បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះស៊ើបអង្កេតពីឥទ្ធិពលនៃរចនាបថភាពជាអ្នកដឹកនាំរបស់នាយកសាលាទៅលើលទ្ធផលនៃការប្រឡងសញ្ញាបត្របឋមសិក្សាកេនយ៉ា (K.C.P.E) របស់សិស្សនៅក្នុងស្រុក Kikuyu ដោយសារតែសិស្សភាគច្រើនទទួលបានត្រឹមពិន្ទុមធ្យមទោះបីជាសាលាមានធនធានគ្រប់គ្រាន់ក៏ដោយ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រើប្រាស់ការរចនាការស្ទង់មតិ Ex-post facto (Ex-post facto survey design) ដើម្បីប្រមូល និងវិភាគទិន្នន័យពីនាយកសាលា និងគ្រូបង្រៀន។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Autocratic Leadership រចនាបថនៃការដឹកនាំបែបផ្តាច់ការ |
មានភាពច្បាស់លាស់ក្នុងការកំណត់គោលដៅ និងធ្វើការសម្រេចចិត្តបានលឿនដោយមិនចាំបាច់រង់ចាំមតិយោបល់ច្រើន។ ការបែងចែកការងារ និងការត្រួតពិនិត្យបុគ្គលិកមានភាពតឹងរ៉ឹង។ | បង្កើតឱ្យមានបរិយាកាសតានតឹង ធ្វើឱ្យគ្រូបង្រៀនបាត់បង់ការលើកទឹកចិត្ត និងបង្កឱ្យមានជម្លោះ ឬការប្រឆាំងដោយស្ងាត់ៗ ដែលនាំឱ្យប៉ះពាល់ដល់លទ្ធផលសិក្សារបស់សិស្ស។ | គ្រូបង្រៀនចំនួន ៤៦.៧% ចាត់ទុកនាយកសាលារបស់ពួកគេជាអ្នកដឹកនាំបែបផ្តាច់ការ ដែលជះឥទ្ធិពលអវិជ្ជមានដល់លទ្ធផលប្រឡងរបស់សិស្ស។ |
| Democratic Leadership រចនាបថនៃការដឹកនាំបែបប្រជាធិបតេយ្យ |
លើកទឹកចិត្តឱ្យមានការចូលរួមសម្រេចចិត្តពីសំណាក់គ្រូបង្រៀន ជំរុញស្មារតីម្ចាស់ការ និងបង្កើតបរិយាកាសការងារប្រកបដោយការគាំទ្រ និងការគោរពគ្នាទៅវិញទៅមក។ | អាចទាមទារពេលវេលាច្រើនសម្រាប់ការប្រជុំពិភាក្សា និងការស្វែងរកកុងសង់ស៊ីស (Consensus) មុនពេលសម្រេចចិត្តលើបញ្ហាសំខាន់ៗណាមួយ។ | មានទំនាក់ទំនងជាវិជ្ជមានយ៉ាងច្បាស់លាស់រវាងការដឹកនាំបែបនេះ និងលទ្ធផលសិក្សាខ្ពស់របស់សិស្ស (r-value = 0.400)។ |
| Laissez-faire Leadership រចនាបថនៃការដឹកនាំបែបសេរី |
ផ្តល់សេរីភាពពេញលេញដល់បុគ្គលិកក្នុងការធ្វើការសម្រេចចិត្តដោយខ្លួនឯង ដែលស័ក្តិសមសម្រាប់អ្នកដែលមានជំនាញច្បាស់លាស់ និងមានទំនួលខុសត្រូវខ្ពស់រួចជាស្រេច។ | មិនមានការកំណត់គោលដៅច្បាស់លាស់ គ្មានការត្រួតពិនិត្យ ដែលអាចនាំឱ្យមានភាពអនាធិបតេយ្យនៅក្នុងសាលា និងការធ្លាក់ចុះនូវគុណភាពអប់រំយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ | មិនត្រូវបានណែនាំឱ្យអនុវត្តនៅក្នុងបរិបទសាលាបឋមសិក្សានោះទេ ដោយសារវាបង្កឱ្យមានអវត្តមាននៃការដឹកនាំពិតប្រាកដ និងធ្វើឱ្យសិស្សមានលទ្ធផលខ្សោយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនបានទាមទារធនធានហិរញ្ញវត្ថុ ឬឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យាថ្លៃៗនោះទេ ដោយផ្អែកលើការប្រមូលទិន្នន័យតាមរយៈកម្រងសំណួរ និងការវិភាគដោយប្រើកម្មវិធីកុំព្យូទ័រស្តង់ដារ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងស្រុក Kikuyu ប្រទេសកេនយ៉ា ដោយផ្តោតតែលើសាលាបឋមសិក្សារដ្ឋដែលមានទំហំសំណាកតូច (២៧ សាលា)។ ទិន្នន័យនេះអាចមានភាពលំអៀងទៅនឹងបរិបទសង្គម វប្បធម៌ និងប្រព័ន្ធអប់រំរបស់ប្រទេសកេនយ៉ា។ ទោះជាយ៉ាងណាក្តី វាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការយល់ដឹងថា ឥរិយាបថនៃការដឹកនាំពិតជាមានឥទ្ធិពលផ្ទាល់ទៅលើបរិយាកាសបង្រៀនទោះជានៅប្រទេសណាក៏ដោយ។
លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការកែលម្អប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងសាលារៀននៅប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការជំរុញអត្រាប្រឡងជាប់ថ្នាក់ជាតិរបស់សិស្ស។
ជារួម ការផ្លាស់ប្តូររចនាបថនៃការដឹកនាំរបស់នាយកសាលាទៅរកភាពជាអ្នកដឹកនាំបែបប្រជាធិបតេយ្យ និងការជំរុញការចូលរួមរបស់គ្រូបង្រៀន គឺជាគន្លឹះដ៏មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការលើកកម្ពស់គុណភាពអប់រំនៅកម្ពុជាប្រកបដោយចីរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Ex-post facto survey research design (ការរចនាការស្ទង់មតិស្រាវជ្រាវបន្ទាប់ពីហេតុការណ៍បានកើតឡើង) | ជាវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវដែលអ្នកស្រាវជ្រាវសិក្សាពីមូលហេតុ និងផលវិបាកនៃបាតុភូតណាមួយដែលបានកើតឡើងរួចហើយ ដោយមិនមានការរៀបចំ ឬផ្លាស់ប្តូរអថេរ (Variables) ដោយផ្ទាល់នោះទេ។ ក្នុងបរិបទនេះ គឺការសិក្សាពីឥទ្ធិពលនៃការដឹកនាំដែលមានស្រាប់ទៅលើពិន្ទុប្រឡងដែលសិស្សទទួលបានរួចហើយ។ | ដូចជាការធ្វើជាអ្នកស៊ើបអង្កេតប៉ូលីសដែលមកដល់កន្លែងកើតហេតុក្រោយពេលចោរលួចរួច ដើម្បីប្រមូលភស្តុតាងរកមូលហេតុដោយមិនអាចត្រលប់ពេលវេលាទៅបញ្ឈប់ហេតុការណ៍បានទេ។ |
| Autocratic leadership (ភាពជាអ្នកដឹកនាំបែបផ្តាច់ការ) | ជារចនាបថនៃការដឹកនាំដែលមេកោយ ឬនាយកសាលា ជាអ្នកក្តោបក្តាប់អំណាចសម្រេចចិត្តទាំងស្រុងតែម្នាក់ឯង ដោយមិនសួរយោបល់ ឬអនុញ្ញាតឱ្យកូនចៅចូលរួមនោះទេ។ ពួកគេតែងតែចេញបទបញ្ជា និងតម្រូវឱ្យបុគ្គលិកអនុវត្តតាមយ៉ាងតឹងរ៉ឹងដោយគ្មានការតវ៉ា។ | ដូចជាមេទ័ពដែលបញ្ជាកូនទាហានឱ្យធ្វើតាមបទបញ្ជាយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ ដោយមិនអនុញ្ញាតឱ្យសួរដេញដោលឡើយ។ |
| Democratic leadership (ភាពជាអ្នកដឹកនាំបែបប្រជាធិបតេយ្យ / មានការចូលរួម) | ជារចនាបថដឹកនាំដែលលើកទឹកចិត្តឱ្យមានការពិភាក្សា និងការចូលរួមសម្រេចចិត្តពីសមាជិកក្រុម។ នាយកសាលាបែបនេះតែងតែស្តាប់មតិយោបល់របស់គ្រូបង្រៀនមុននឹងដាក់ចេញនូវគោលការណ៍អ្វីមួយ ដើម្បីធានាថាគ្រប់គ្នាមានភាពជាម្ចាស់ការលើគោលដៅរួម។ | ដូចជាការប្រជុំគ្រួសារដែលឪពុកម្តាយសួរយោបល់កូនៗគ្រប់គ្នាមុននឹងសម្រេចចិត្តរៀបចំដំណើរកម្សាន្តប្រចាំឆ្នាំ។ |
| Laissez-faire leadership (ភាពជាអ្នកដឹកនាំបែបសេរី / បណ្តោយ) | ជារចនាបថដឹកនាំដែលមេដឹកនាំប្រគល់សិទ្ធិអំណាច និងសេរីភាពស្ទើរតែទាំងស្រុងទៅឱ្យកូនចៅក្នុងការធ្វើការសម្រេចចិត្ត ដោយមិនសូវមានការណែនាំ ត្រួតពិនិត្យ ឬដាក់សម្ពាធឡើយ។ នៅក្នុងសាលារៀន វាអាចបណ្តាលឱ្យមានភាពអនាធិបតេយ្យប្រសិនបើគ្រូឬសិស្សមិនមានវិន័យខ្លួនឯង។ | ដូចជាគ្រូបង្រៀនដែលចូលក្នុងថ្នាក់ហើយប្រាប់សិស្សថាសិស្សអាចធ្វើអ្វីក៏បានតាមចិត្ត ដោយមិនបានបង្រៀន ឬដាក់កិច្ចការឱ្យធ្វើ។ |
