បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាទាក់ទងនឹងការកំណត់អត្តសញ្ញាណនៃវិធីសាស្ត្របង្រៀន និងឧបសគ្គដែលគ្រូបឋមសិក្សានៅប្រទេសម៉ារ៉ុកជួបប្រទះ ក្នុងការអប់រំប្រធានបទបរិស្ថានតាមរយៈមុខវិជ្ជា “ការដាស់ស្មារតីផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រ”។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់ការរចនាបែបពិពណ៌នាដែលមានទំនាក់ទំនងគ្នា (Descriptive Correlational Design) ដើម្បីប្រមូល និងវិភាគទិន្នន័យពីគ្រូបង្រៀននៅតំបន់ទីក្រុង និងជនបទ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional Transmissive Methods (Dogmatic, Interrogative) វិធីសាស្ត្របញ្ជូនចំណេះដឹងបែបប្រពៃណី (ការពន្យល់និងការសួរសំណួរ) |
ងាយស្រួលក្នុងការប្រើប្រាស់ក្នុងថ្នាក់រៀនដែលមានសិស្សច្រើន និងមិនតម្រូវឱ្យមានសម្ភារៈឧបទេស ឬការរៀបចំផែនការច្រើនមុខនោះទេ។ | មិនសូវមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការសម្រេចគោលដៅអប់រំ និងធ្វើឱ្យសិស្សខ្វះការគិតបែបស៊ីជម្រៅ ឬខ្វះជំនាញដោះស្រាយបញ្ហាជាក់ស្តែងទាក់ទងនឹងបរិស្ថាន។ | មានទំនាក់ទំនងអវិជ្ជមានជាមួយនឹងអត្រាបញ្ចប់កម្មវិធីសិក្សា (គ្រូដែលប្រើវិធីនេះភាគច្រើនមិនអាចបញ្ចប់កម្មវិធីសិក្សាបានពេញលេញទេ)។ |
| Active Student-Centered Methods (Small groups, Discovery, Prior preparation) វិធីសាស្ត្រសកម្មផ្ដោតលើសិស្ស (ការធ្វើការជាក្រុម ការស្វែងរករបកគំហើញ និងការរៀបចំទុកជាមុន) |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការសម្រេចគោលដៅបង្រៀន ជំរុញការគិតបែបស៊ីជម្រៅ ព្រមទាំងជួយគ្រូឱ្យយល់ដឹង និងដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមក្នុងការបង្រៀនបានល្អប្រសើរ។ | ទាមទារការខិតខំប្រឹងប្រែង ការរៀបចំផែនការទុកជាមុន សម្ភារៈបង្រៀនច្រើនមុខ និងការគ្រប់គ្រងថ្នាក់រៀនដ៏មានប្រសិទ្ធភាព។ | មានទំនាក់ទំនងវិជ្ជមានយ៉ាងច្បាស់លាស់ជាមួយអត្រាបញ្ចប់កម្មវិធីសិក្សា (អ្នកប្រើវិធីនេះមានលទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការបញ្ចប់កម្មវិធីសិក្សាបាន១០០%)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានបង្ហាញថាការបង្រៀនប្រធានបទបរិស្ថានមានប្រសិទ្ធភាព ទាមទារឱ្យមានធនធាន និងសម្ភារៈឧបទេសគ្រប់គ្រាន់ ដែលនេះជាបញ្ហាប្រឈមចម្បងបំផុតសម្រាប់គ្រូបង្រៀន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងតំបន់ Fez-Meknes នៃប្រទេសម៉ារ៉ុក ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីគ្រូបង្រៀនបឋមសិក្សាចំនួន ៦៣៦ នាក់ ទាំងនៅតំបន់ទីក្រុង និងជនបទ។ ទោះបីជាបរិបទភូមិសាស្ត្រខុសគ្នា ប៉ុន្តែលក្ខណៈប្រជាសាស្ត្រ គម្លាតរវាងទីក្រុងនិងជនបទ កង្វះខាតសម្ភារៈបង្រៀន និងបញ្ហាសិស្សច្រើនកកកុញក្នុងមួយថ្នាក់ គឺមានភាពស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងប្រព័ន្ធអប់រំបឋមសិក្សានៅប្រទេសកម្ពុជា ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលនេះមានតម្លៃសម្រាប់ការសិក្សាប្រៀបធៀប។
របកគំហើញពីការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការកែលម្អកម្មវិធី និងវិធីសាស្ត្របង្រៀនអំពីបរិស្ថាននៅកម្រិតបឋមសិក្សានៅប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ការផ្លាស់ប្តូរពីការបង្រៀនបែបប្រពៃណីទៅជាការរៀនសូត្របែបសកម្ម ដោយមានការគាំទ្រតាមរយៈការបណ្តុះបណ្តាលជាប្រចាំ នឹងជួយបង្កើនប្រសិទ្ធភាពនៃការអប់រំបរិស្ថានកម្ពុជាបានយ៉ាងប្រសើរ ទោះបីជាស្ថិតក្នុងស្ថានភាពខ្វះខាតធនធានក៏ដោយ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Scientific Awakening | គឺជាឈ្មោះកម្មវិធីសិក្សា ឬមុខវិជ្ជាសិក្សានៅកម្រិតបឋមសិក្សារបស់ប្រទេសម៉ារ៉ុក ដែលផ្តោតលើការបង្រៀនសិស្សពីវិទ្យាសាស្ត្ររូបវិទ្យា ផែនដី និងបរិស្ថាន ដើម្បីដាស់ស្មារតី និងការយល់ដឹងដំបូងអំពីធម្មជាតិ និងវិទ្យាសាស្ត្រពិត។ | ដូចជាមុខវិជ្ជា "វិទ្យាសាស្ត្រ និងការសិក្សាសង្គម" នៅកម្រិតបឋមសិក្សានៅប្រទេសកម្ពុជា ដែលបង្រៀនក្មេងៗឱ្យស្គាល់ពីពិភពលោកជុំវិញខ្លួន។ |
| Descriptive Correlational Design | គឺជាវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវមួយដែលអ្នកស្រាវជ្រាវប្រមូលទិន្នន័យដើម្បីពិពណ៌នាពីស្ថានភាពជាក់ស្តែង (ដូចជាវិធីសាស្ត្រដែលគ្រូប្រើ) ហើយបន្ទាប់មកប្រើប្រាស់ស្ថិតិដើម្បីស្វែងរកមើលថាតើកត្តាទាំងនោះមានទំនាក់ទំនងគ្នាដែរឬទេ (ឧទាហរណ៍ ទំនាក់ទំនងរវាងវិធីបង្រៀននិងការលំបាក) ដោយមិនមែនជាការរកមើលហេតុនិងផលដោយផ្ទាល់នោះទេ។ | ដូចជាការតាមដានមើលថា តើថ្ងៃណាដែលមានមេឃក្តៅខ្លាំង មនុស្សទិញការ៉េមច្រើនឬអត់ ដើម្បីមើលពីទំនាក់ទំនងរវាងកម្តៅថ្ងៃនិងការញ៉ាំការ៉េម។ |
