បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះផ្តោតលើបញ្ហានៃកង្វះភាពស៊ីចង្វាក់គ្នារវាងការយល់ឃើញរបស់គ្រូបង្រៀនកម្រិតបឋមសិក្សា និងការអនុវត្តជាក់ស្តែងនៃការវាយតម្លៃនៅក្នុងថ្នាក់រៀន ដែលជះឥទ្ធិពលដល់ការអភិវឌ្ឍជំនាញយល់ដឹងកម្រិតខ្ពស់ (Higher-order cognitive skills) របស់សិស្សនៅប្រទេសបូតស្វាណា និងនីហ្សេរីយ៉ា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្ទង់មតិបរិមាណ (Quantitative Survey) ដើម្បីប្រៀបធៀបការយល់ឃើញ និងការអនុវត្តការវាយតម្លៃរបស់គ្រូបង្រៀន ដោយផ្អែកលើចំណាត់ថ្នាក់កម្រិតការយល់ដឹងរបស់ Bloom (Bloom's Taxonomy)។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Assessment Practices in Botswana ការអនុវត្តការវាយតម្លៃដោយគ្រូបង្រៀននៅបូតស្វាណា |
គ្រូបង្រៀនមានការយល់ឃើញត្រឹមត្រូវថាជំនាញកម្រិតខ្ពស់ដូចជាការសំយោគ (Synthesis) និងការអនុវត្ត (Application) មានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការលើកកម្ពស់គុណភាពអប់រំ។ | ការអនុវត្តជាក់ស្តែងនៅក្នុងថ្នាក់រៀនផ្ទុយពីការយល់ឃើញ ដោយពួកគេផ្តោតខ្លាំងពេកទៅលើសំណួរដែលទាមទារត្រឹមតែការចងចាំ (Memory)។ | មានគម្លាតអវិជ្ជមានយ៉ាងធំ (t=-5.96 សម្រាប់ការចងចាំ) រវាងការយល់ឃើញ និងការអនុវត្តជាក់ស្តែង ដែលបង្ហាញថាការវាយតម្លៃភាគច្រើននៅតែជាប់គាំងលើការទន្ទេញចាំមាត់។ |
| Assessment Practices in Nigeria ការអនុវត្តការវាយតម្លៃដោយគ្រូបង្រៀននៅនីហ្សេរីយ៉ា |
គ្រូបង្រៀនបានបញ្ចូលការវាយតម្លៃកម្រិតខ្ពស់ (Evaluation) និងការអនុវត្ត (Application) ទៅក្នុងការធ្វើតេស្តជាក់ស្តែងច្រើនជាងនៅបូតស្វាណា។ | ទោះជាមានការប្រើប្រាស់កម្រិតខ្ពស់ខ្លះ ប៉ុន្តែនៅតែមានគម្លាតខុសគ្នារវាងការយល់ឃើញ និងការអនុវត្ត ហើយកម្រិតវិភាគ (Analysis) ត្រូវបានប្រើប្រាស់តិចតួចបំផុត។ | មានគម្លាតស្ថិតិគួរឱ្យកត់សម្គាល់ (F=125.72, p<.000) លើការប្រើប្រាស់ប្រភេទសំណួរផ្សេងៗគ្នា ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីកង្វះការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅលើ Bloom's Taxonomy ទាំងមូល។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនតម្រូវឱ្យមានធនធានបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ក្នុងការអនុវត្តទេ ប៉ុន្តែទាមទារនូវឧបករណ៍ប្រមូលទិន្នន័យ កម្មវិធីវិភាគស្ថិតិ និងចំណេះដឹងគរុកោសល្យផ្នែករង្វាយតម្លៃអប់រំ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយប្រមូលទិន្នន័យតែនៅក្នុងទីក្រុង Gaborone នៃប្រទេសបូតស្វាណា និងរដ្ឋ Delta នៃប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដែលអាចតំណាងឱ្យតែបរិបទគ្រូបង្រៀននៅទីក្រុង ឬតំបន់ដែលមានធនធានគ្រាន់បើប៉ុណ្ណោះ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ចំណុចនេះមានសារៈសំខាន់ណាស់ ព្រោះការយល់ដឹង និងការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃរបស់គ្រូបង្រៀននៅទីក្រុង (ឧ. ភ្នំពេញ) និងតំបន់ជនបទដាច់ស្រយាល អាចមានភាពខុសគ្នាស្រឡះដោយសារកម្រិតនៃការបណ្តុះបណ្តាល និងសម្ភារៈឧបទេស។
របកគំហើញនៃការសិក្សានេះមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធវាយតម្លៃគុណភាពអប់រំបឋមសិក្សានៅកម្ពុជា។
ជារួម ការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់ពីការធ្វើតេស្តដែលពឹងផ្អែកលើការចងចាំ ទៅជាការវាយតម្លៃដែលជំរុញការគិតកម្រិតខ្ពស់ គឺជាជំហានដំបូងដ៏ចាំបាច់បំផុត ដើម្បីធានាបាននូវការអប់រំមូលដ្ឋានប្រកបដោយគុណភាពនៅកម្ពុជា ស្របតាមបំណិនសតវត្សទី២១។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Bloom's Taxonomy (ចំណាត់ថ្នាក់កម្រិតការយល់ដឹងរបស់ Bloom) | គឺជាប្រព័ន្ធចំណាត់ថ្នាក់មួយដែលបែងចែកកម្រិតនៃការគិតរបស់មនុស្សជា ៦ កម្រិត (ពីទាបទៅខ្ពស់) គឺ៖ ការចងចាំ ការយល់ដឹង ការអនុវត្ត ការវិភាគ ការសំយោគ និងការវាយតម្លៃ។ វាជួយគ្រូក្នុងការតាក់តែងសំណួរ និងគោលបំណងមេរៀនដើម្បីជំរុញការគិតរបស់សិស្សតាមលំដាប់លំដោយ។ | ដូចជាជណ្តើរមួយដែលមាន ៦ កាំ ដែលសិស្សត្រូវឈានជើងជាន់កាំទីមួយ (ការចងចាំ) សិន ទើបអាចឡើងដល់កាំខ្ពស់ៗ (ការបង្កើតថ្មី ឬការវាយតម្លៃ)។ |
| Higher-order thinking skills (ជំនាញគិតកម្រិតខ្ពស់) | ជាសមត្ថភាពខួរក្បាលក្នុងការប្រើប្រាស់ព័ត៌មានដែលបានរៀន ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាថ្មីៗ ធ្វើការវិភាគ សំយោគ និងវាយតម្លៃ ជំនួសឱ្យការគ្រាន់តែទន្ទេញចាំមាត់នូវអ្វីដែលគ្រូបានបង្រៀន។ | ដូចជាការយកគ្រឿងផ្សំដែលយើងស្គាល់ (ចំណេះដឹង) មកច្នៃធ្វើជាម្ហូបថ្មីមួយមុខ (ការអនុវត្ត និងបង្កើតថ្មី) ជាជាងការទិញម្ហូបគេមកហូបស្រាប់។ |