| Path-goal leadership theory (ទ្រឹស្តីភាពជាអ្នកដឹកនាំបែបបង្ហាញផ្លូវទៅកាន់គោលដៅ) | ជាទ្រឹស្តីគ្រប់គ្រងដែលពន្យល់ថា មេដឹកនាំដ៏មានប្រសិទ្ធភាព គឺជាអ្នកដែលជួយបំភ្លឺផ្លូវ ប្រាប់ពីរបៀបធ្វើការ លុបបំបាត់ឧបសគ្គ និងផ្តល់រង្វាន់លើកទឹកចិត្ត ដើម្បីឱ្យកូនចៅអាចសម្រេចបាននូវគោលដៅការងាររបស់ពួកគេដោយជោគជ័យ និងមានការពេញចិត្ត។ | ដូចជាមគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរណ៍ដែលមិនត្រឹមតែប្រាប់ភ្ញៀវពីគោលដៅដែលត្រូវទៅនោះទេ តែថែមទាំងជួយយកឥវ៉ាន់ និងជួយកាប់ឆ្ការព្រៃបើកផ្លូវឱ្យដើរស្រួលទៀតផង។ |
| Initiating structure (រចនាសម្ព័ន្ធនៃការផ្តួចផ្តើម / ការរៀបចំការងារ) | ជាទម្រង់នៃអាកប្បកិរិយារបស់មេដឹកនាំដែលផ្តោតខ្លាំងលើការចាត់តាំងការងារ ការកំណត់តួនាទីច្បាស់លាស់ ការបង្កើតកាលវិភាគ និងការរៀបចំបែបបទការងារ ដើម្បីធានាថាស្ថាប័នអាចសម្រេចគោលដៅបានលឿន និងមានសណ្តាប់ធ្នាប់។ | ដូចជាអ្នករៀបចំកម្មវិធីមង្គលការដែលបែងចែកការងារច្បាស់លាស់ថាអ្នកណាត្រូវទទួលភ្ញៀវ អ្នកណាត្រូវលើកម្ហូប ដើម្បីឱ្យកម្មវិធីរលូន។ |
| Consideration (ការយោគយល់អធ្យាស្រ័យ / ការយកចិត្តទុកដាក់លើបុគ្គលិក) | ជាទម្រង់នៃអាកប្បកិរិយារបស់មេដឹកនាំដែលផ្តោតលើការកសាងទំនាក់ទំនងល្អជាមួយបុគ្គលិក ដោយបង្ហាញពីការជឿទុកចិត្ត ការគោរព ការយកចិត្តទុកដាក់លើសុខទុក្ខផ្ទាល់ខ្លួន និងការផ្តល់ភាពកក់ក្តៅនៅក្នុងកន្លែងការងារ។ | ដូចជាចៅហ្វាយនាយដែលឧស្សាហ៍សួរសុខទុក្ខបុគ្គលិកពេលឈឺ និងទិញនំចំណីមកចែកបុគ្គលិកញ៉ាំនៅកន្លែងធ្វើការ។ |
| Spearman's rho (មេគុណសហសម្ព័ន្ធ ស្ពៀមែន) | ជារូបមន្តស្ថិតិប្រភេទ (Non-parametric test) ប្រើសម្រាប់វាស់ស្ទង់កម្រិត និងទិសដៅនៃទំនាក់ទំនងរវាងអថេរពីរ។ នៅក្នុងការសិក្សានេះ វាត្រូវប្រើដើម្បីមើលថាតើរចនាបថដឹកនាំរបស់នាយកសាលាមានទំនាក់ទំនងនឹងលទ្ធផលប្រឡងរបស់សិស្សដែរឬទេ។ | ដូចជាការថ្លឹងមើលថា តើចំនួនម៉ោងដែលសិស្សលេងទូរស័ព្ទកាន់តែច្រើន ធ្វើឱ្យចំណាត់ថ្នាក់ប្រចាំខែរបស់ពួកគេកាន់តែធ្លាក់ចុះ ក្នុងកម្រិតណា។ |
| Analysis of Variance - ANOVA (ការវិភាគវ៉ារ្យង់ / ការវិភាគភាពខុសគ្នា) | ជាវិធីសាស្ត្រវិភាគស្ថិតិដែលប្រើដើម្បីប្រៀបធៀបមធ្យមភាគរវាងក្រុមចំនួនបី ឬច្រើន ដើម្បីចង់ដឹងថាតើក្រុមទាំងនោះមានលក្ខណៈខុសគ្នាយ៉ាងពិតប្រាកដ ឬខុសគ្នាដោយចៃដន្យ។ ក្នុងការសិក្សានេះ វាប្រើដើម្បីមើលថាតើគ្រូដែលមានអាយុផ្សេងគ្នា មានការវាយតម្លៃរចនាបថដឹកនាំខុសគ្នាដែរឬទេ។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបរសជាតិផ្លែស្វាយដែលដាំនៅខេត្ត៣ខុសគ្នា ដើម្បីចង់ដឹងថាតើទីតាំងភូមិសាស្ត្រពិតជាធ្វើឱ្យស្វាយមានរសជាតិខុសគ្នាប្រាកដមែនឬអត់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
