បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះផ្តោតលើបញ្ហាគុណភាពនៃការអប់រំបឋមសិក្សា ដោយពិនិត្យមើលទៅលើការយល់ឃើញរបស់គ្រូបង្រៀនអំពីសារៈសំខាន់នៃកម្រិតជំនាញការគិតរបស់សិស្ស និងភាពខុសគ្នារវាងការយល់ឃើញទាំងនោះធៀបនឹងការអនុវត្តការវាយតម្លៃជាក់ស្តែងនៅក្នុងថ្នាក់រៀន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្ទង់មតិ និងការវិភាគទិន្នន័យបរិមាណ ដើម្បីប្រៀបធៀបការយល់ឃើញ និងការអនុវត្តជាក់ស្តែងរបស់គ្រូបង្រៀន ដោយផ្អែកលើទ្រឹស្តីចំណាត់ថ្នាក់របស់ Bloom។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Memory-Level Assessment (Lower-order cognitive skills) ការវាយតម្លៃកម្រិតចងចាំ (ជំនាញការគិតកម្រិតទាប) |
ងាយស្រួលក្នុងការបង្កើតសំណួរ ដាក់ពិន្ទុ និងគ្រប់គ្រងសិស្សក្នុងថ្នាក់ធំៗ។ ស័ក្តិសមសម្រាប់ការបង្រៀនកុមារតូចៗឱ្យចងចាំព័ត៌មានមូលដ្ឋានបានលឿន។ | មិនបានជំរុញឱ្យសិស្សមានការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅ និងមិនអាចជួយអភិវឌ្ឍជំនាញដោះស្រាយបញ្ហាសម្រាប់ជីវិតជាក់ស្តែងបានឡើយ។ | ត្រូវបានគ្រូបង្រៀននៅប្រទេសបុតស្វាណាប្រើប្រាស់ច្រើនជាងគេបំផុត (Mean=4.15) ក្នុងការវាយតម្លៃជាក់ស្តែង ទោះបីជាពួកគេដឹងថាវាមិនសូវជួយលើកកម្ពស់គុណភាពអប់រំក៏ដោយ។ |
| Higher-Order Cognitive Assessment (Application, Synthesis, Evaluation) ការវាយតម្លៃកម្រិតការគិតខ្ពស់ (ការអនុវត្ត ការសំយោគ និងការវាយតម្លៃ) |
ជួយអភិវឌ្ឍការគិតស៊ីជម្រៅ ការដោះស្រាយបញ្ហា និងការច្នៃប្រឌិត ដែលឆ្លើយតបយ៉ាងល្អទៅនឹងតម្រូវការធនធានមនុស្សក្នុងសង្គមសម័យថ្មី។ | ទាមទារឱ្យគ្រូមានចំណេះដឹងជ្រៅជ្រះក្នុងការរៀបចំការវាយតម្លៃ ត្រូវការពេលវេលាច្រើនក្នុងការពិនិត្យ និងតម្រូវឱ្យមានទំហំថ្នាក់រៀនតូចល្មម។ | គ្រូបង្រៀនទាំងពីរប្រទេសចាត់ទុកថាជំនាញទាំងនេះសំខាន់បំផុតសម្រាប់គុណភាពអប់រំ (ឧទាហរណ៍៖ ការសំយោគមាន Mean=4.77 នៅបុតស្វាណា) ប៉ុន្តែការអនុវត្តដាក់បញ្ចូលក្នុងវិញ្ញាសាប្រឡងជាក់ស្តែងមានកម្រិតទាបបំផុត។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ទោះបីជាឯកសារមិនបានបញ្ជាក់លម្អិតពីតម្លៃជាទឹកប្រាក់ ប៉ុន្តែការផ្លាស់ប្តូរប្រព័ន្ធវាយតម្លៃឆ្ពោះទៅរកការគិតកម្រិតខ្ពស់ ទាមទារការវិនិយោគធនធានច្រើនលើការបណ្តុះបណ្តាល ពេលវេលា និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថ្នាក់រៀន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងតំបន់ទីក្រុង Gaborone នៃប្រទេសបុតស្វាណា និងរដ្ឋ Delta នៃប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីគ្រូបង្រៀនបឋមសិក្សាសរុប ៤៩១នាក់។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទនៃប្រព័ន្ធអប់រំក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍នៅទ្វីបអាហ្រ្វិក ដែលតែងតែមានសម្ពាធលើការប្រឡងយកពិន្ទុ និងថ្នាក់រៀនមានសិស្សច្រើន។ ស្ថានភាពនេះមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាខ្លាំង និងមានសារៈសំខាន់បំផុតសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលកំពុងជួបប្រទះបញ្ហាប្រឈមក្នុងការផ្លាស់ប្តូរពីការរៀនទន្ទេញមាត់ ទៅរកការអប់រំផ្អែកលើការគិតស៊ីជម្រៅ។
របកគំហើញនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់យុទ្ធសាស្ត្រកំណែទម្រង់ប្រព័ន្ធអប់រំ និងការវាយតម្លៃនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការបិទគម្លាតរវាងអ្វីដែលគ្រូជឿថាល្អ និងអ្វីដែលពួកគេកំពុងអនុវត្តជាក់ស្តែងតាមរយៈការផ្តល់ចំណេះដឹងផ្នែកវាយតម្លៃ គឺជាគន្លឹះដ៏សំខាន់ឆ្ពោះទៅរកការលើកកម្ពស់គុណភាពអប់រំនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Bloom's Taxonomy (ចំណាត់ថ្នាក់របស់ Bloom) | ជាទ្រឹស្តីមួយក្នុងវិស័យអប់រំដែលបែងចែកកម្រិតនៃការគិតរបស់មនុស្សជា៦ថ្នាក់ ពីកម្រិតទាប (ការចងចាំ) ទៅកម្រិតខ្ពស់ (ការវាយតម្លៃ និងការបង្កើតថ្មី) ដើម្បីជួយគ្រូរៀបចំវត្ថុបំណងមេរៀន និងកម្រិតសំណួរវាយតម្លៃបានត្រឹមត្រូវ។ | ដូចជាជណ្តើរមួយដែលសិស្សត្រូវដើរឡើងពីមួយកាំទៅមួយកាំ ដោយចាប់ផ្តើមពីការចងចាំមេរៀន រហូតដល់អាចយកចំណេះដឹងនោះទៅបង្កើតអ្វីមួយថ្មីបានដោយខ្លួនឯង។ |
| Higher-order thinking skills (ជំនាញការគិតកម្រិតខ្ពស់) | ជាសមត្ថភាពខួរក្បាលក្នុងការគិតស៊ីជម្រៅ ដូចជាការវិភាគ ការដោះស្រាយបញ្ហាស្មុគស្មាញ និងការវាយតម្លៃហេតុផល ជាជាងត្រឹមតែការទន្ទេញចាំមាត់នូវព័ត៌មានដែលគ្រូប្រាប់។ | ដូចជាចុងភៅដែលមិនត្រឹមតែចេះធ្វើតាមសៀវភៅមុខម្ហូប (ការចងចាំ) តែគាត់អាចច្នៃប្រឌិតបង្កើតមុខម្ហូបថ្មីផ្ទាល់ខ្លួនបានយ៉ាងឆ្ងាញ់។ |
| Formative assessment (ការវាយតម្លៃតាមបែបស្ថាបនា) | ជាការប្រឡង ការសួរសំណួរ ឬកិច្ចការខ្លីៗដែលគ្រូធ្វើឡើងជាប្រចាំកំឡុងពេលបង្រៀន ដើម្បីតាមដានការយល់ដឹងរបស់សិស្ស និងស្វែងរកចំណុចខ្វះខាតដើម្បីកែលម្អការបង្រៀនភ្លាមៗ។ | ដូចជាចុងភៅភ្លក់សម្លកំពុងពុះនៅលើចង្ក្រាន ដើម្បីថែមថយគ្រឿងឲ្យត្រូវមាត់ មុននឹងដួសយកទៅឲ្យភ្ញៀវបរិភោគ។ |
| Summative assessment (ការវាយតម្លៃសរុប) | ជាការប្រឡងធំៗនៅចុងបញ្ចប់នៃមេរៀន ឆមាស ឬឆ្នាំសិក្សា ដើម្បីវាស់ស្ទង់ និងដាក់ពិន្ទុថាតើសិស្សទទួលបានចំណេះដឹងកម្រិតណាធៀបនឹងស្តង់ដារកម្មវិធីសិក្សាដែលបានកំណត់។ | ដូចជាភ្ញៀវដែលញ៉ាំម្ហូបរួច ហើយឲ្យពិន្ទុថាម្ហូបនោះឆ្ងាញ់ ឬមិនឆ្ងាញ់ ដែលពេលនោះចុងភៅមិនអាចកែប្រែរសជាតិបានទៀតឡើយ។ |
| Repeated measure ANOVA (ការវិភាគវ៉ារ្យង់ដោយប្រើរង្វាស់ដដែលៗ) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលគេប្រើដើម្បីប្រៀបធៀបមធ្យមភាគនៃក្រុមមនុស្សតែមួយ តែត្រូវបានវាស់វែងច្រើនដងក្នុងលក្ខខណ្ឌខុសៗគ្នា (ឧទាហរណ៍៖ នៅក្នុងការសិក្សានេះ គឺការវាស់ស្ទង់ការយល់ឃើញរបស់គ្រូតែម្នាក់ទៅលើកម្រិតសំណួរទាំង៦ប្រភេទរបស់ Bloom)។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់មនុស្សម្នាក់ដដែលៗចំនួន៣ដង គឺមុនពេលហាត់ប្រាណ កំឡុងពេលហាត់ និងក្រោយពេលហាត់ រួចយកទិន្នន័យទាំង៣នោះមកប្រៀបធៀបគ្នាដើម្បីរកមើលភាពខុសប្លែក។ |
| Cognitive behaviour (អាកប្បកិរិយាផ្នែកការគិត) | ជាដំណើរការនៃខួរក្បាលរបស់សិស្សដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការទទួលបានចំណេះដឹង ការចងចាំ ការយល់ដឹង ការអនុវត្ត និងការគិតដោះស្រាយបញ្ហា ដែលជាគោលដៅចម្បងមួយនៃការបញ្ជ្រាបការអប់រំ។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនកុំព្យូទ័រដែលកំពុងទទួលទិន្នន័យ ដំណើរការទិន្នន័យនោះនៅក្នុងម៉ាស៊ីន និងបញ្ចេញលទ្ធផលមកក្រៅតាមរយៈការគិតយ៉ាងមានហេតុផល។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
