បញ្ហា (The Problem)៖ តម្រូវការក្នុងការអភិរក្សចំណេះដឹងមូលដ្ឋាន (Local Wisdom) ប្រកបដោយចីរភាព និងការធ្វើសមាហរណកម្មវាទៅក្នុងការអប់រំទំនើប ដើម្បីគាំទ្រដល់នវានុវត្តន៍ដែលជំរុញដោយសហគមន៍ និងអភិវឌ្ឍជំនាញអ្នកសិក្សានៅសតវត្សទី២១។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានរៀបរាប់ពីក្របខ័ណ្ឌគរុកោសល្យចំនួន ៨ ជំហាន ក្នុងការផ្លាស់ប្តូរការរៀនសូត្រពីថ្នាក់រៀនទៅកាន់ការអនុវត្តផ្ទាល់នៅសហគមន៍ ដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន (ICT) សម្រាប់ការគ្រប់គ្រងចំណេះដឹង (Knowledge Management)។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| ICT-Integrated Community Learning ការរៀនសូត្រពីសហគមន៍ដោយធ្វើសមាហរណកម្ម ICT |
ជួយរក្សាទុកចំណេះដឹងបានយូរអង្វែង និងអាចផ្សព្វផ្សាយបានទូលំទូលាយ។ លើកកម្ពស់ជំនាញសតវត្សទី២១ របស់សិស្ស ដូចជាការគិតស៊ីជម្រៅ និងការធ្វើការងារជាក្រុម។ | ទាមទារឱ្យសិស្សមានចំណេះដឹងផ្នែកបច្ចេកវិទ្យា និងត្រូវការឧបករណ៍ទំនើប (ស្មាតហ្វូន កុំព្យូទ័រ) ព្រមទាំងប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត។ | សិស្សអាចបង្កើតកម្មវិធីទូរស័ព្ទ (Mobile Apps) QR Code និងទំព័រហ្វេសប៊ុក ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយផលិតផលក្នុងសហគមន៍ប្រកបដោយជោគជ័យ។ |
| Traditional Knowledge Transfer ការផ្ទេរចំណេះដឹងតាមបែបប្រពៃណី (ពីមាត់មួយទៅមាត់មួយ) |
ងាយស្រួលអនុវត្តសម្រាប់ចាស់ទុំក្នុងសហគមន៍ និងរក្សាបាននូវភាពស្និទ្ធស្នាលផ្ទាល់រវាងអ្នកផ្ទេរ និងអ្នកទទួលចំណេះដឹង។ | ចំណេះដឹងងាយនឹងបាត់បង់តាមពេលវេលា ហើយមិនអាចចែករំលែកទៅកាន់មនុស្សនៅក្រៅសហគមន៍បានទូលំទូលាយនោះទេ។ | ចំណេះដឹងត្រូវបានបន្តត្រឹមតែជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយក្នុងរង្វង់តូចចង្អៀត។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តគម្រោងនេះតម្រូវឱ្យមានការចូលរួមសហការពីប្រជាជនក្នុងសហគមន៍ ព្រមទាំងធនធានបច្ចេកវិទ្យាជាមូលដ្ឋានសម្រាប់សិស្ស។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតលើសហគមន៍សិប្បកម្ម និងទេសចរណ៍ (ឧទាហរណ៍៖ ការធ្វើខ្លែងនៅ Minburi, ការធ្វើធូបនៅ Samut Prakan, និងផ្សារទឹក Khlong Lat Mayom)។ នេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះយើងមានរចនាសម្ព័ន្ធសហគមន៍ និងកេរដំណែលវប្បធម៌ស្រដៀងគ្នា ដែលកំពុងប្រឈមនឹងការបាត់បង់ដោយសារខ្វះការចងក្រងជាប្រព័ន្ធឌីជីថល។
