បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះធ្វើការវាយតម្លៃនិងប្រៀបធៀបប្រសិទ្ធភាពនៃវិធីសាស្ត្របង្រៀនចំនួនបីផ្សេងគ្នា ដើម្បីស្វែងរកវិធីសាស្ត្រដែលល្អបំផុតសម្រាប់ការបង្រៀនការអនុវត្តគីមីវិទ្យា (ការបំបែកល្បាយ) ដល់សិស្សកម្រិតមធ្យមសិក្សា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់ការរចនាពិសោធន៍ដោយមានការធ្វើតេស្តមុននិងក្រោយ (Pre-test and Post-test) ជាមួយនឹងក្រុមត្រួតពិនិត្យ (Control Group) ដោយបែងចែកសិស្សចំនួន ២៣៣ នាក់ជា៤ក្រុមផ្សេងគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Project-Based Method (PRM) វិធីសាស្ត្រផ្អែកលើគម្រោង |
លើកទឹកចិត្តសិស្សឱ្យរៀនសហការគ្នា ផ្តល់ឯករាជ្យភាពក្នុងការសិក្សា និងជំរុញការអភិវឌ្ឍការយល់ដឹងកម្រិតខ្ពស់តាមរយៈការអនុវត្តជាក់ស្តែង។ | ទាមទារពេលវេលាច្រើនសម្រាប់ទាំងគ្រូនិងសិស្សក្នុងការរៀបចំផែនការ និងទាមទារការណែនាំយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ពីគ្រូដើម្បីឱ្យការរៀនមាននិរន្តរភាព។ | ទទួលបានពិន្ទុមធ្យមនៃការធ្វើតេស្តក្រោយពេលរៀនខ្ពស់ជាងគេបំផុត (៦២.៩១) និងល្អជាងវិធីសាស្ត្រផ្សេងៗទៀតយ៉ាងមានអត្ថន័យ។ |
| Lecture-Demonstration Method (LDM) វិធីសាស្ត្របង្ហាញតាមការបង្រៀន |
ស័ក្តិសមសម្រាប់ថ្នាក់រៀនធំៗ ការពន្យល់ទ្រឹស្តីបានច្បាស់លាស់ និងមានប្រយោជន៍ខ្លាំងនៅពេលដែលសាលាមានកង្វះខាតសម្ភារៈពិសោធន៍។ | ជាវិធីសាស្ត្រដែលផ្តោតលើគ្រូជាចម្បង មិនសូវមានការចូលរួមពីសិស្ស និងខ្វះការផ្លាស់ប្តូរមតិយោបល់ត្រឡប់រវាងសិស្សនិងសិស្ស។ | ទទួលបានពិន្ទុមធ្យម (៥៦.៣៦) គឺល្អជាងវិធីសាស្ត្រស៊ើបអង្កេតនិងក្រុមប្រពៃណី ប៉ុន្តែនៅទាបជាងវិធីសាស្ត្រផ្អែកលើគម្រោង។ |
| Inquiry-Based Method (IQM) វិធីសាស្ត្រស៊ើបអង្កេត |
ជួយសិស្សឱ្យចេះស្រាវជ្រាវ កំណត់បញ្ហា ធ្វើសម្មតិកម្ម និងទាញសេចក្តីសន្និដ្ឋានដោយខ្លួនឯង បណ្ដុះការគិតស៊ីជម្រៅ។ | ពិបាកអនុវត្តនៅពេលខ្វះខាតសម្ភារៈបន្ទប់ពិសោធន៍និងសៀវភៅ ហើយសិស្សដែលមានសមត្ថភាពមធ្យមអាចនឹងជួបការលំបាកក្នុងការសម្របខ្លួន។ | ទទួលបានពិន្ទុមធ្យមទាបជាងគេក្នុងចំណោមក្រុមពិសោធន៍ (៥២.៦៩) ដោយសារបញ្ហាកង្វះខាតធនធាន និងភាពថ្មីថ្មោងនៃវិធីសាស្ត្រសម្រាប់សិស្ស។ |
| Control Group (Traditional Method) ក្រុមត្រួតពិនិត្យ (វិធីសាស្ត្រប្រពៃណី) |
