បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមានគោលបំណងវាយតម្លៃលើវិធីសាស្ត្រ ឧបករណ៍ប្រមូលទិន្នន័យ និងគម្លាតនៃការសិក្សាបច្ចុប្បន្ន លើការអប់រំវិទ្យាសាស្ត្រនិងគណិតវិទ្យាដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព (Sustainable Development)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវិភាគឯកសារលើអត្ថបទស្រាវជ្រាវ និងសារណាដែលបានបោះពុម្ពចន្លោះឆ្នាំ ២០១០ ដល់ ២០២៥ តាមរយៈការស្វែងរកក្នុងប្រព័ន្ធទិន្នន័យអន្តរជាតិធំៗ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Qualitative Research Methods វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវបែបគុណភាព (ការសិក្សាករណី និងការសម្ភាសន៍) |
ផ្តល់នូវការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅ និងការពិពណ៌នាលម្អិតអំពីបទពិសោធន៍ និងទស្សនៈរបស់អ្នកចូលរួម។ | កំណត់លទ្ធភាពនៃការធ្វើទូទៅភាវូបនីយកម្ម (Generalizability) នៃលទ្ធផលស្រាវជ្រាវទៅកាន់បរិបទផ្សេង។ | ត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងច្រើនលើសលប់រហូតដល់ ៨៨.៩% នៅក្នុងការស្រាវជ្រាវអប់រំស្តីពីចីរភាព។ |
| Quantitative and Mixed-Methods វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវបែបបរិមាណ និងវិធីសាស្ត្រចម្រុះ |
ផ្តល់ទិន្នន័យដែលអាចវាស់វែងបានច្បាស់លាស់ និងអាចធ្វើទូទៅភាវូបនីយកម្មបានទូលំទូលាយ។ | ទាមទារការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ស្មុគស្មាញ និងការរចនាការស្រាវជ្រាវដែលមានកម្រិតខ្ពស់។ | បច្ចុប្បន្នត្រូវបានប្រើប្រាស់ត្រឹមតែ ១១.១% ប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែត្រូវបានផ្តល់អនុសាសន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការសិក្សានាពេលអនាគត។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារមិនបានបញ្ជាក់លម្អិតអំពីការចំណាយធនធាននោះទេ ប៉ុន្តែការអនុវត្តតាមអនុសាសន៍នៃការសិក្សាទាមទារនូវធនធានបច្ចេកវិទ្យាអប់រំ និងជំនាញស្រាវជ្រាវកម្រិតខ្ពស់។
ការសិក្សានេះគឺជាការវិភាគឯកសារ (Document Analysis) ដែលប្រមូលទិន្នន័យពីប្រព័ន្ធទិន្នន័យអន្តរជាតិធំៗ និងទិន្នន័យនិក្ខេបបទក្នុងប្រទេសតួកគីចន្លោះឆ្នាំ ២០១០-២០២៥។ ការពឹងផ្អែកខ្លាំងលើវិធីសាស្ត្រគុណភាព និងការប្រើប្រាស់គ្រូបង្រៀនជាសំណាកភាគច្រើន អាចធ្វើឱ្យខ្វះទិន្នន័យបរិមាណដែលអាចវាស់វែងបានច្បាស់លាស់ពីសំណាក់សិស្ស។ នេះជាចំណុចសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ដែលត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នក្នុងការវាយតម្លៃលទ្ធផលអប់រំ ដោយគួរប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រុះដើម្បីទទួលបានទិន្នន័យជាក់លាក់។
វិធីសាស្ត្រ និងអនុសាសន៍នៃការសិក្សានេះមានសារៈសំខាន់ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ការកែទម្រង់វិស័យអប់រំនៅកម្ពុជា ដើម្បីឆ្ពោះទៅរកចីរភាព។
