បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមជាបន្តបន្ទាប់ដែលគ្រូបង្រៀនជួបប្រទះ ក្នុងការបង្រៀនសិស្សដែលមានគំហើញខ្សោយ (Low Vision) នៅក្នុងសាលាបឋមសិក្សាពិសេសក្នុងប្រទេសកេនយ៉ា ទោះបីជាកម្មវិធីនេះត្រូវបានអនុវត្តអស់រយៈពេល ១៥ ឆ្នាំមកហើយក៏ដោយ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់ការរចនាការស្ទង់មតិកាត់ទទឹង (Cross-sectional survey) ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីគ្រូបង្រៀនចំនួន ៧៨ នាក់ មកពីសាលាពិសេសចំនួន ៦ នៅទូទាំងប្រទេស។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Current Teaching Practice (Untrained/Under-resourced) ការអនុវត្តការបង្រៀនបច្ចុប្បន្ន (ខ្វះការបណ្តុះបណ្តាល និងខ្វះខាតធនធាន) |
មិនទាមទារការចំណាយបន្ថែមភ្លាមៗលើឧបករណ៍ ឬការបណ្តុះបណ្តាលពីសំណាក់សាលា ឬរដ្ឋាភិបាលឡើយ។ | គ្រូបង្រៀនធ្វើការក្នុងកម្រិតមួយដែលងាយរងការធ្លាក់ទឹកចិត្ត សិស្សឆាប់ហត់នឿយ មិនអាចតាមទាន់កម្មវិធីសិក្សា និងខ្វះការលើកទឹកចិត្តឱ្យប្រើប្រាស់គំហើញដែលនៅសល់។ | គ្រូបង្រៀន ៨២.០៥% រាយការណ៍ថាសិស្សពិបាកសរសេរឱ្យត្រង់បន្ទាត់ ហើយ ៦៧% នៃគ្រូមិនមានជំនាញវាយតម្លៃគំហើញខ្សោយតាមផ្នែកគ្លីនិក។ |
| Proposed Strategic Intervention (Trained Teachers & Device Provision) អន្តរាគមន៍ជាយុទ្ធសាស្ត្រ (ការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូ និងការផ្តល់ឧបករណ៍) |
គ្រូអាចធ្វើការវាយតម្លៃមុខងារគំហើញ កែសម្រួលបរិស្ថានថ្នាក់រៀន (ពន្លឺ ចំណាំងផ្លាត) និងណែនាំសិស្សឱ្យប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ជំនួយបានត្រឹមត្រូវ។ | ទាមទារការវិនិយោគខ្ពស់លើកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលបន្ត (In-service training) ពេលវេលា និងការផ្គត់ផ្គង់ឧបករណ៍អុបទិក/មិនមែនអុបទិក។ | ជួយកាត់បន្ថយភាពនឿយហត់របស់សិស្ស បង្កើនប្រសិទ្ធភាពនៃការរៀនសូត្រ និងធានាថាការអន្តរាគមន៍ត្រូវតាមអាយុ និងតម្រូវការជាក់ស្តែង។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រនេះទាមទារការវិនិយោគជាចម្បងលើការបណ្តុះបណ្តាលធនធានមនុស្ស ការរៀបចំហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថ្នាក់រៀន និងការផ្គត់ផ្គង់សម្ភារៈសិក្សាពិសេស។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងសាលាពិសេសចំនួន ៦ ក្នុងប្រទេសកេនយ៉ា ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីគ្រូបង្រៀនថ្នាក់ទី៧ និងទី៨ ចំនួន ៧៨ នាក់។ ទោះបីជាសំណាកទិន្នន័យមានទំហំតូច និងផ្ដោតតែលើបរិបទប្រទេសអាហ្វ្រិកមួយនេះក៏ដោយ ក៏បញ្ហាប្រឈមដូចជាការខ្វះខាតការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូ និងកង្វះខាតឧបករណ៍សិក្សា គឺជារឿងទូទៅដែលស្រដៀងគ្នាយ៉ាងខ្លាំងទៅនឹងស្ថានភាពក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដទៃទៀត រួមទាំងប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ។
