បញ្ហា (The Problem)៖ ការអប់រំសម័យទំនើបត្រូវការការផ្លាស់ប្តូរពីការបង្រៀនមុខវិជ្ជាដាច់ដោយឡែកពីគ្នា ទៅរកការបង្កើតបុគ្គលិកលក្ខណៈដែលចេះគិតបែបស៊ីជម្រៅនិងច្នៃប្រឌិត ប៉ុន្តែប្រព័ន្ធបច្ចុប្បន្ននៅមានកង្វះខាតក្នុងការតភ្ជាប់ចំណេះដឹងរវាងមុខវិជ្ជានានា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវិភាគទ្រឹស្តី ដើម្បីកំណត់លក្ខណៈមូលដ្ឋាននៃអន្តរកម្មវិជ្ជានៅក្នុងគរុកោសល្យទំនើប ដោយពិនិត្យលើគំនិត និងការអនុវត្តដែលមានស្រាប់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Disciplinary Approach វិធីសាស្ត្រឯកវិជ្ជា (ការសិក្សាតាមមុខវិជ្ជាដាច់ដោយឡែក) |
មានភាពងាយស្រួលក្នុងការគ្រប់គ្រង និងអនុញ្ញាតឱ្យមានការសិក្សាស៊ីជម្រៅទៅលើខ្លឹមសារនៃមុខវិជ្ជានីមួយៗ។ | អ្នកសិក្សាមិនអាចមើលឃើញពីទំនាក់ទំនងរវាងមុខវិជ្ជា និងខ្វះសមត្ថភាពក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាស្មុគស្មាញដែលទាមទារចំណេះដឹងចម្រុះ។ | បង្កើតបានអ្នកជំនាញដែលមានចំណេះដឹងជ្រៅ ប៉ុន្តែមានកម្រិតក្នុងការធ្វើសមាហរណកម្មចំណេះដឹង។ |
| Multidisciplinary Approach វិធីសាស្ត្រពហុវិជ្ជា (ការសិក្សាបញ្ហាមួយតាមរយៈមុខវិជ្ជាច្រើនដោយមិនបញ្ចូលគ្នា) |
ផ្តល់នូវទស្សនៈចម្រុះទៅលើបញ្ហាតែមួយ ដោយមិនប៉ះពាល់ដល់រចនាសម្ព័ន្ធនៃមុខវិជ្ជាដើម។ | មិនមានការផ្លាស់ប្តូរវិធីសាស្ត្រ ឬគោលដៅនៃមុខវិជ្ជា ហើយកង្វះការសំយោគចំណេះដឹងពិតប្រាកដរវាងមុខវិជ្ជាទាំងនោះ។ | ការសហការគ្នារវាងមុខវិជ្ជាមានកម្រិតត្រឹមតែការចែករំលែកព័ត៌មាន ប៉ុន្តែមិនមែនជាការបង្កើតវិធីសាស្ត្រថ្មីទេ។ |
| Interdisciplinary Approach វិធីសាស្ត្រអន្តរកម្មវិជ្ជា (ការធ្វើសមាហរណកម្មវិធីសាស្ត្រ និងគំនិតរវាងមុខវិជ្ជា) |
បង្កើតមូលដ្ឋានវិធីសាស្ត្ររួមមួយ ជួយសិស្សឱ្យយល់ពីភាពទាក់ទងគ្នានៃពិភពលោក និងអភិវឌ្ឍការគិតប្រកបដោយភាពច្នៃប្រឌិត។ | ទាមទារឱ្យគ្រូបង្រៀនមានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការសហការ និងត្រូវការពេលវេលាច្រើនក្នុងការរៀបចំផែនការបង្រៀនរួមគ្នា។ | បង្កើតបានជាប្រព័ន្ធចំណេះដឹងបែបសមាហរណកម្ម ដែលចាំបាច់សម្រាប់ការដោះស្រាយបញ្ហាសង្គមនិងវិទ្យាសាស្ត្រជាក់ស្តែង។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះមិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយលើឧបករណ៍រូបវន្តច្រើនទេ ប៉ុន្តែទាមទារការវិនិយោគខ្ពស់លើធនធានមនុស្ស និងពេលវេលា។
ការសិក្សានេះគឺជាការវិភាគទ្រឹស្តីដែលផ្អែកលើបរិបទអប់រំនៅអឺរ៉ុបខាងកើត (អ៊ុយក្រែន និងប៉ូឡូញ) និងសហរដ្ឋអាមេរិក។ វាមិនបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីបញ្ហាប្រឈមនៃធនធាន និងកង្វះគ្រូបង្រៀនដែលមានគុណវុឌ្ឍិខ្ពស់នៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដូចជាកម្ពុជានោះទេ ដែលការអនុវត្តអាចនឹងជួបការលំបាកជាង។
