បញ្ហា (The Problem)៖ សាលាបឋមសិក្សានៅកម្ពុជានៅមិនទាន់មានសុវត្ថិភាពទាំងស្រុងពីគ្រោះមហន្តរាយ (ដូចជាទឹកជំនន់ និងជំងឺរាតត្បាត) ដែលទាមទារឱ្យមានការវាយតម្លៃលើការអនុវត្តកម្មវិធីសាលារៀនសុវត្ថិភាព និងការយល់ដឹងរបស់គ្រូបង្រៀន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រុះដោយប្រមូលទិន្នន័យបរិមាណ និងគុណភាពពីសាលាបឋមសិក្សាចំនួន ១៥ ក្នុងខេត្តស្ទឹងត្រែង កំពង់ចាម តាកែវ និងរាជធានីភ្នំពេញ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Current Implementation Schools (Targeted by NGOs) សាលារៀនដែលកំពុងអនុវត្តគម្រោងយ៉ាងសកម្ម |
ទទួលបានការគាំទ្រផ្ទាល់ពីអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលលើសម្ភារៈសង្គ្រោះ និងការរៀបចំលំហាត់ត្រាប់តាមការសង្គ្រោះ (Simulation drills) ជាប្រចាំ។ | មានការពឹងផ្អែកខ្លាំងលើថវិកាអង្គការ ហើយគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលដែលគ្រូបង្រៀនហាក់ដូចជាមានការចូលរួមនិងឥរិយាបថទាបជាងសាលាផ្សេង។ | សន្ទស្សន៍មធ្យមភាគ (WAI) នៃឥរិយាបថគ្រូបង្រៀនចំពោះការត្រៀមលក្ខណៈមានកម្រិតទាប (០.៣០)។ |
| Phased-out Schools សាលារៀនដែលបានបញ្ចប់គម្រោងពីអង្គការ |
រក្សាបាននូវចំណេះដឹង ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធល្អ ហើយគ្រូបង្រៀននៅតែមានការចូលរួមខ្ពស់ក្នុងការគ្រប់គ្រងហានិភ័យ។ | ជួបប្រទះការលំបាក និងខ្វះខាតថវិកាដើម្បីបន្តធ្វើលំហាត់ត្រាប់តាមការសង្គ្រោះ បន្ទាប់ពីអង្គការដកខ្លួនចេញ។ | គ្រូវាយតម្លៃខ្ពស់លើការអនុវត្តវិធានការកាត់បន្ថយហានិភ័យរាងកាយ (WAI កម្រិត ០.៧៣)។ |
| Non-target Schools សាលារៀនដែលមិនមែនជាគោលដៅគម្រោង |
គ្រូបង្រៀនមានភាពម្ចាស់ការខ្ពស់ មានឥរិយាបថវិជ្ជមាន និងសកម្មក្នុងការធ្វើផែនការសង្គ្រោះដោយខ្លួនឯងជាមួយអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន។ | ខ្វះខាតការគាំទ្រសម្ភារៈជាក់លាក់ និងការបណ្តុះបណ្តាលស៊ីជម្រៅដូចជាប្រអប់សង្គ្រោះបឋម ការធ្វើលំហាត់ត្រាប់ និងសម្ភារៈបង្ការនានា។ | សន្ទស្សន៍មធ្យមភាគ (WAI) នៃឥរិយាបថក្នុងការត្រៀមលក្ខណៈមានកម្រិតខ្ពស់ជាងគេបំផុត (០.៣៩)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តកម្មវិធីសាលារៀនសុវត្ថិភាពទាមទារឱ្យមានការវិនិយោគខ្ពស់ទាំងលើផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ ធនធានមនុស្ស និងការកែលម្អហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរូបវន្ត ដើម្បីធានានិរន្តរភាព។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅសាលាបឋមសិក្សាចំនួន ១៥ ក្នុងខេត្តស្ទឹងត្រែង តាកែវ កំពង់ចាម និងរាជធានីភ្នំពេញ ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីគ្រូបង្រៀនចំនួន ១១៦ នាក់។ ទិន្នន័យនេះអាចមានភាពលម្អៀង ដោយសារការមិនបានសម្ភាសន៍សិស្សនៅភ្នំពេញផ្ទាល់ និងការមិនបញ្ចូលបរិបទជំងឺកូវីដ-១៩ (COVID-19) ទៅក្នុងការវាយតម្លៃហានិភ័យជាចម្បង ដែលធ្វើឱ្យការវាយតម្លៃលើជំងឺរាតត្បាតមានកម្រិតទាប។ ការយល់ដឹងពីចំណុចនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះការប្រែប្រួលនៃហានិភ័យជាក់ស្តែងតាមតំបន់ (ទីក្រុងទល់នឹងជនបទ) តម្រូវឱ្យមានការរៀបចំផែនការឆ្លើយតបផ្សេងៗគ្នា។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានសារៈប្រយោជន៍ និងអាចយកទៅអនុវត្តបានយ៉ាងទូលំទូលាយ ក្នុងការរៀបចំគោលនយោបាយសាលារៀនសុវត្ថិភាពនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការផ្លាស់ប្តូរពីការពឹងផ្អែកលើគម្រោងរបស់អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល ទៅជាការចូលរួមគាំទ្រពីរដ្ឋាភិបាល និងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន គឺជាកត្តាចាំបាច់បំផុតដើម្បីធានាបាននូវភាពធន់និងនិរន្តរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Disaster Risk Reduction (DRR) (ការកាត់បន្ថយហានិភ័យគ្រោះមហន្តរាយ) | គោលការណ៍ ឬការអនុវត្តជាប្រព័ន្ធដើម្បីកាត់បន្ថយការខូចខាតដែលបង្កឡើងដោយគ្រោះធម្មជាតិ តាមរយៈការវិភាគ និងការគ្រប់គ្រងកត្តាដែលបណ្តាលឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ ដូចជាការត្រៀមលក្ខណៈជាមុន ឬការសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរឹងមាំ។ | វាប្រៀបដូចជាការដែលយើងពាក់មួកសុវត្ថិភាពជាប្រចាំពេលជិះម៉ូតូ ដើម្បីការពារកុំឱ្យរបួសក្បាលធ្ងន់ធ្ងរនៅពេលមានគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍។ |
| Safe School Program (កម្មវិធីសាលារៀនសុវត្ថិភាព) | កម្មវិធីដែលផ្តោតលើការធានាសុវត្ថិភាពបរិស្ថានសិក្សា ទាំងការការពារអគារសិក្សាមិនឱ្យរងការខូចខាតដោយគ្រោះមហន្តរាយ និងការបង្រៀនសិស្សានុសិស្សពីរបៀបការពារខ្លួននៅពេលមានអាសន្ន។ | វាប្រៀបដូចជាការចាក់សោរទ្វារផ្ទះ និងបំពាក់កាមេរ៉ាសុវត្ថិភាព ដើម្បីការពារកុំឱ្យចោរចូលលួចទ្រព្យសម្បត្តិ។ |
| Climate Change Adaptation (CCA) (ការបន្សាំទៅនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ) | ដំណើរការនៃការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់ ការរៀបចំហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ឬការអនុវត្តថ្មីៗ ដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានដែលបណ្តាលមកពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដូចជាគ្រោះរាំងស្ងួត ឬទឹកជំនន់។ | វាប្រៀបដូចជាការដែលយើងចាប់ផ្តើមយកឆ័ត្រតាមខ្លួនជារៀងរាល់ថ្ងៃ ពេលដឹងថារដូវនេះនឹងមានភ្លៀងធ្លាក់ខុសប្រក្រតី។ |
| Hazard-prone (ងាយរងគ្រោះថ្នាក់) | ស្ថានភាពទីតាំងភូមិសាស្រ្ត ឬតំបន់ណាមួយដែលងាយនឹងទទួលរងនូវគ្រោះធម្មជាតិ ឬគ្រោះថ្នាក់ផ្សេងៗ ដូចជាតំបន់នៅក្បែរមាត់ទន្លេដែលតែងតែលិចលង់រៀងរាល់ឆ្នាំ។ | វាប្រៀបដូចជាផ្ទះដែលសង់នៅក្បែរផ្លូវជាតិដែលមានឡានធំៗបើកលឿន គឺងាយនឹងជួបគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ជាងផ្ទះនៅក្នុងភូមិដាច់ស្រយាល។ |
| Simulation drill (លំហាត់ត្រាប់តាមការសង្គ្រោះ) | ការហ្វឹកហាត់អនុវត្តជាក់ស្តែងដោយធ្វើពុតជាមានគ្រោះអាសន្នកើតឡើង (ដូចជាភ្លើងឆេះ ឬទឹកជំនន់) ដើម្បីឱ្យសិស្ស និងគ្រូដឹងពីរបៀបជម្លៀសខ្លួនទៅទីសុវត្ថិភាពបានលឿននិងត្រឹមត្រូវ។ | វាប្រៀបដូចជាការលេងលាក់កន្សែង ដែលយើងត្រូវដឹងជាមុនថាតើត្រូវរត់ទៅណានិងធ្វើអ្វីខ្លះ ដើម្បីកុំឱ្យគេចាប់បាន។ |
| Phased-out projects (គម្រោងដែលបានបញ្ចប់ការគាំទ្រ) | គម្រោងអភិវឌ្ឍន៍នានា (ដូចជារបស់អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល) ដែលបានដល់ទីបញ្ចប់នៃកិច្ចសន្យា ហើយឈប់ផ្តល់ការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ ឬបច្ចេកទេស ដោយទុកឱ្យសហគមន៍ឬសាលារៀនបន្តការងារនោះដោយខ្លួនឯង។ | វាប្រៀបដូចជាពេលដែលឪពុកម្តាយលែងជួយកាន់កង់ឱ្យយើង ហើយយើងត្រូវខំប្រឹងធាក់កង់បន្តទៅមុខដោយខ្លួនឯងដើម្បីកុំឱ្យដួល។ |
| Early warning system (ប្រព័ន្ធប្រកាសអាសន្នជាមុន) | ប្រព័ន្ធរួមបញ្ចូលគ្នានៃការប្រមូលព័ត៌មាន និងការផ្តល់សញ្ញាជូនដំណឹងដល់មនុស្សក្នុងសហគមន៍អំពីគ្រោះថ្នាក់ដែលជិតកើតឡើង (ដូចជាការវាយជួងពេលទឹកឡើង) ដើម្បីឱ្យពួកគេមានពេលជម្លៀសខ្លួនទាន់ពេល។ | វាប្រៀបដូចជានាឡិការោទ៍នៅពេលព្រឹក ដែលផ្តល់សញ្ញាប្រាប់យើងឱ្យក្រោកពីគេងមុនពេលហួសម៉ោងចូលរៀន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