ងាយស្រួលអនុវត្តសម្រាប់គ្រូបង្រៀនគ្រប់រូប ដោយមិនត្រូវការការរៀបចំសម្ភារៈស្មុគស្មាញ។ | មិនមានភាពទាក់ទាញ ធ្វើឱ្យសិស្សខ្វះការអនុវត្តផ្ទាល់ ដែលនាំឱ្យការចងចាំនិងការយល់ដឹងមានកម្រិតទាប។ | ទទួលបានលទ្ធផលអន់ជាងគេបំផុត បើប្រៀបធៀបទៅនឹងវិធីសាស្ត្រពិសោធន៍ទាំង៣ខាងលើ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រទំនើបទាំងនេះ ជាពិសេសវិធីសាស្ត្រផ្អែកលើគម្រោង និងការស៊ើបអង្កេត ទាមទារឱ្យមានការវិនិយោគជាចាំបាច់លើធនធានសម្ភារៈរូបវន្ត និងពេលវេលា។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅសាលាមធ្យមសិក្សាក្នុងរដ្ឋ Osun ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដោយផ្តោតលើសិស្សចំនួន ២៣៣ នាក់លើមុខវិជ្ជាគីមីវិទ្យា។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ដែលមានបញ្ហាកង្វះខាតបន្ទប់ពិសោធន៍ និងសម្ភារៈសិក្សា ដូចដែលកម្ពុជាកំពុងជួបប្រទះនៅតាមតំបន់ជនបទមួយចំនួន។ ដូច្នេះ ការរកឃើញបញ្ហាប្រឈមក្នុងស្រាវជ្រាវនេះពិតជាមានភាពប្រហាក់ប្រហែលគ្នានឹងស្ថានភាពអប់រំនៅកម្ពុជា។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះពិតជាមានប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តបាននៅក្នុងប្រព័ន្ធអប់រំនៅកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការកែលម្អការបង្រៀនមុខវិជ្ជាវិទ្យាសាស្ត្រ (STEM)។
សរុបមក ការស្វែងយល់និងជ្រើសរើសវិធីសាស្ត្របង្រៀនឱ្យស្របទៅនឹងកម្រិតធនធានជាក់ស្តែងរបស់សាលានីមួយៗ គឺជាគន្លឹះឆ្ពោះទៅរកការលើកកម្ពស់គុណភាពអប់រំវិទ្យាសាស្ត្រនៅកម្ពុជាប្រកបដោយចីរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Project method (វិធីសាស្ត្រផ្អែកលើគម្រោង) | ជាវិធីសាស្ត្របង្រៀនដែលតម្រូវឱ្យសិស្សធ្វើការជាក្រុមឬឯកត្តជនលើគម្រោងជាក់ស្តែងណាមួយក្នុងរយៈពេលកំណត់ ដោយពួកគេត្រូវស្រាវជ្រាវ រៀបចំផែនការ អនុវត្តដោយខ្លួនឯង រួចធ្វើបទបង្ហាញពីលទ្ធផលនៃការរកឃើញនោះ។ | ដូចជាការប្រគល់ភារកិច្ចឱ្យសិស្សសាងសង់ផ្ទះគំរូមួយ ដោយពួកគេត្រូវរកវត្ថុធាតុដើម និងរចនាដោយខ្លួនឯង ជំនួសឱ្យការគ្រាន់តែប្រាប់ពួកគេពីរបៀបសាងសង់។ |
| Inquiry method (វិធីសាស្ត្រស៊ើបអង្កេត) | ជាវិធីសាស្ត្រសិក្សាដែលជំរុញឱ្យសិស្សចោទសួរ ស្រាវជ្រាវទិន្នន័យ បង្កើតសម្មតិកម្ម និងទាញសេចក្តីសន្និដ្ឋានដោយខ្លួនឯង ដោយមានការណែនាំតិចតួចពីគ្រូ ដើម្បីស្វែងរកចម្លើយសម្រាប់បញ្ហាជាក់លាក់ណាមួយ។ | ដូចជាការដើរតួជាអ្នកស៊ើបអង្កេត ដែលត្រូវស្វែងរកតម្រុយ និងភស្តុតាងផ្សេងៗ ដើម្បីបំបែកសំណុំរឿងដោយខ្លួនឯង។ |
| Lecture-demonstration method (វិធីសាស្ត្របង្ហាញតាមការបង្រៀន) | ជាបច្ចេកទេសបង្រៀនដែលគ្រូពន្យល់ពីទ្រឹស្តីបណ្តើរ និងធ្វើការពិសោធន៍បង្ហាញសិស្សបណ្តើរ ខណៈពេលដែលសិស្សអង្គុយមើល និងកត់ត្រា ដោយមិនមានការចូលរួមអនុវត្តផ្ទាល់ច្រើនពីសិស្សនោះទេ។ | ដូចជាការមើលចុងភៅពន្យល់និងបង្ហាញពីរបៀបធ្វើម្ហូបតាមកម្មវិធីទូរទស្សន៍ ដែលអ្នកមើលយល់ពីរបៀបធ្វើ តែមិនបានចុះដៃធ្វើដោយផ្ទាល់។ |