វិធីសាស្ត្រនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់កម្ពុជា ស្របពេលដែលក្រសួងអប់រំកំពុងជំរុញការអប់រំតាមបែប STEM និងការបង្រៀនបែបថ្មី។
ទោះបីជាការអនុវត្តពេញលេញមានការលំបាក ប៉ុន្តែការចាប់ផ្តើមពីកម្រិត 'Soft Interdisciplinarity' គឺអាចធ្វើទៅបាន និងចាំបាច់ដើម្បីលើកកម្ពស់គុណភាពអប់រំនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Interdisciplinarity | ជាការធ្វើសមាហរណកម្ម ឬការបញ្ចូលគ្នានៃវិធីសាស្ត្រ គំនិត និងទិន្នន័យមកពីមុខវិជ្ជាសិក្សាពីរ ឬច្រើន ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាស្មុគស្មាញដែលមុខវិជ្ជាតែមួយមិនអាចដោះស្រាយបាន។ វាបង្កើតនូវការយល់ដឹងថ្មីមួយដែលឆ្លងកាត់ព្រំដែននៃមុខវិជ្ជាដើម។ | ដូចជាការលាយពណ៌ខៀវ និងពណ៌លឿងបញ្ចូលគ្នា ដើម្បីបង្កើតបានជាពណ៌បៃតង ដែលជាពណ៌ថ្មីមួយខុសពីពណ៌ដើមទាំងពីរ។ |
| Multidisciplinarity | ជាការសិក្សាលើប្រធានបទតែមួយដោយប្រើប្រាស់ចំណេះដឹងពីមុខវិជ្ជាផ្សេងៗគ្នា ប៉ុន្តែមិនមានការលាយបញ្ចូលគ្នា ឬផ្លាស់ប្តូរវិធីសាស្ត្រនៃមុខវិជ្ជាទាំងនោះទេ។ អ្នកជំនាញនីមួយៗធ្វើការតាមជំនាញរៀងៗខ្លួនក្នុងគោលដៅរួមមួយ។ | ដូចជាចានផ្លែឈើរួម (Fruit Salad) ដែលមានផ្លែប៉ោម ចេក និងទំពាំងបាយជូរនៅក្នុងចានតែមួយ ប៉ុន្តែផ្លែឈើនីមួយៗនៅដាច់ដោយឡែកពីគ្នា មិនរលាយចូលគ្នាទេ។ |
| Transdisciplinarity | ជាកម្រិតខ្ពស់បំផុតនៃការធ្វើសមាហរណកម្ម ដែលការស្រាវជ្រាវលែងគិតពីព្រំដែននៃមុខវិជ្ជាទៀតហើយ ប៉ុន្តែផ្តោតលើការបង្កើតក្របខ័ណ្ឌចំណេះដឹងថ្មីដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហារួមនៃពិភពលោក (ដូចជា បរិស្ថាន ឬសុខភាព) ដោយមានការចូលរួមពីអ្នកមិនមែនជាអ្នកសិក្សាផងដែរ។ | ដូចជាការធ្វើនំខេក ដែលយើងលែងអាចបែងចែកម្សៅ ពងមាន់ និងស្ករដាច់ពីគ្នាបានទៀតហើយ វាបានក្លាយជាវត្ថុថ្មីមួយទាំងស្រុង។ |
| Crossdisciplinarity | ជាការប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រ ឬទស្សនៈនៃមុខវិជ្ជាមួយ (ឧទាហរណ៍៖ គណិតវិទ្យា) ដើម្បីទៅពន្យល់ ឬដោះស្រាយបញ្ហានៅក្នុងមុខវិជ្ជាមួយទៀត (ឧទាហរណ៍៖ ជីវវិទ្យា) ដោយមិនចាំបាច់មានការសហការគ្នាពេញលេញ។ | ដូចជាការប្រើវ៉ែនតា 3D (ឧបករណ៍ពីបច្ចេកវិទ្យា) ដើម្បីមើលរូបភាពធម្មតា (សិល្បៈ) ឱ្យឃើញក្នុងទម្រង់ប្លែកជាងមុន។ |
| Didactic function | សំដៅលើមុខងារ ឬតួនាទីដែលទាក់ទងនឹងសិល្បៈ និងវិទ្យាសាស្ត្រនៃការបង្រៀន។ នៅក្នុងបរិបទនេះ វាគឺជារបៀបដែលគ្រូប្រើប្រាស់ការតភ្ជាប់រវាងមុខវិជ្ជា ដើម្បីជួយសិស្សក្នុងការរៀន និងយល់ដឹងកាន់តែស៊ីជម្រៅ។ | ដូចជាការប្រើផែនទី (វិធីសាស្ត្របង្រៀន) ដើម្បីបង្ហាញផ្លូវដល់សិស្សឱ្យទៅដល់គោលដៅ (ចំណេះដឹង) យ៉ាងងាយស្រួល។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
