បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះសិក្សាពីបញ្ហាគម្លាតរវាងគោលនយោបាយជាតិក្នុងការបញ្ជ្រាបការអប់រំបរិស្ថាន (EE) ទៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សានៅប្រទេសបុតស្វាណា និងការអនុវត្តជាក់ស្តែងរបស់គ្រូបង្រៀននៅក្នុងថ្នាក់រៀន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃចម្រុះ ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីសាលារៀនចំនួន ២៥ នៅទូទាំងប្រទេស ដើម្បីវាស់ស្ទង់ការយល់ដឹង និងការអនុវត្តកម្មវិធីអប់រំបរិស្ថាន។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Policy Intention: Holistic EE Infusion (Constructivism) គោលបំណងនៃគោលនយោបាយ៖ ការបញ្ជ្រាបការអប់រំបរិស្ថានបែបរួមបញ្ចូលគ្នា (ទ្រឹស្តីស្ថាបនាវាទ) |
ជំរុញឱ្យសិស្សមានការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅពីបរិស្ថាន និងចេះត្រិះរិះពិចារណា តាមរយៈវិធីសាស្ត្ររៀនដោយអនុវត្តផ្ទាល់។ បញ្ចូលចំណេះដឹងបរិស្ថានទៅក្នុងគ្រប់មុខវិជ្ជាទាំងអស់។ | ទាមទារការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូកម្រិតខ្ពស់ និងសៀវភៅសិក្សាដែលមានការរៀបចំយ៉ាងល្អ។ គ្រូបង្រៀនភាគច្រើនជួបការលំបាកក្នុងការអនុវត្តដោយគ្មានឯកសារណែនាំច្បាស់លាស់។ | សិស្សគួរតែទទួលបានគុណតម្លៃ និងឥរិយាបថត្រឹមត្រូវក្នុងការអភិរក្សបរិស្ថាន ប៉ុន្តែគោលដៅនេះមិនត្រូវបានសម្រេចឡើយក្នុងការអនុវត្តជាក់ស្តែង។ |
| Actual Practice: Tokenistic Environmental Activities ការអនុវត្តជាក់ស្តែង៖ សកម្មភាពបរិស្ថានបែបតម្បាញ (ការធ្វើឱ្យតែមាន) |
ងាយស្រួលអនុវត្តសម្រាប់គ្រូបង្រៀនដោយមិនត្រូវការការរៀបចំច្រើន ឬផ្លាស់ប្តូរកម្មវិធីសិក្សាធំដុំ។ សាលារៀនមើលទៅស្អាតដោយសារការបោសសម្អាត។ | សិស្សមិនទទួលបានការយល់ដឹងពីការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាពទេ។ សិស្សមួយចំនួនចាត់ទុកការងារនេះជា 'ការងារកខ្វក់' និងបោះបង់ការចូលរួម។ | គ្រូបង្រៀនចន្លោះពី ៤៤% ទៅ ៥២% មិនបានខិតខំបញ្ជ្រាបការអប់រំបរិស្ថានទាល់តែសោះ ហើយជាង ៧០% នៃសកម្មភាពសិស្សគឺត្រឹមតែការរើសសំរាម និងកាត់ស្មៅប៉ុណ្ណោះ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តគោលនយោបាយបញ្ជ្រាបការអប់រំបរិស្ថានទាមទារការបណ្តាក់ទុនយ៉ាងធំលើការអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពគ្រូបង្រៀន និងការកែលម្អសម្ភារៈសិក្សា ដែលជាចំណុចខ្វះខាតនៅក្នុងការសិក្សានេះ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសបុតស្វាណា ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីគ្រូបង្រៀនរាប់រយនាក់ និងសិស្សនៅសាលាបឋមសិក្សា និងមធ្យមសិក្សាចំនួន ២៥ សាលា។ ទោះបីជាវាជាបរិបទនៃទ្វីបអាហ្វ្រិកក៏ដោយ ប៉ុន្តែប្រទេសនេះជាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ (LDC) ដែលមានស្ថានភាពប្រព័ន្ធអប់រំ កង្វះខាតធនធានបង្រៀន និងគម្លាតរវាងការតាក់តែងគោលនយោបាយនិងការអនុវត្តជាក់ស្តែង ស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងប្រទេសកម្ពុជា។ វាផ្តល់នូវមេរៀនដ៏សំខាន់សម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការចៀសវាងកំហុសប្រហាក់ប្រហែលគ្នានេះ។
ការរកឃើញពីឯកសារនេះមានតម្លៃយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់អ្នកតាក់តែងកម្មវិធីសិក្សា និងអ្នកស្រាវជ្រាវអប់រំនៅកម្ពុជា ក្នុងការអនុវត្តការអប់រំបរិស្ថានឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព។