ការសិក្សានេះមានសារៈសំខាន់ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ពង្រឹងគុណភាពអប់រំពិសេសនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការយកចិត្តទុកដាក់លើការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញជាក់លាក់ដល់គ្រូ និងការកែសម្រួលបរិស្ថានថ្នាក់រៀន នឹងជួយកាត់បន្ថយឧបសគ្គរារាំង និងលើកកម្ពស់សក្តានុពលពេញលេញរបស់សិស្សដែលមានគំហើញខ្សោយនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Functional visual assessment (ការវាយតម្លៃមុខងារគំហើញ) | គឺជាដំណើរការដែលគ្រូបង្រៀន ឬអ្នកជំនាញធ្វើការសង្កេត និងវាយតម្លៃពីរបៀបដែលសិស្សប្រើប្រាស់គំហើញដែលនៅសល់របស់ពួកគេនៅក្នុងសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃជាក់ស្តែង ដើម្បីរៀបចំផែនការបង្រៀន និងផ្តល់ឧបករណ៍ជំនួយឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។ | ដូចជាការសាកល្បងឱ្យក្មេងជិះកង់ផ្ទាល់ ដើម្បីមើលថាតើគាត់នៅខ្សោយត្រង់ណាខ្លះ មុននឹងសម្រេចចិត្តថាត្រូវជួយទប់ ឬបង្រៀនគាត់បន្ថែមពីរបៀបណា។ |
| Disability glare (ចំណាំងផ្លាតរំខានគំហើញ) | គឺជាស្ថានភាពដែលមានពន្លឺខ្លាំងពេកចាំងចូលក្នុងភ្នែក ដែលបណ្តាលឱ្យមានការថយចុះនូវកម្រិតពណ៌ និងសមត្ថភាពនៃការមើលឃើញច្បាស់ ដែលតែងតែរំខានដល់ការអាន និងការរៀនសូត្ររបស់សិស្ស។ | ដូចជាពេលយើងបើកបររថយន្តនៅពេលយប់ ហើយមានរថយន្តបើកបញ្ច្រាសទិសបើកភ្លើងហ្វាគប់ចំភ្នែកយើង ធ្វើឱ្យយើងមើលផ្លូវលែងសូវច្បាស់។ |
| Photophobia (ជំងឺខ្លាចពន្លឺ ឬភាពរសើបនឹងពន្លឺ) | គឺជារោគសញ្ញាដែលភ្នែកមានភាពរសើបខ្លាំងខុសធម្មតា ឬមានអារម្មណ៍ឈឺចាប់នៅពេលប៉ះនឹងពន្លឺ (ទោះបីជាពន្លឺធម្មតាក៏ដោយ) ដែលតម្រូវឱ្យមានការកាត់បន្ថយពន្លឺនៅក្នុងថ្នាក់រៀនសម្រាប់សិស្សដែលមានបញ្ហានេះ។ | ដូចជាពេលដែលយើងទើបតែដើរចេញពីរោងកុនងងឹត មកប៉ះនឹងពន្លឺព្រះអាទិត្យភ្លឺខ្លាំងនៅខាងក្រៅ ធ្វើឱ្យយើងត្រូវចាំងភ្នែកនិងបិទភ្នែកភ្លាមៗ។ |
| Optical low vision devices (ឧបករណ៍អុបទិកជំនួយគំហើញខ្សោយ) | គឺជាឧបករណ៍ជំនួយគំហើញដែលប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធកញ្ចក់ (Lenses) ដើម្បីជួយពង្រីករូបភាព ឬកែតម្រូវចំណាំងផ្លាតពន្លឺ ធ្វើឱ្យអ្នកមានគំហើញខ្សោយអាចមើលអក្សរ ឬវត្ថុផ្សេងៗបានច្បាស់ជាងមុន ឧទាហរណ៍ កញ្ចក់ពង្រីក ឬកែវយឹត។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់មុខងារ Zoom (ពង្រីក) នៅក្នុងកាមេរ៉ាទូរស័ព្ទដៃ ដើម្បីមើលវត្ថុដែលតូច ឬនៅឆ្ងាយឱ្យបានច្បាស់។ |
| Non-optical devices (ឧបករណ៍ជំនួយមិនមែនអុបទិក) | គឺជាឧបករណ៍ឬការកែសម្រួលបរិស្ថានដែលជួយសម្រួលដល់ការមើលឃើញ ដោយមិនពឹងផ្អែកលើកញ្ចក់ពង្រីក ដូចជាការប្រើប្រាស់សៀវភៅដែលមានអក្សរធំៗ ក្តារទ្រសៀវភៅ ការប្រើពណ៌កាត់គ្នា (Color contrast) ឬការបន្ថែមភ្លើងបំភ្លឺ។ | ដូចជាការកំណត់ទំហំអក្សរនៅក្នុងទូរស័ព្ទស្មាតហ្វូនឱ្យធំជាងមុន និងដាក់ផ្ទៃអេក្រង់ពណ៌ខ្មៅអក្សរស ដើម្បីងាយស្រួលអានដោយមិនបាច់ពាក់វ៉ែនតា។ |
| Refractive errors (កំហុសចំណាំងផ្លាតភ្នែក) | គឺជាបញ្ហានៃការសម្លឹងមើលដែលកើតឡើងនៅពេលរូបរាងរបស់ភ្នែក (កែវភ្នែក ឬកញ្ចក់ភ្នែក) មិនអាចផ្តុំពន្លឺឱ្យបានត្រឹមត្រូវទៅលើបាតភ្នែក (Retina) ដែលបណ្តាលឱ្យការមើលឃើញមានភាពស្រវាំង (រួមមាន ម៉្ញូប វៀច ឬកន្ទុយថ្លែន)។ | ដូចជាកាមេរ៉ាដែលមិនទាន់បានសារ៉េហ្វូកឹស (Focus) ឱ្យត្រូវចំគោលដៅ ធ្វើឱ្យរូបភាពដែលថតចេញមកមានលក្ខណៈព្រិលៗ។ |
| Retinitis pigmentosa (ជំងឺរលាកបាតភ្នែក) | គឺជាក្រុមនៃជំងឺភ្នែកតំណពូជកម្រ ដែលធ្វើឱ្យកោសិការលាកនិងខូចខាតបន្តិចម្តងៗ បណ្តាលឱ្យអ្នកជំងឺបាត់បង់គំហើញនៅពេលយប់ និងរួមតូចនូវទំហំនៃការមើលឃើញ (Tunnel vision) ហើយជាធម្មតាពួកគេត្រូវការបរិស្ថានដែលមានពន្លឺភ្លឺច្បាស់ដើម្បីអាចមើលឃើញ។ | ដូចជាការមើលពិភពលោកតាមរយៈបំពង់ទុយោតូចមួយ ដែលអ្នកអាចមើលឃើញតែអ្វីដែលនៅចំពីមុខ តែមិនឃើញផ្នែកសងខាង ឬបរិវេណជុំវិញឡើយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
