា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Active-learning pedagogies (គរុកោសល្យរៀនសូត្រសកម្ម) | ជាវិធីសាស្ត្របង្រៀនដែលតម្រូវឱ្យសិស្សចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងសកម្មភាពសិក្សា ដូចជាការពិភាក្សា ការដោះស្រាយបញ្ហា និងការធ្វើការជាក្រុម ជាជាងគ្រាន់តែអង្គុយស្តាប់គ្រូពន្យល់។ | ដូចជាការរៀនជិះកង់ដោយការធាក់កង់ផ្ទាល់ និងដោះស្រាយបញ្ហាពេលជិះ ជាជាងគ្រាន់តែអង្គុយស្តាប់គេប្រាប់ពីទ្រឹស្តីនៃរបៀបជិះកង់។ |
| Cascade (TOT) model (គំរូបណ្តុះបណ្តាលបន្ត ឬ គំរូបណ្តុះបណ្តាលគ្រូឧទ្ទេស) | ជាទម្រង់នៃការបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈដែលអ្នកជំនាញថ្នាក់ជាតិបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្គោល (Master Trainers) ហើយគ្រូបង្គោលទាំងនោះទៅបណ្តុះបណ្តាលបន្តដល់គ្រូនៅតាមតំបន់ កម្រង ឬសាលារៀនផ្ទាល់។ | ដូចជាការចាក់ទឹកពីកែវមួយនៅខាងលើ ហូរចូលទៅកែវជាច្រើនទៀតនៅថ្នាក់បន្ទាប់ៗ រហូតដល់មូលដ្ឋានក្រោម។ |
| Cognitive dimension (វិមាត្រនៃការយល់ដឹង) | សំដៅលើកម្រិតនៃការចូលរួមរបស់ខួរក្បាលក្នុងការគិតស៊ីជម្រៅ ក្នុងអំឡុងពេលសិក្សា ដូចជាការវិភាគ ការសំយោគ ការវាយតម្លៃ និងការរកឃើញអត្ថន័យនៃចំណេះដឹងថ្មីៗដោយខ្លួនឯង។ | ដូចជាការរៀបចំផ្គុំរូបភាព (Puzzle) ដែលតម្រូវឱ្យខួរក្បាលគិតរកកន្លែងត្រឹមត្រូវដោយខ្លួនឯង ជាជាងការគ្រាន់តែមើលរូបភាពដែលគេផ្គុំរួចហើយទន្ទេញ។ |
| Behavioral dimension (វិមាត្រនៃអាកប្បកិរិយា) | សំដៅលើសកម្មភាពរាងកាយ ឬការបញ្ចេញមតិដែលសិស្សធ្វើនៅក្នុងថ្នាក់រៀន ដូចជាការសួរសំណួរ ការឆ្លើយតប ការផ្លាស់ប្តូរវេនគ្នា ការជួយអ្នកដទៃ ការធ្វើការជាក្រុម និងការផ្លាស់ទីក្នុងថ្នាក់។ | ដូចជាកីឡាករនៅលើទីលានដែលកំពុងរត់ និងទាត់បាល់ផ្ទាល់ ជាជាងអ្នកទស្សនាដែលគ្រាន់តែអង្គុយមើលសកម្មភាព។ |
| Formalistic instruction / Direct instruction (ការបង្រៀនបែបប្រពៃណី ឬ ការបញ្ជូនចំណេះដឹងផ្ទាល់) | ជាវិធីសាស្ត្របង្រៀនដែលយកគ្រូជាធំ ដែលគ្រូជាអ្នកនិយាយ ពន្យល់ ឬសរសេរលើក្តារខៀនភាគច្រើន ហើយសិស្សមានតួនាទីត្រឹមតែស្តាប់ កត់ត្រា និងទន្ទេញចាំមាត់ (Rote learning)។ | ដូចជាការចាក់ទឹកបញ្ចូលទៅក្នុងដបធុងទទេ ដែលសិស្សគ្រាន់តែជាអ្នកទទួលព័ត៌មានដោយអកម្ម។ |
| High-stakes examination (ការប្រឡងដែលមានគំនាបខ្ពស់) | ជាការប្រឡងចុងកម្រិត ឬថ្នាក់ជាតិដែលលទ្ធផលរបស់វាមានឥទ្ធិពលខ្លាំងដល់អនាគតរបស់សិស្ស (ឧទាហរណ៍៖ ការប្រឡងសញ្ញាបត្រមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ) ដែលជារឿយៗវាជាឧបសគ្គដល់ការរៀនសកម្ម ព្រោះវាជំរុញឱ្យគ្រូផ្តោតលើតែការបង្រៀនសិស្សឱ្យទន្ទេញមេរៀនប្រឡង។ | ដូចជាការប្រកួតវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រដែលកំណត់ជោគវាសនាក្រុមទាំងមូល ដែលធ្វើឱ្យអ្នកលេងបារម្ភតែពីការយកឈ្នះតាមរបៀបចាស់ៗ ជាជាងហ៊ានសាកល្បងតិចនិកលេងថ្មីៗ។ |
| Constructivism (ទ្រឹស្តីស្ថាបនាចំណេះដឹង) | ជាទ្រឹស្តីអប់រំដែលចែងថា អ្នករៀនបង្កើតចំណេះដឹងថ្មីដោយខ្លួនឯងយ៉ាងសកម្ម តាមរយៈបទពិសោធន៍ផ្ទាល់ អន្តរកម្មសង្គម និងការភ្ជាប់ព័ត៌មានថ្មីទៅនឹងអ្វីដែលពួកគេដឹងស្រាប់ មិនមែនគ្រាន់តែថតចម្លងព័ត៌មានពីគ្រូនោះទេ។ | ដូចជាជាងសំណង់ដែលយកឥដ្ឋមករៀបសង់ជាផ្ទះដោយខ្លួនឯងតាមបទពិសោធន៍ ជាជាងការទិញផ្ទះដែលគេសង់រួចស្រេចមកនៅ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
