បញ្ហា (The Problem)៖ ស៊េរីអត្ថបទស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមក្នុងការវាយតម្លៃ និងការបង្រៀននៅក្នុងវិស័យអប់រំ STEM ជាពិសេសការលំបាកក្នុងការវាស់វែងជំនាញដោះស្រាយបញ្ហាជាក់ស្តែង (Authentic Problem Solving) និងការយល់ដឹងអំពីការរចនា (Design Cognition) ដែលវិធីសាស្រ្តប្រពៃណីមិនអាចធ្វើបានល្អ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការបោះពុម្ពផ្សាយនេះគឺជាបណ្តុំនៃការសិក្សាស្រាវជ្រាវដែលប្រើប្រាស់វិធីសាស្រ្តចម្រុះ រួមមានការពិនិត្យឡើងវិញនូវអក្សរសិល្ប៍ជាប្រព័ន្ធ និងការបង្កើតក្របខ័ណ្ឌទ្រឹស្តី ដើម្បីវិភាគលើការវាយតម្លៃ និងគរុកោសល្យនៃការរចនា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Adaptive Comparative Judgment (ACJ) ការវិនិច្ឆ័យប្រៀបធៀបតាមបែបសម្របសម្រួល (វិធីសាស្រ្តវាយតម្លៃដោយប្រៀបធៀបកិច្ចការពីរក្នុងពេលតែមួយ) |
មានភាពជឿជាក់ខ្ពស់ (Reliability) ក្នុងការវាយតម្លៃកិច្ចការដែលមានចម្លើយបើកចំហ (Open-ended problems) និងកាត់បន្ថយភាពលំអៀងរបស់អ្នកវាយតម្លៃ។ | តម្រូវឱ្យមានប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាជំនួយ និងអាចត្រូវការពេលវេលាច្រើនក្នុងការវាយតម្លៃ ប្រសិនបើមិនមានក្បួនដោះស្រាយ (Algorithm) ត្រឹមត្រូវ។ | សម្រេចបានកម្រិតនៃភាពជឿជាក់ (Reliability coefficient) ដល់ទៅ ០.៩៧ បន្ទាប់ពីការវិនិច្ឆ័យចំនួន ១២ ជុំ (Pollitt & Whitehouse)។ |
| Traditional Rubric Assessment ការវាយតម្លៃតាមបែបប្រពៃណីដោយប្រើរង្វាយតម្លៃ (Rubric) |
មានភាពងាយស្រួលក្នុងការអនុវត្តសម្រាប់កិច្ចការទូទៅ និងគ្រូបង្រៀនភាគច្រើនមានការយល់ដឹងច្បាស់លាស់។ | មានកម្រិតភាពជឿជាក់ទាបសម្រាប់កិច្ចការច្នៃប្រឌិត ឬការរចនា (Design) ដោយសារភាពលំអៀងផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អ្នកដាក់ពិន្ទុ។ | ការសិក្សារបស់ Pollitt & Whitehouse បង្ហាញថាកម្រិតនៃការជាប់ពាក់ព័ន្ធ (Correlation) ជាមួយ ACJ មានត្រឹមតែ ០.៦៣ ប៉ុណ្ណោះ។ |
| Problem-Based Learning (PBL) ការសិក្សាផ្អែកលើបញ្ហា (វិធីសាស្រ្តបង្រៀនដែលផ្តោតលើសិស្ស) |
ជួយអភិវឌ្ឍជំនាញសតវត្សរ៍ទី ២១ ដូចជាការគិតត្រិះរិះ និងការដោះស្រាយបញ្ហា បានប្រសើរជាងការបង្រៀនបែបគ្រូជាមជ្ឈមណ្ឌល។ | ទាមទារឱ្យមានបរិស្ថានសិក្សាពិសេស (ដូចជា Makerspaces) និងការផ្លាស់ប្តូរតួនាទីរបស់គ្រូពីអ្នកបង្រៀនមកជាអ្នកសម្របសម្រួល។ | សិស្សដែលមានសមត្ថភាពទាប បង្ហាញការកើនឡើងនៃការប្រើប្រាស់ជំនាញគិតត្រិះរិះដល់ទៅ ៤៤៦% នៅក្នុងបរិស្ថាន PBL (Mosier et al., 2016)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្រ្តដែលបានស្នើឡើង ទាមទារការវិនិយោគលើបច្ចេកវិទ្យា និងការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូជាចាំបាច់។
ការសិក្សាភាគច្រើនដែលបានលើកឡើងនៅក្នុងឯកសារនេះ ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងចក្រភពអង់គ្លេស (UK) សហរដ្ឋអាមេរិក (USA) និងប្រទេសលោកខាងលិចមួយចំនួនទៀត ដោយផ្តោតលើសិស្សកម្រិត K-16។ សម្រាប់កម្ពុជា ការអនុវត្តអាចជួបប្រទះបញ្ហាប្រឈមទាក់ទងនឹងធនធានបច្ចេកវិទ្យា និងទម្លាប់នៃការរៀនសូត្របែបប្រពៃណីដែលនៅមានឥទ្ធិពលខ្លាំង។
វិធីសាស្រ្ត និងទ្រឹស្តីនៅក្នុងឯកសារនេះ មានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់កំណែទម្រង់វិស័យអប់រំ STEM នៅកម្ពុជា។
