បញ្ហា (The Problem)៖ បើទោះបីជាមានច្បាប់រំពឹងទុកឱ្យមានការចូលរួមជាដៃគូក៏ដោយ ក៏មាតាបិតានៅសាលារដ្ឋក្នុងប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូងភាគច្រើនមិនទាន់បានចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងការអប់រំរបស់កូនៗ និងក្នុងអភិបាលកិច្ចសាលារៀននៅឡើយ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈវិធីសាស្ត្របរិមាណវិស័យ ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីគ្រូបង្រៀននិងនាយកសាលា ដើម្បីស្វែងយល់ពីការយល់ឃើញរបស់ពួកគេលើការចូលរួមរបស់មាតាបិតា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Student t-test / Hotelling's T2 ការធ្វើតេស្ត t-test / អថេរ Hotelling's T2 (ការប្រៀបធៀបក្រុមពីរ) |
មានប្រសិទ្ធភាពនិងងាយស្រួលក្នុងការប្រៀបធៀបមធ្យមភាគរវាងអថេរឯករាជ្យដែលមានពីរក្រុម (ឧទាហរណ៍ ភេទប្រុសនិងស្រី ឬសហជីពពីរផ្សេងគ្នា)។ | មិនអាចប្រៀបធៀបក្រុមលើសពីពីរក្នុងពេលតែមួយបានទេ ដែលតម្រូវឱ្យមានវិធីសាស្ត្រផ្សេងទៀតសម្រាប់អថេរដែលមានជម្រើសច្រើន។ | គ្រូបង្រៀនស្ត្រីមានទំនោរឱ្យតម្លៃខ្ពស់លើការទំនាក់ទំនងប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពជាមួយមាតាបិតាជាងគ្រូបង្រៀនបុរស (p=0.040)។ |
| MANOVA / ANOVA / Scheffe/Dunnett T3 ការវិភាគវ៉ារ្យង់ (MANOVA/ANOVA) (ការប្រៀបធៀបក្រុមច្រើន) |
អនុញ្ញាតឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវធ្វើការប្រៀបធៀបក្រុមលើសពីពីរក្នុងពេលតែមួយ និងពិនិត្យមើលអន្តរកម្មរវាងអថេរជាច្រើន។ | ទាមទារទំហំសំណាកធំ (Sample size) និងការបំពេញតាមលក្ខខណ្ឌតឹងរ៉ឹងនៃស្ថិតិ (ដូចជាភាពស្មើគ្នានៃវ៉ារ្យង់កម្រិត Levene test)។ | គ្រូបង្រៀនដែលប្រើប្រាស់ភាសាដើមអាហ្វ្រិក (African mother-tongue) ឱ្យតម្លៃខ្ពស់បំផុត និងមានភាពខុសគ្នាជាលក្ខណៈស្ថិតិ (p=0.000) លើកិច្ចសហការ និងការទំនាក់ទំនង។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកជាចម្បងលើទិន្នន័យស្ទង់មតិ និងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់វិភាគស្ថិតិ ដោយមិនទាមទារធនធានបច្ចេកវិទ្យាជាន់ខ្ពស់នោះទេ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងខេត្តហ្កៅតេង (Gauteng) ប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូង ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីនាយកសាលានិងគ្រូបង្រៀនចំនួន ៣១៤ នាក់។ ទិន្នន័យនេះរងឥទ្ធិពលពីបរិបទប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការបែងចែកពូជសាសន៍ និងវិសមភាពសង្គម-សេដ្ឋកិច្ចរបស់អាហ្វ្រិកខាងត្បូង ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងតាមរយៈក្រុមភាសា និងសហជីពគ្រូបង្រៀន។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការយល់ដឹងពីរបៀបដែលភាសា និងស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចរារាំងការចូលរួមរបស់មាតាបិតា គឺជារឿងសំខាន់បំផុត ព្រោះកម្ពុជាមានភាពចម្រុះនៃស្ថានភាពជីវភាពរវាងទីក្រុងនិងជនបទ។
ទោះបីជាបរិបទប្រទេសខុសគ្នាក៏ដោយ ក៏យុទ្ធសាស្ត្រនៃកិច្ចសហការ និងការទំនាក់ទំនងនេះមានតម្លៃយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការពង្រឹងអភិបាលកិច្ចសាលារៀននៅកម្ពុជា។
ការអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រទាំងនេះនឹងជួយផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតពីការអប់រំដែលពឹងផ្អែកលើតែគ្រូបង្រៀន ទៅជាភាពជាដៃគូសហការគ្នាដ៏រឹងមាំរវាងសាលារៀន និងសហគមន៍។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Decentralisation (ការធ្វើវិមជ្ឈការ) | ដំណើរការនៃការផ្ទេរអំណាច ការធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្ត និងការគ្រប់គ្រងពីថ្នាក់ជាតិ (រដ្ឋាភិបាលកណ្តាល) ទៅកាន់ថ្នាក់មូលដ្ឋាន (សាលារៀន និងសហគមន៍)។ | ដូចជាការដែលនាយកក្រុមហ៊ុនផ្តល់សិទ្ធិឱ្យប្រធានផ្នែកនីមួយៗអាចសម្រេចចិត្តដោយខ្លួនឯងសម្រាប់ផ្នែករបស់គេ ដោយមិនចាំបាច់សុំការអនុញ្ញាតពីរដ្ឋបាលកណ្តាលរាល់ពេលនោះទេ។ |
