បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះស៊ើបអង្កេតពីផលប៉ះពាល់នៃការផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយអប់រំជារឿយៗ ទៅលើការអនុវត្ត និងភាពពាក់ព័ន្ធនៃការអប់រំមុខវិជ្ជាវិទ្យាសាស្ត្រគេហដ្ឋាន (Home Science) នៅក្នុងសាលាមធ្យមសិក្សានៃប្រទេសកេនយ៉ា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការរចនាស្រាវជ្រាវបែបចម្រុះ (Mixed-methods design) ដោយផ្អែកលើក្របខ័ណ្ឌវិភាគគោលនយោបាយ រួមបញ្ចូលទាំងការពិនិត្យឯកសារ និងការស្ទង់មតិ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Theoretical Teaching & Evaluation (Oral/Written Tests) ការបង្រៀននិងការវាយតម្លៃបែបទ្រឹស្តី (សំណួរផ្ទាល់មាត់ និងការប្រឡងសរសេរ) |
ងាយស្រួលក្នុងការអនុវត្តសម្រាប់ទំហំថ្នាក់ដែលមានសិស្សច្រើន និងមិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយលើសម្ភារៈរូបវន្ត ឬឧបករណ៍ពិសោធន៍។ | ធ្វើឱ្យសិស្សរៀនបានត្រឹមតែទ្រឹស្តី ដោយខកខានក្នុងការទទួលបានជំនាញវិជ្ជាជីវៈជាក់ស្តែងសម្រាប់យកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងជីវិតនិងការងារ។ | គ្រូបង្រៀនភាគច្រើនពឹងផ្អែកលើវិធីនេះ (មធ្យមភាគទម្ងន់ ៥.០០ សម្រាប់សំណួរផ្ទាល់មាត់ និង ៤.១០ សម្រាប់ការប្រឡងសរសេរ) ដោយបោះបង់ការអនុវត្ត។ |
| Practical Teaching & Assessment (e.g., Clothing & Textiles, Foods) ការបង្រៀននិងការវាយតម្លៃការអនុវត្តជាក់ស្តែង (ឧ. ការកាត់ដេរ និងការចម្អិនអាហារ) |
ផ្តល់ជំនាញបច្ចេកទេស និងវិជ្ជាជីវៈដោយផ្ទាល់ដល់សិស្ស ដែលឆ្លើយតបយ៉ាងល្អទៅនឹងគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ជាតិនិងឧស្សាហកម្ម។ | ទាមទារពេលវេលាច្រើន ឧបករណ៍បន្ទប់ពិសោធន៍គ្រប់គ្រាន់ និងចំណាយខ្ពស់ដែលសាលាភាគច្រើននៅតាមជនបទមិនអាចផ្គត់ផ្គង់បាន។ | មានគ្រូត្រឹមតែ ១០,៣% ប៉ុណ្ណោះដែលនៅបន្តធ្វើការអនុវត្តមេរៀនជាក់ស្តែងក្នុងថ្នាក់ទី១ និងទី២ ខណៈការវាយតម្លៃការអនុវត្តមានកម្រិតទាបបំផុត (មធ្យមភាគទម្ងន់ត្រឹម ២.៥៥)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តកម្មវិធីសិក្សាវិទ្យាសាស្ត្រគេហដ្ឋានប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព តម្រូវឱ្យមានការវិនិយោគយ៉ាងច្រើនលើសម្ភារៈរូបវន្ត និងពេលវេលា ដែលជាឧបសគ្គចម្បងក្នុងបរិបទសាលារដ្ឋ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយផ្អែកលើការវិភាគឯកសារគោលនយោបាយអប់រំនៅកេនយ៉ា និងកម្រងសំណួរពីគ្រូបង្រៀនចំនួន ២៩ នាក់ នៅក្នុងខេត្ត Nyanza ប្រទេសកេនយ៉ា។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទប្រព័ន្ធអប់រំកេនយ៉ា ៨-៤-៤ ដែលប្រឈមនឹងបញ្ហាកង្វះថវិកា។ សម្រាប់កម្ពុជា ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ណាស់ ព្រោះកម្ពុជាក៏កំពុងជួបប្រទះបញ្ហាប្រហាក់ប្រហែលគ្នាក្នុងការរៀបចំកម្មវិធីសិក្សាបំណិនជីវិត ខណៈពេលដែលសាលារដ្ឋភាគច្រើននៅតាមតំបន់ជនបទខ្វះខាតធនធាន។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានតម្លៃយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់អ្នករៀបចំគោលនយោបាយ និងអ្នកអភិវឌ្ឍន៍កម្មវិធីសិក្សានៅកម្ពុជា ពិសេសក្នុងការជំរុញការអប់រំបច្ចេកទេស និងវិជ្ជាជីវៈ (TVET)។