| Analysis of Variance / ANOVA (ការវិភាគវ៉ារ្យង់) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិមួយប្រភេទដែលប្រើសម្រាប់ប្រៀបធៀបមធ្យមភាគនៃក្រុមគំរូចាប់ពីបីឡើងទៅ ដើម្បីកំណត់ថាតើមានភាពខុសគ្នាយ៉ាងសំខាន់តាមលក្ខណៈស្ថិតិរវាងក្រុមទាំងនោះឬអត់។ ក្នុងបរិបទនេះ គេប្រើវាដើម្បីប្រៀបធៀបពិន្ទុរបស់សិស្សក្នុងក្រុមបង្រៀនទាំង៤។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបកម្ពស់មធ្យមរបស់សិស្សមកពីសាលា៣ផ្សេងគ្នា ដើម្បីចង់ដឹងថាតើសាលាណាមួយមានសិស្សខ្ពស់ជាងគេជាមធ្យមខុសពីធម្មតាឬទេ។ |
| Scheffe post-hoc analysis (ការវិភាគ Scheffe post-hoc) | ជាតេស្តស្ថិតិដែលធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីការវិភាគ ANOVA បានបង្ហាញថាមានភាពខុសគ្នារួចហើយ ដើម្បីស្វែងរកឱ្យច្បាស់ថាតើភាពខុសគ្នានោះស្ថិតនៅចន្លោះក្រុមមួយណាពិតប្រាកដ (ឧទាហរណ៍ តើក្រុមទី១ខុសពីក្រុមទី២ ឬក្រុមទី៣ខុសពីក្រុមទី៤)។ | បើប្រៀបធៀបកម្ពស់សិស្ស៣សាលា ហើយដឹងថាមានភាពខុសគ្នា ការវិភាគនេះគឺជាអ្នកចង្អុលបង្ហាញចំៗថា "គឺសាលាទី១ ខុសពីសាលាទី៣"។ |
| Quasi-experimental pre-test post-test control group design (ការរចនាទម្រង់ពិសោធន៍ប្រហាក់ប្រហែលមានតេស្តមុន-ក្រោយនិងក្រុមត្រួតពិនិត្យ) | ជាការរចនាការស្រាវជ្រាវដែលអ្នកស្រាវជ្រាវវាស់ស្ទង់សមត្ថភាពសិស្សមុនពេលអនុវត្តវិធីសាស្ត្របង្រៀន (Pre-test) និងក្រោយពេលអនុវត្ត (Post-test) ដោយមានក្រុមសិស្សដែលរៀនតាមវិធីថ្មី និងក្រុមដែលរៀនតាមវិធីចាស់ (Control group) ដើម្បីប្រៀបធៀបលទ្ធផល។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់មនុស្សពីរក្រុម មុននិងក្រោយពេលប្រើថ្នាំសម្រកទម្ងន់ ដើម្បីដឹងថាថ្នាំនោះពិតជាមានប្រសិទ្ធភាពមែនឬអត់ធៀបនឹងអ្នកមិនបានប្រើ។ |
| Separation of mixtures (ការបំបែកល្បាយ) | ជាដំណើរការរូបវិទ្យាក្នុងមុខវិជ្ជាគីមីវិទ្យា ដែលប្រើដើម្បីញែកសារធាតុពីរឬច្រើនដែលលាយចូលគ្នា ឱ្យត្រលប់មកជាសារធាតុដើមវិញដាច់ដោយឡែកពីគ្នា តាមរយៈវិធីសាស្ត្រដូចជា ការរំហួត ការចម្រោះ ឬការប្រើមេដែកជាដើម។ | ដូចជាការរើសគ្រាប់សណ្តែកចេញពីគ្រាប់អង្ករដែលលាយច្របល់ចូលគ្នាក្នុងចានតែមួយ។ |
| Experiential learning (ការរៀនតាមបទពិសោធន៍ / ការអនុវត្តជាក់ស្តែង) | ជាទ្រឹស្តីនិងវិធីសាស្ត្រនៃការរៀនសូត្រដែលសង្កត់ធ្ងន់លើការរៀនតាមរយៈការអនុវត្តផ្ទាល់ (Hands-on) និងការឆ្លុះបញ្ចាំងពីបទពិសោធន៍ដែលទទួលបាននោះ ជាជាងការគ្រាន់តែស្តាប់ការពន្យល់ទ្រឹស្តីពីគ្រូ។ | ដូចជាការរៀនជិះកង់ដោយការឡើងជិះនិងធ្លាក់ដោយផ្ទាល់ ជាជាងការអានសៀវភៅពន្យល់ពីរបៀបជិះកង់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