ការផ្លាស់ប្តូរទៅរកការវាយតម្លៃបែប ACJ និងការបង្រៀនបែប PBL នឹងជួយកម្ពុជាក្នុងការផលិតធនធានមនុស្សដែលមានជំនាញត្រិះរិះពិចារណា និងដោះស្រាយបញ្ហាពិតប្រាកដ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Adaptive Comparative Judgment (ACJ) | គឺជាវិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃដែលជំនួសឱ្យការដាក់ពិន្ទុតាមកម្រិត (Rubric) ដោយតម្រូវឱ្យអ្នកវាយតម្លៃធ្វើការប្រៀបធៀបកិច្ចការរបស់សិស្សតែមួយគូ (ពីរច្បាប់) ក្នុងពេលតែមួយ ហើយជ្រើសរើសយកមួយណាដែលល្អជាង។ ប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រនឹងប្រើលទ្ធផលនេះដើម្បីបង្កើតចំណាត់ថ្នាក់គុណភាពដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ | ដូចជាការប្រកួតកីឡាដែលជម្រុះម្តងមួយគូ ដើម្បីរកអ្នកឈ្នះចុងក្រោយ ជាជាងការផ្តល់ពិន្ទុដាច់ដោយឡែកពីគ្នា។ |
| Integrative STEM Education | គឺជាគរុកោសល្យនៃការបង្រៀនមុខវិជ្ជាវិទ្យាសាស្ត្រ បច្ចេកវិទ្យា វិស្វកម្ម និងគណិតវិទ្យា ដោយបញ្ចូលគ្នាជាធ្លុងមួយយ៉ាងមានចេតនា តាមរយៈការអនុវត្តគម្រោងរចនាបច្ចេកវិទ្យា ឬវិស្វកម្ម ដើម្បីឱ្យសិស្សយល់ពីការអនុវត្តជាក់ស្តែង។ | ដូចជាការរៀនធ្វើនំខេកដែលត្រូវប្រើគីមីវិទ្យា (ធាតុផ្សំ) និងគណិតវិទ្យា (ការវាស់វែង) បញ្ចូលគ្នា មិនមែនរៀនមុខវិជ្ជាទាំងនោះដាច់ដោយឡែកទេ។ |
| Ill-structured problems | សំដៅលើបញ្ហាដែលមានភាពស្មុគស្មាញ មិនមានព័ត៌មានគ្រប់គ្រាន់តាំងពីដើម និងមិនមានចម្លើយត្រឹមត្រូវតែមួយ ឬវិធីដោះស្រាយជាក់លាក់ណាមួយឡើយ ដែលតម្រូវឱ្យអ្នកដោះស្រាយធ្វើការស្រាវជ្រាវ និងវាយតម្លៃខ្ពស់។ | ដូចជាការដោះស្រាយបញ្ហាកកស្ទះចរាចរណ៍ ដែលមិនមានរូបមន្តដោះស្រាយតែមួយដូចលំហាត់គណិតវិទ្យានោះទេ។ |
| Situated Cognition | គឺជាទ្រឹស្តីនៃការរៀនសូត្រដែលអះអាងថា ចំណេះដឹងមិនអាចកាត់ផ្តាច់ចេញពីសកម្មភាព និងបរិបទបានទេ។ ការរៀនសូត្រដែលមានប្រសិទ្ធភាពបំផុតគឺកើតឡើងនៅក្នុងបរិយាកាសជាក់ស្តែង ឬសហគមន៍នៃការអនុវត្ត។ | ដូចជាការរៀនហែលទឹកនៅក្នុងអាងទឹកផ្ទាល់ ជាជាងការអង្គុយអានសៀវភៅអំពីរបៀបហែលទឹកនៅក្នុងថ្នាក់រៀន។ |
| Metacognition | គឺជាសមត្ថភាពក្នុងការគិតអំពីដំណើរការនៃការគិតរបស់ខ្លួនឯង ការដឹងខ្លួនថាខ្លួនកំពុងរៀនអ្វី យល់ឬមិនយល់ និងការចេះរៀបចំផែនការ ឬយុទ្ធសាស្ត្រដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហា។ | ដូចជាមានគ្រូបង្វឹកម្នាក់នៅក្នុងក្បាលរបស់អ្នក ដែលចាំតាមដានថាតើអ្នកកំពុងរៀនបានល្អឬអត់ និងគួរកែតម្រូវត្រង់ណា។ |
| Problem-Based Learning (PBL) | គឺជាវិធីសាស្ត្របង្រៀនដែលផ្តោតលើសិស្ស ដោយឱ្យសិស្សរៀនសូត្រខ្លឹមសារមេរៀនតាមរយៈការដោះស្រាយបញ្ហាស្មុគស្មាញដែលមានក្នុងពិភពពិត ជាជាងការស្តាប់គ្រូពន្យល់ផ្ទាល់។ | ដូចជាការរៀនធ្វើជាអ្នកស៊ើបអង្កេតតាមរយៈការដោះស្រាយរឿងក្តីជាក់ស្តែង ជាជាងការគ្រាន់តែរៀនចងចាំច្បាប់។ |
| Technological Literacy | គឺជាសមត្ថភាពក្នុងការប្រើប្រាស់ គ្រប់គ្រង វាយតម្លៃ និងយល់ដឹងអំពីបច្ចេកវិទ្យា រួមទាំងផលប៉ះពាល់របស់វាទៅលើសង្គម និងបរិស្ថាន មិនមែនគ្រាន់តែចេះប្រើកុំព្យូទ័រប៉ុណ្ណោះទេ។ | ដូចជាការយល់ដឹងអំពីរបៀបដែលរថយន្តដំណើរការ និងច្បាប់ចរាចរណ៍ មិនមែនគ្រាន់តែចេះបើកបររថយន្តឱ្យទៅមុខនោះទេ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