ជារួម ដើម្បីឱ្យការអប់រំបរិស្ថានទទួលបានជោគជ័យ កម្ពុជាមិនត្រូវត្រឹមតែមានគោលនយោបាយល្អនោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវធានាថាមានការផ្តល់ជូននូវឯកសារគាំទ្រ ការបណ្តុះបណ្តាលគ្រប់គ្រាន់ និងការផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតសកម្មភាពសិស្សឱ្យលើសពីការសំអាតសាលា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Environmental Education (ការអប់រំបរិស្ថាន) | ដំណើរការអប់រំដែលបង្រៀនសិស្សឱ្យយល់ដឹងពីអន្តរកម្មរវាងមនុស្ស វប្បធម៌ និងបរិស្ថានជីវរូបសាស្ត្រ ដើម្បីអភិវឌ្ឍជំនាញ គុណតម្លៃ និងឥរិយាបថដែលចាំបាច់ក្នុងការការពារបរិស្ថាន។ | ដូចជាការបង្រៀនក្មេងៗឱ្យស្គាល់ពីតម្លៃនៃធម្មជាតិ និងចេះថែរក្សាផ្ទះធំរបស់ពួកគេគឺផែនដីនេះ។ |
| Curriculum Infusion (ការបញ្ជ្រាបទៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សា) | វិធីសាស្ត្រក្នុងការបញ្ចូលប្រធានបទ ឬខ្លឹមសារណាមួយ (ដូចជាបរិស្ថាន) ទៅក្នុងមុខវិជ្ជាដែលមានស្រាប់គ្រប់មុខវិជ្ជាទាំងអស់ (ដូចជា គណិតវិទ្យា ភាសា វិទ្យាសាស្ត្រ) ជាជាងការបង្កើតវាជាមុខវិជ្ជាថ្មីដាច់ដោយឡែកមួយ។ | ដូចជាការលាយវីតាមីនចូលទៅក្នុងទឹកដោះគោ ឬអាហារប្រចាំថ្ងៃ ដើម្បីឱ្យក្មេងទទួលបានសារធាតុចិញ្ចឹមដោយមិនបាច់លេបថ្នាំគ្រាប់ដាច់ដោយឡែក។ |
| Constructivism theory (ទ្រឹស្តីស្ថាបនាវាទ) | ទ្រឹស្តីនៃការរៀនសូត្រដែលសង្កត់ធ្ងន់ថា សិស្សបង្កើតចំណេះដឹងដោយខ្លួនឯងតាមរយៈបទពិសោធន៍ជាក់ស្តែង និងការត្រិះរិះពិចារណា ដោយមានគ្រូជាអ្នកសម្របសម្រួល និងចង្អុលបង្ហាញ មិនមែនគ្រាន់តែជាអ្នកបញ្ចុកចំណេះដឹងនោះទេ។ | ដូចជាការឱ្យក្មេងលេងដុំឡេហ្គោ (Lego) ដើម្បីឱ្យពួកគេរកវិធីសាងសង់ផ្ទះដោយខ្លួនឯង ជាជាងគ្រាន់តែបង្ហាញរូបភាពផ្ទះឱ្យពួកគេមើលរួចទន្ទេញចាំមាត់។ |
| Curriculum Blue Print (ប្លង់គោលកម្មវិធីសិក្សា) | ឯកសារគោលដែលបកប្រែពីគោលនយោបាយទៅជាក្របខ័ណ្ឌការងារជាក់លាក់ ដោយកំណត់នូវទិសដៅ ខ្លឹមសារ លំដាប់លំដោយ និងវិធីសាស្ត្រ ដែលត្រូវអនុវត្តមុននឹងឈានទៅដល់ការសរសេរសៀវភៅសិក្សា និងឯកសារបង្រៀនលម្អិត។ | ដូចជាប្លង់ស្ថាបត្យកម្មលម្អិតដែលជាងសំណង់ត្រូវមើលនិងអនុវត្តតាម មុននឹងចាប់ផ្តើមសាងសង់ផ្ទះ។ |
| Sustainable Development (ការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព) | ការអភិវឌ្ឍដែលឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការរបស់មនុស្សក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន ដោយមិនធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សមត្ថភាពក្នុងការបំពេញតម្រូវការរបស់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ ជាពិសេសគឺការប្រើប្រាស់ធនធានធម្មជាតិឱ្យមានតុល្យភាព។ | ដូចជាការបេះផ្លែឈើហូបដោយមិនកាប់ដើមចោល ដើម្បីឱ្យកូនចៅជំនាន់ក្រោយនៅតែមានផ្លែឈើហូបជាបន្តបន្ទាប់។ |
| Learning-by-doing approach (វិធីសាស្ត្ររៀនតាមរយៈការអនុវត្ត) | វិធីសាស្ត្រគរុកោសល្យដែលសិស្សទទួលបានចំណេះដឹង និងជំនាញតាមរយៈការចូលរួមធ្វើសកម្មភាពពិតៗក្នុងបរិស្ថាន ឬសង្គម មិនមែនគ្រាន់តែអង្គុយស្តាប់គ្រូពន្យល់នៅក្នុងថ្នាក់រៀននោះទេ។ | ដូចជាការរៀនជិះកង់ដោយឡើងជិះផ្ទាល់និងធ្លាក់ផ្ទាល់ មិនមែនរៀនជិះកង់ដោយគ្រាន់តែអានសៀវភៅណែនាំពីរបៀបជិះនោះទេ។ |
| Biophysical surroundings (បរិស្ថានជីវរូបសាស្ត្រ) | បរិស្ថានដែលរួមបញ្ចូលនូវធាតុមានជីវិត (ដូចជារុក្ខជាតិ សត្វ មីក្រូសរីរាង្គ) និងធាតុគ្មានជីវិត (ដូចជាដី ទឹក ខ្យល់ ពន្លឺព្រះអាទិត្យ) ដែលនៅជុំវិញខ្លួនយើង និងមានឥទ្ធិពលលើការរស់នៅរបស់យើងប្រចាំថ្ងៃ។ | ដូចជាផ្ទះធម្មជាតិរបស់យើងទាំងមូល ដែលមានទាំងដើមឈើ ទន្លេ សត្វព្រៃ និងខ្យល់អាកាសដែលយើងកំពុងដកដង្ហើម។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