| School Governing Body / SGB (គណៈកម្មការគ្រប់គ្រងសាលារៀន) | ស្ថាប័នស្របច្បាប់ប្រចាំសាលារៀននីមួយៗដែលតំណាងដោយមាតាបិតា គ្រូបង្រៀន និងសហគមន៍ ដើម្បីចូលរួមធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្ត រៀបចំគោលនយោបាយ និងគ្រប់គ្រងសាលាដោយផ្ទាល់។ | ដូចជាក្រុមប្រឹក្សាភិបាលនៃក្រុមហ៊ុនមួយ ដែលមានតំណាងពីភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់រួមគ្នាជួយតម្រង់ទិសដៅ និងត្រួតពិនិត្យការងាររបស់ក្រុមហ៊ុន។ |
| MANOVA (ការវិភាគវ៉ារ្យង់ពហុអថេរ) | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីប្រៀបធៀបមធ្យមភាគនៃក្រុមឯករាជ្យចាប់ពីបីឡើងទៅ (ឧ. ក្រុមភាសាបួនផ្សេងគ្នា) ធៀបនឹងអថេរអាស្រ័យ (dependent variables) ច្រើនជាងមួយក្នុងពេលតែមួយ។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបសិស្សមកពីសាលាបីខុសគ្នា ដោយវាស់ស្ទង់ទាំងពិន្ទុគណិតវិទ្យា និងភាសាខ្មែរ ក្នុងពេលតែមួយ ដើម្បីមើលថាមានភាពខុសគ្នាជារួមដែរឬទេ។ |
| Effect size / Eta squared (ទំហំនៃឥទ្ធិពល / អេតាការ៉េ) | ទំហំស្ថិតិដែលប្រាប់ពីកម្រិតនៃភាពខុសគ្នា ឬទំហំនៃឥទ្ធិពលដែលអថេរឯករាជ្យ (ឧទាហរណ៍ ភេទ) មានទៅលើអថេរអាស្រ័យ (ការចូលរួមរបស់មាតាបិតា) ជាជាងគ្រាន់តែដឹងថាវាខុសគ្នាឬអត់ (p-value)។ | ប្រសិនបើ P-value ប្រាប់យើងថាថ្នាំនេះពិតជាមានប្រសិទ្ធភាពព្យាបាលជំងឺមែន នោះ Effect size ប្រាប់យើងថាថ្នាំនោះពូកែស័ក្តិសិទ្ធិកម្រិតណា (ឧ. ជាសះស្បើយ ១០% ឬ ៩០%)។ |
| Hotelling’s T² (អថេរ Hotelling’s T²) | តេស្តស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់ប្រៀបធៀបក្រុមពីរផ្សេងគ្នា (ឧ. គ្រូបង្រៀនប្រុស និងស្រី) ទៅលើអថេរអាស្រ័យជាច្រើនបញ្ចូលគ្នាក្នុងពេលតែមួយ (Multivariate level) ដើម្បីរកមើលភាពខុសគ្នាជាលក្ខណៈស្ថិតិ។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់អ្នកប្រដាល់ពីរនាក់ ដោយវាស់ទាំងទម្ងន់ កម្ពស់ និងកម្លាំងដៃ ក្នុងពេលតែមួយដើម្បីរកមើលភាពខុសគ្នាសរុបរវាងអ្នកទាំងពីរ។ |
| Cronbach-alpha reliability coefficient (មេគុណភាពជឿជាក់ Cronbach-alpha) | រង្វាស់ស្ថិតិសម្រាប់បញ្ជាក់ថា តើសំណួរផ្សេងៗគ្នានៅក្នុងកម្រងសំណួរមួយពិតជាកំពុងវាស់ស្ទង់ពីបញ្ហាតែមួយដូចគ្នាដែរឬទេ (វាស់ពីភាពត្រឹមត្រូវនិងភាពស៊ីសង្វាក់គ្នានៃកម្រងសំណួរ)។ | ដូចជាការព្យាយាមថ្លឹងរបស់មួយលើជញ្ជីងដដែល៥ដង ហើយជញ្ជីងនោះបង្ហាញទម្ងន់ដដែលទាំង៥ដង ដែលសបញ្ជាក់ថាជញ្ជីងនោះមានភាពជឿជាក់ខ្ពស់ និងមិនលំអៀង។ |
| Principal Component Analysis / PCA (ការវិភាគកត្តាសំខាន់ៗ) | បច្ចេកទេសស្ថិតិសម្រាប់បង្រួមទិន្នន័យដែលមានចំនួនច្រើន (ឧទាហរណ៍ សំណួរចំនួន ៤០) ទៅជាក្រុមតូចៗឬកត្តាសំខាន់ៗ (ឧទាហរណ៍ សល់ត្រឹម ២ កត្តាធំៗ) ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការវិភាគដោយមិនបាត់បង់អត្ថន័យដើម។ | ដូចជាការបែងចែកខោអាវរាប់រយម៉ូត និងពណ៌ ទៅតាមប្រភេទទូទៅតែ៣ប៉ុណ្ណោះ (អាវយឺត ខោខូវប៊យ និងរ៉ូប) ដើម្បីងាយស្រួលរៀបចំទុកដាក់។ |
| Cooperative governance (អភិបាលកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ) | ការគ្រប់គ្រងសាលារៀនដែលតម្រូវឱ្យភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ (នាយកសាលា គ្រូបង្រៀន មាតាបិតា និងសហគមន៍) ធ្វើការរួមគ្នាជាដៃគូ ដោយមានការចែករំលែកទាំងអំណាច និងការទទួលខុសត្រូវ។ | ដូចជាការអុំទូកប្រណាំង ដែលតម្រូវឱ្យអ្នកចំណុះទូកទាំងអស់ត្រូវចែវព្រមៗគ្នា និងមានគោលដៅរួម ទើបអាចនាំទូកទៅដល់ត្រើយបានលឿននិងមានសុវត្ថិភាព។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