ជារួម ការផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយអប់រំត្រូវតែដើរទន្ទឹមគ្នាជាមួយនឹងការផ្តល់ធនធានជាក់ស្តែងនៅកម្រិតសាលារៀន ទើបអាចបំប្លែងគោលដៅជាតិទៅជាជំនាញដែលសិស្សអាចប្រើប្រាស់បាន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Vocationalization of education (ការធ្វើឱ្យការអប់រំមានលក្ខណៈវិជ្ជាជីវៈ) | ដំណើរការនៃការបញ្ចូលមុខវិជ្ជាជំនាញបច្ចេកទេស ការអនុវត្តផ្ទាល់ និងវិជ្ជាជីវៈទៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សាចំណេះទូទៅ ដើម្បីត្រៀមសិស្សឱ្យមានសមត្ថភាពអាចប្រកបរបរចិញ្ចឹមជីវិត ឬបង្កើតការងារដោយខ្លួនឯងបានក្រោយពេលបញ្ចប់ការសិក្សានៅកម្រិតមធ្យមសិក្សា។ | ដូចជាការបង្រៀនក្មេងពីរបៀបដាំបន្លែ កាត់ដេរ ឬជួសជុលម៉ាស៊ីននៅសាលារៀន ជាជាងគ្រាន់តែឱ្យពួកគាត់អានសៀវភៅទ្រឹស្តី។ |
| Curriculum based establishment / CBE (ការកំណត់ចំនួនគ្រូបង្រៀនផ្អែកលើកម្មវិធីសិក្សា) | យន្តការគោលនយោបាយដែលរដ្ឋាភិបាលប្រើប្រាស់ដើម្បីគណនា និងកំណត់ចំនួនគ្រូបង្រៀនដែលសាលានីមួយៗគួរមាន ដោយផ្អែកលើបន្ទុកម៉ោងបង្រៀនជាក់ស្តែង ចំនួនសិស្ស និងចំនួនថ្នាក់រៀន ជាជាងការបញ្ជូនគ្រូទៅដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ នេះជួយកាត់បន្ថយការចំណាយថវិការដ្ឋលើប្រាក់ខែគ្រូដែលមិនសូវមានម៉ោងបង្រៀន។ | ដូចជាការគិតគូរទិញវត្ថុធាតុដើមសម្រាប់ចម្អិនម្ហូប ដោយផ្អែកលើចំនួនភ្ញៀវដែលនឹងមកញ៉ាំពិតប្រាកដ ដើម្បីកុំឱ្យសល់ចោល។ |
| Context analysis (ការវិភាគបរិបទ) | វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃឯកសារគោលនយោបាយដោយពិចារណា និងផ្សារភ្ជាប់ខ្លឹមសារឯកសារនោះ ទៅនឹងកត្តាជុំវិញផ្សេងៗ ដូចជាស្ថានភាពនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងប្រវត្តិសាស្ត្រ ដើម្បីយល់ច្បាស់ពីមូលហេតុពិតប្រាកដនៅពីក្រោយការសម្រេចចិត្តផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយណាមួយ។ | ដូចជាការស្វែងយល់ពីមូលហេតុដែលដើមឈើមួយដើមមិនសូវលូតលាស់ ដោយត្រូវពិនិត្យមើលទាំងប្រភេទដី បរិមាណទឹក និងពន្លឺថ្ងៃនៅតំបន់នោះ មិនមែនមើលតែស្លឹកវាទេ។ |
| Mixed methods research design (ការរចនាការស្រាវជ្រាវបែបចម្រុះ) | វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវដែលរួមបញ្ចូលទិន្នន័យជាតួលេខស្ថិតិ (បរិមាណវិស័យ) និងការវិភាគអត្ថបទ ឬការរៀបរាប់ពីបទពិសោធន៍ (គុណវិស័យ) បញ្ចូលគ្នា ក្នុងគោលបំណងកាត់បន្ថយភាពលម្អៀង និងធ្វើឱ្យការសន្និដ្ឋានលើលទ្ធផលមានភាពស៊ីជម្រៅជាងមុន។ | ដូចជាការពិនិត្យសុខភាព ដែលគ្រូពេទ្យពិនិត្យមើលទាំងលទ្ធផលឈាម (តួលេខ) និងសួរពីអាការៈឈឺចាប់របស់អ្នកជំងឺ (ការរៀបរាប់ផ្ទាល់មាត់)។ |
| TIQET / Total Integrated Quality Education and Training (ការអប់រំ និងការបណ្តុះបណ្តាលប្រកបដោយគុណភាពរួមបញ្ចូលគ្នាតែមួយ) | របាយការណ៍គណៈកម្មការស៊ើបអង្កេតប្រព័ន្ធអប់រំរបស់កេនយ៉ានៅឆ្នាំ១៩៩៩ ដែលស្នើឱ្យកែទម្រង់ប្រព័ន្ធអប់រំទាំងមូលឱ្យមានភាពស៊ីសង្វាក់គ្នា ដើម្បីបង្កើតឱកាសសិក្សាពេញមួយជីវិត និងជំរុញការអភិវឌ្ឍឧស្សាហកម្ម ប៉ុន្តែគម្រោងនេះត្រូវបានផ្អាកមិនអនុវត្តដោយសារការទាមទារថវិកាច្រើន និងហេតុផលនយោបាយ។ | ដូចជាប្លង់មេដ៏ល្អឥតខ្ចោះមួយសម្រាប់សាងសង់ទីក្រុងថ្មី ប៉ុន្តែមិនអាចចាប់ផ្តើមសាងសង់បានដោយសារគ្មានលុយគ្រប់គ្រាន់ និងគ្មានការគាំទ្រពីអ្នកដឹកនាំ។ |
| 8-4-4 system of education (ប្រព័ន្ធអប់រំ ៨-៤-៤) | រចនាសម្ព័ន្ធអប់រំនៅកេនយ៉ាដែលតម្រូវឱ្យសិស្សចំណាយពេល ៨ ឆ្នាំនៅបឋមសិក្សា ៤ ឆ្នាំនៅមធ្យមសិក្សា និង ៤ ឆ្នាំនៅសាកលវិទ្យាល័យ ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីបំពាក់ជំនាញជាក់ស្តែងឱ្យយុវជនអាចស្វែងរកការងារ ឬបង្កើតមុខរបរខ្លួនឯងបាននៅគ្រប់ដំណាក់កាល។ | ដូចជាការបែងចែកដំណាក់កាលនៃការសាងសង់ផ្ទះ ដែលមានការចាក់គ្រឹះ៨ខែ សង់តួផ្ទះ៤ខែ និងរៀបចំបំពាក់គ្រឿងសង្ហារិម៤ខែ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