| Systemic Approach | ក្នុងបរិបទអប់រំបរិស្ថាន នេះគឺជាវិធីសាស្ត្រគរុកោសល្យដែលតម្រូវឱ្យមើលបរិស្ថានជាប្រព័ន្ធមួយដែលមានអន្តរកម្ម ទំនាក់ទំនងខ្វាត់ខ្វែង និងពឹងផ្អែកគ្នាទៅវិញទៅមក (ឧទាហរណ៍ ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី) ជាជាងការរៀនពីសមាសធាតុនីមួយៗដាច់ដោយឡែកពីគ្នា។ | ដូចជាការពិនិត្យមើលនាឡិកាមួយគ្រឿងទាំងមូល ថាតើកង់ធ្មេញនីមួយៗដំណើរការស៊ីសង្វាក់គ្នាឬអត់ ជាជាងការដោះមើលតែទ្រនិចនាឡិកាតែមួយ។ |
| Interdisciplinary Approach | គឺជាការទាញយកចំណេះដឹង វិធីសាស្ត្រ និងទស្សនៈពីមុខវិជ្ជាផ្សេងៗគ្នា (ដូចជា វិទ្យាសាស្ត្រ សង្គមវិទ្យា ភូមិវិទ្យា និងសីលធម៌) មកបញ្ចូលគ្នាដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាអ្វីមួយ ឬសិក្សាពីប្រធានបទមួយឱ្យបានទូលំទូលាយនិងគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ។ | ដូចជាការចម្អិនម្ហូបមួយមុខដែលត្រូវការគ្រឿងផ្សំច្រើនមុខចូលគ្នា ដើម្បីឱ្យមានរសជាតិឆ្ងាញ់និងសំបូរបែប មិនមែនប្រើតែអំបិលមួយមុខនោះទេ។ |
| Transmissive Methods | ជាវិធីសាស្ត្របង្រៀនបែបប្រពៃណីដែលផ្តោតលើគ្រូជាធំ ដោយគ្រូជាអ្នកនិយាយពន្យល់ផ្ទេរចំណេះដឹង ឬសួរសំណួរ ហើយសិស្សជាអ្នកស្តាប់ និងទន្ទេញចាំ ដោយមិនសូវមានឱកាសចូលរួមអនុវត្ត គិត ឬស្រាវជ្រាវដោយខ្លួនឯង។ | ដូចជាការចាក់ទឹកចូលក្នុងកែវទទេ គឺគ្រាន់តែចាក់ចំណេះដឹងពីគ្រូទៅក្នុងខួរក្បាលសិស្សដែលកំពុងអង្គុយចាំទទួលដោយអសកម្ម។ |
| Didactic Tools | សំដៅលើឧបករណ៍ សម្ភារៈឧបទេស ឬមធ្យោបាយផ្សេងៗដែលគ្រូប្រើប្រាស់ដើម្បីជួយសម្រួលដល់ការបង្រៀននិងការរៀន ដូចជាសៀវភៅពុម្ព រូបភាព បច្ចេកវិទ្យា (ICT) ឧបករណ៍ពិសោធន៍ និងសម្ភារៈពិតៗពីធម្មជាតិ។ | ដូចជាកាំបិត និងជ្រញ់សម្រាប់ចុងភៅ វាគឺជាឧបករណ៍ដែលជួយឱ្យគ្រូបង្រៀនអាច "ចម្អិន" មេរៀនបានល្អនិងងាយយល់ជាងមុន។ |
| Cognitive Dissonance | គឺជាអារម្មណ៍មិនស្រួលផ្លូវចិត្ត ឬភាពតានតឹងនៅក្នុងខួរក្បាល នៅពេលដែលបុគ្គលម្នាក់ទទួលបានព័ត៌មានថ្មីដែលផ្ទុយស្រឡះពីជំនឿ ឬចំណេះដឹងដែលខ្លួនធ្លាប់មាន។ ការបង្រៀនដែលភ្ជាប់សាសនាទៅនឹងការអភិរក្សបរិស្ថានត្រូវបានលើកឡើងថានឹងជួយកាត់បន្ថយបញ្ហានេះ។ | ដូចជាពេលដែលអ្នកជឿជាក់១០០% ថាប៉េងប៉ោះជាបន្លែ ស្រាប់តែមានគ្រូប្រាប់ថាវាតាមពិតជាផ្លែឈើ ធ្វើឱ្យអ្នកមានអារម្មណ៍វិលមុខនិងពិបាកទទួលយកផ្លាស់ប្តូរគំនិតភ្លាមៗ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