ក្របខ័ណ្ឌនៃការបំប្លែងការរៀនសូត្រពីថ្នាក់រៀនទៅកាន់សហគមន៍ដោយប្រើប្រាស់ ICT នេះ គឺមានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាដើម្បីគ្រប់គ្រងចំណេះដឹងមូលដ្ឋាន មិនត្រឹមតែជួយសង្គ្រោះវប្បធម៌ខ្មែរពីការបាត់បង់ប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងផ្តល់តម្លៃបន្ថែមដល់សេដ្ឋកិច្ចសហគមន៍ទៀតផង។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Local Wisdom | ចំណេះដឹង ជំនាញ និងបទពិសោធន៍ដែលប្រជាជនក្នុងសហគមន៍បានសន្សំ និងបន្សល់ទុកពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហា និងកែលម្អជីវភាពរស់នៅ។ | ដូចជារូបមន្តថ្នាំបុរាណ ឬវិធីធ្វើម្ហូបតពីដូនតា ដែលអ្នកស្រុកប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាជីវភាព។ |
| Knowledge Management | ដំណើរការនៃការប្រមូល ចងក្រង រក្សាទុក និងចែករំលែកចំណេះដឹង (ទាំងចំណេះដឹងទូទៅ និងចំណេះដឹងជាក់ស្តែង) ដើម្បីឱ្យមនុស្សអាចទាញយកទៅប្រើប្រាស់ និងបន្តវេនបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ | ដូចជាការរៀបចំសៀវភៅក្នុងបណ្ណាល័យតាមប្រភេទ ដើម្បីឱ្យអ្នកអានងាយស្រួលស្វែងរក និងរៀនសូត្របន្តដោយមិនបាត់បង់។ |
| SDLC (System Development Life Cycle) | វដ្តនៃការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធ គឺជាដំណើរការជាជំហានៗ (ពីការរៀបចំផែនការ រហូតដល់ការថែទាំ) ដែលប្រើប្រាស់ក្នុងការបង្កើតប្រព័ន្ធព័ត៌មាន ឬកម្មវិធីកុំព្យូទ័រ (App) ណាមួយ។ | ដូចជាជំហាននៃការសាងសង់ផ្ទះមួយខ្នង ចាប់ពីការគូរប្លង់ ការសាងសង់ រហូតដល់ការជួសជុលថែទាំ។ |
| DBMS (Database Management System) | ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងមូលដ្ឋានទិន្នន័យ គឺជាកម្មវិធីកុំព្យូទ័រដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់បង្កើត គ្រប់គ្រង និងរៀបចំទិន្នន័យជាច្រើនឱ្យមានសណ្តាប់ធ្នាប់ ងាយស្រួលក្នុងការស្វែងរក និងទាញយកមកប្រើប្រាស់។ | ដូចជាទូឯកសារដ៏ឆ្លាតវៃមួយ ដែលអ្នកអាចរក្សាទុក និងស្វែងរកឯកសាររាប់ពាន់សន្លឹកបានត្រឹមតែមួយប៉ព្រិចភ្នែក។ |
| Infographics | ការនាំយកព័ត៌មាន ទិន្នន័យ ឬចំណេះដឹងស្មុគស្មាញមករៀបចំជារូបភាព ឬគំនូរបំព្រួញ ដើម្បីឱ្យអ្នកមើលងាយយល់ និងឆាប់ចាប់បាននូវចំណុចសំខាន់ៗ។ | ដូចជាផ្ទាំងប៉ាណូផ្សាយពាណិជ្ជកម្មដែលមានរូបភាពទាក់ទាញ និងអក្សរខ្លីៗ ធ្វើឱ្យយើងយល់អត្ថន័យភ្លាមៗដោយមិនបាច់អានអត្ថបទវែង។ |
| 21st Century Learner | អ្នកសិក្សាក្នុងសតវត្សទី២១ ដែលត្រូវបំពាក់ដោយជំនាញចាំបាច់ ដូចជាការត្រិះរិះពិចារណា ការធ្វើការងារជាក្រុម ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា (ICT) និងការរៀនសូត្រដោយខ្លួនឯង។ | ដូចជាយុវជនសម័យថ្មីដែលមានប្រអប់ឧបករណ៍ (Toolbox) ពោរពេញដោយចំណេះដឹងឌីជីថល អាចបត់បែន និងដោះស្រាយបញ្ហាបានគ្រប់កាលៈទេសៈ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