| Repeated measures ANOVA (ការវិភាគភាពប្រែប្រួលដោយប្រើរង្វាស់ផ្ទួន) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិមួយប្រភេទដែលប្រើដើម្បីប្រៀបធៀបមធ្យមភាគនៃទិន្នន័យលើសពីពីរក្រុម ដែលបានមកពីការវាស់ស្ទង់លើមុខសញ្ញា (ឬមនុស្ស) ដដែលៗច្រើនដង ដើម្បីរកមើលថាតើវាមានភាពខុសគ្នាពិតប្រាកដ ឬកើតឡើងដោយចៃដន្យ។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់មនុស្សម្នាក់ដដែល ចំនួន ៣ ដងផ្សេងគ្នា (មុនហាត់ប្រាណ កំពុងហាត់ និងក្រោយហាត់) រួចយកលទ្ធផលទាំងនោះមកប្រៀបធៀបគ្នាដើម្បីរកមើលភាពខុសប្លែក។ |
| Formative assessment (ការវាយតម្លៃលម្អ ឬការវាយតម្លៃអភិវឌ្ឍនភាព) | ជាការធ្វើតេស្ត ការសួរដេញដោល ឬកិច្ចការស្រាវជ្រាវខ្នាតតូចជាប្រចាំក្នុងអំឡុងពេលបង្រៀន ដើម្បីតាមដានការយល់ដឹងរបស់សិស្ស និងជួយគ្រូកែសម្រួលវិធីសាស្ត្របង្រៀនឱ្យទាន់ពេលវេលា។ | ដូចជាពេលមេចុងភៅភ្លក់សម្លរពេលកំពុងចម្អិន ដើម្បីដឹងថាត្រូវថែមថយគ្រឿងអ្វីខ្លះ មុនពេលលើកយកទៅឱ្យភ្ញៀវបរិភោគ។ |
| Summative assessment (ការវាយតម្លៃសរុប) | ជាការប្រឡង ឬតេស្តធំៗនៅចុងបញ្ចប់នៃវគ្គសិក្សា ឆមាស ឬឆ្នាំ ដើម្បីវាស់ស្ទង់សមិទ្ធផលរួមរបស់សិស្ស និងសម្រេចថាពួកគេអាចឡើងថ្នាក់ ឬទទួលសញ្ញាបត្របានដែរឬទេ។ | ដូចជាការភ្លក់ម្ហូបរបស់ភ្ញៀវ ឬគណៈកម្មការនៅពេលចុងភៅចម្អិនរួចរាល់ ដើម្បីដាក់ពិន្ទុថាឆ្ងាញ់ឬមិនឆ្ងាញ់។ |
| Likert scale (មាត្រដ្ឋានលីខឺត) | ជាឧបករណ៍សម្រាប់វាស់ស្ទង់កម្រិតនៃការយល់ស្រប ឬអាកប្បកិរិយារបស់អ្នកឆ្លើយតបក្នុងការស្ទង់មតិ ដោយមានជម្រើសជាលំដាប់ (ឧទាហរណ៍៖ មិនយល់ស្របខ្លាំង រហូតដល់ យល់ស្របខ្លាំង) ដែលជួយបំប្លែងមតិយោបល់ឱ្យទៅជាទិន្នន័យលេខដែលអាចវិភាគបាន។ | ដូចជាការផ្តល់ពិន្ទុផ្កាយលើ App កុម្ម៉ង់ម្ហូប ដែល ១ ផ្កាយមានន័យថាអន់បំផុត ហើយ ៥ ផ្កាយមានន័យថាល្អឥតខ្ចោះ។ |
| Multiple Comparison Analysis (ការវិភាគប្រៀបធៀបពហុគុណ) | ជាតេស្តស្ថិតិបន្ថែម (Post-hoc test) ដែលធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីរកឃើញភាពខុសគ្នារួម ដើម្បីស្វែងរកឱ្យច្បាស់ថាតើគូទិន្នន័យណាមួយ (ឧទាហរណ៍រវាងការចងចាំ និងការវិភាគ) ដែលពិតជាមានភាពខុសគ្នាខ្លាំងជាងគេ។ | ដូចជាពេលដឹងថាពិន្ទុសិស្ស ៥ នាក់មានភាពខុសគ្នា តែមិនទាន់ដឹងថានរណាខុសគ្នានឹងនរណា ទើបត្រូវយកពិន្ទុអ្នកទាំង ៥ មកប្រៀបធៀបគ្នាម្តងមួយគូៗដើម្បីរកអ្នកពូកែជាងគេ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