ការអនុវត្តរបកគំហើញទាំងនេះនឹងជួយកម្ពុជាបណ្តុះបាននូវធនធានមនុស្សដែលមានការគិតស៊ីជម្រៅ និងស្មារតីទទួលខុសត្រូវចំពោះបរិស្ថានស្របតាមគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាព (SDGs)។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Sustainable Development Goals (SDGs) | គោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាព គឺជាបណ្តុំនៃគោលដៅសកលដែលបង្កើតឡើងដោយអង្គការសហប្រជាជាតិ ដើម្បីបញ្ចប់ភាពក្រីក្រ ការពារភពផែនដី និងធានាថាប្រជាជនទាំងអស់ទទួលបានសន្តិភាពនិងភាពរុងរឿង។ | វាដូចជាផែនទីបង្ហាញផ្លូវរួមមួយសម្រាប់ពិភពលោក ដើម្បីធ្វើឱ្យជីវិតមនុស្សកាន់តែប្រសើរឡើងដោយមិនបំផ្លាញបរិស្ថាន។ |
| Content Analysis | ការវិភាគមាតិកា គឺជាវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវមួយដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណ លំនាំ (patterns) ទម្រង់ ឬអត្ថន័យនៅក្នុងឯកសារអត្ថបទ ឬប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយផ្សេងៗ។ | វាដូចជាការអានសៀវភៅជាច្រើនក្បាល ហើយរាប់មើលថាតើពាក្យ ឬគំនិតណាមួយត្រូវបានគេនិយាយញឹកញាប់ជាងគេ។ |
| Systematic Literature Review | ការរំលឹកអក្សរសិល្ប៍ជាប្រព័ន្ធ គឺជាការប្រមូលផ្តុំ និងវាយតម្លៃយ៉ាងម៉ត់ចត់នូវរាល់ការស្រាវជ្រាវដែលមានស្រាប់លើប្រធានបទណាមួយ ដោយប្រើប្រាស់លក្ខណៈវិនិច្ឆ័យច្បាស់លាស់។ | វាដូចជាការប្រមូលរបាយការណ៍ទាំងអស់ដែលអ្នកដទៃធ្លាប់បានសរសេរអំពីបញ្ហាមួយ រួចសង្ខេបវាដើម្បីស្វែងរកចម្លើយរួមមួយ។ |
| Mathematical Modelling | ការធ្វើម៉ូដែលគណិតវិទ្យា គឺជាការប្រើប្រាស់រូបមន្ត និងសមីការគណិតវិទ្យា ដើម្បីតំណាង និងដោះស្រាយបញ្ហាស្មុគស្មាញនៅក្នុងពិភពជាក់ស្តែង។ | វាដូចជាការបកប្រែបញ្ហាជីវិតពិត (ឧទាហរណ៍៖ ការកកស្ទះចរាចរណ៍) ទៅជាភាសាគណិតវិទ្យាដើម្បីងាយស្រួលរកដំណោះស្រាយ។ |
| Digital eye-tracking | ការតាមដានភ្នែកឌីជីថល គឺជាបច្ចេកវិទ្យាដែលតាមដានចលនាគ្រាប់ភ្នែក ដើម្បីវាស់វែងថាតើមនុស្សម្នាក់កំពុងសម្លឹងមើលទៅកន្លែងណា និងរយៈពេលប៉ុន្មាន ដែលជួយក្នុងការសិក្សាពីការយកចិត្តទុកដាក់របស់សិស្ស។ | វាដូចជាកាមេរ៉ាសម្ងាត់មួយដែលមើលដឹងថា ភ្នែករបស់អ្នកកំពុងសម្លឹងមើលចំណុចណាមួយនៅលើអេក្រង់កុំព្យូទ័រយូរជាងគេ។ |
| Mixed-methods | វិធីសាស្ត្រចម្រុះ គឺជាការរួមបញ្ចូលគ្នានូវវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវបែបបរិមាណ (ទិន្នន័យជាតួលេខ) និងបែបគុណភាព (ទិន្នន័យជាអត្ថបទឬការសម្ភាសន៍) នៅក្នុងការសិក្សាតែមួយដើម្បីទទួលបានលទ្ធផលគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ។ | វាដូចជាការសួរមនុស្សពីពិន្ទុដែលពួកគេឲ្យលើអាហារមួយ (ជាតួលេខ) ព្រមទាំងសួរពីមូលហេតុដែលពួកគេចូលចិត្តវា (ជាពាក្យសម្ដី)។ |
| Interdisciplinary curriculum integration | ការធ្វើសមាហរណកម្មកម្មវិធីសិក្សាអន្តរវិស័យ គឺជាការផ្សារភ្ជាប់មុខវិជ្ជាពីរ ឬច្រើន (ដូចជាវិទ្យាសាស្ត្រ និងគណិតវិទ្យា) ទៅក្នុងមេរៀនតែមួយ ដើម្បីឱ្យសិស្សយល់ពីទំនាក់ទំនងនៃមុខវិជ្ជាទាំងនោះនៅក្នុងជីវិតជាក់ស្តែង។ | វាដូចជាការរៀនធ្វើម្ហូបដែលទាមទារឱ្យអ្នកចេះទាំងគណិតវិទ្យា (ការវាស់បរិមាណ) និងវិទ្យាសាស្ត្រ (ប្រតិកម្មកម្តៅ) ក្នុងពេលតែមួយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
