បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះផ្តោតលើបញ្ហានៃអាកប្បកិរិយាហិង្សារបស់សិស្សានុសិស្ស (ដូចជាការវាយតប់ ការគំរាមកំហែង និងហិង្សាផ្លូវភេទ) នៅក្នុងប្រព័ន្ធអប់រំ ដោយស្វែងយល់ពីមូលហេតុចម្បងផ្នែកចិត្តសាស្ត្រ និងសរីរវិទ្យា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រើប្រាស់ការរចនាការស្ទង់មតិបែបពិពណ៌នាដោយផ្អែកលើទ្រឹស្តីសិក្សាសង្គមរបស់លោក Albert Bandura ដើម្បីប្រមូលនិងវិភាគទិន្នន័យពីគ្រូបង្រៀននិងសិស្សានុសិស្ស។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Descriptive Survey (Questionnaires) ការស្ទង់មតិបែបពិពណ៌នា (តាមរយៈកម្រងសំណួរ) |
អាចប្រមូលទិន្នន័យពីសំណាកធំ (សិស្ស ១១៥២ នាក់ និងគ្រូ ៣៦៤ នាក់) បានយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងងាយស្រួលក្នុងការធ្វើបរិមាណកម្មទិន្នន័យ។ | អាចប្រឈមនឹងភាពលំអៀងដោយសារការរាយការណ៍ដោយខ្លួនឯង (Self-reporting bias) ដែលធ្វើឱ្យទិន្នន័យខ្លះអាចមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីការពិត១០០%។ | បានរកឃើញភាគរយច្បាស់លាស់នៃកត្តាចិត្តសាស្ត្រ (ឧ. សិស្សប្រុស ៧៥.២% យល់ថាបញ្ហាថប់បារម្ភបង្កហិង្សា) និងកត្តាសរីរវិទ្យា។ |
| In-depth Interviews ការសម្ភាសន៍ស៊ីជម្រៅ |
ផ្តល់ព័ត៌មានលម្អិត និងស៊ីជម្រៅអំពីបរិបទ ស្នូលនៃបញ្ហា និងមូលហេតុនៃអាកប្បកិរិយាហិង្សាដែលកម្រងសំណួរមិនអាចគ្របដណ្តប់អស់។ | ចំណាយពេលច្រើនក្នុងការសម្ភាសន៍ និងទាមទារការព្យាយាមខ្លាំងក្នុងការចម្លង និងវិភាគទិន្នន័យគុណវិស័យតាមប្រធានបទ។ | ទិន្នន័យគុណវិស័យត្រូវបានចម្លង និងរាយការណ៍តាមប្រធានបទដែលលេចឡើង ដើម្បីគាំទ្រ និងពន្យល់បន្ថែមលើទិន្នន័យបរិមាណ។ |
| Independent Samples t-test ការធ្វើតេស្តស្ថិតិ T-test សម្រាប់សំណាកឯករាជ្យ |
អនុញ្ញាតឱ្យធ្វើការប្រៀបធៀបភាពខុសគ្នាជាលក្ខណៈស្ថិតិរវាងក្រុមពីរ (ឧទាហរណ៍៖ សិស្សប្រុស-ស្រី ឬ សាលាទីក្រុង-ជនបទ) ដោយមានកម្រិតភាពជឿជាក់ច្បាស់លាស់។ | តម្រូវឱ្យមានការសន្មត់លើរបាយធម្មតា (Normal distribution) ហើយមិនអាចបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងមូលហេតុនិងផល (Cause-and-effect) នោះទេ។ | រកមិនឃើញភាពខុសគ្នាយ៉ាងសំខាន់រវាងសិស្សប្រុសនិងស្រី ឬសិស្សទីក្រុងនិងជនបទ (p > 0.05) ប៉ុន្តែមានភាពខុសគ្នារវាងគ្រូបង្រៀនតាមតំបន់ទីក្រុងនិងជនបទ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមិនបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយថវិកាជាក់លាក់នោះទេ ប៉ុន្តែវាទាមទារធនធានមនុស្សច្រើនសម្រាប់ការចុះប្រមូលទិន្នន័យផ្ទាល់ និងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់វិភាគ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងខេត្តភាគខាងលិច នៃប្រទេសកេនយ៉ា ដោយផ្តោតតែលើគ្រូបង្រៀន និងសិស្សថ្នាក់ទី៨ (Form Two) នៅអនុវិទ្យាល័យរដ្ឋ។ ដោយសារទិន្នន័យនេះផ្តោតលើបរិបទសង្គម វប្បធម៌ និងប្រព័ន្ធអប់រំនៅទ្វីបអាហ្រ្វិក វាអាចមានលក្ខណៈខុសប្លែកពីវប្បធម៌នៅប្រទេសកម្ពុជា។ ទោះជាយ៉ាងណា កត្តាចិត្តសាស្ត្រជាមូលដ្ឋាន (ដូចជាការថប់បារម្ភ) និងកត្តាសរីរវិទ្យា (រូបរាងកាយ) គឺជាបញ្ហាសកលដែលកើតមានលើកុមារវ័យជំទង់គ្រប់ទីកន្លែង។
វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវ និងរបកគំហើញមួយចំនួនពីការសិក្សានេះ មានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចយកមកអនុវត្តដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាអំពើហិង្សានៅតាមសាលារៀនក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបាន។
សរុបមក ការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅពីកត្តាចិត្តសាស្ត្រ និងសរីរវិទ្យាដែលជំរុញឱ្យមានអំពើហិង្សា នឹងជួយដល់អ្នកធ្វើគោលនយោបាយនៅកម្ពុជាក្នុងការបង្កើតវិធានការទប់ស្កាត់ប្រកបដោយបរិយាបន្ន និងការយោគយល់ខ្ពស់។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Psycho-physiological factors (កត្តាចិត្តសាស្ត្រនិងសរីរវិទ្យា) | ការសិក្សាអំពីទំនាក់ទំនងរវាងដំណើរការនៃគំនិតឬផ្លូវចិត្ត (ដូចជាការថប់បារម្ភ ការបាក់ទឹកចិត្ត) និងលក្ខណៈរូបរាងកាយ (ដូចជាកម្លាំង កម្ពស់ ឬពិការភាព) ដែលរួមបញ្ចូលគ្នាជះឥទ្ធិពលដល់អាកប្បកិរិយារបស់មនុស្សម្នាក់ៗ។ | ដូចជាពេលដែលយើងមានអារម្មណ៍ភ័យខ្លាចខ្លាំង (កត្តាចិត្ត) វាជំរុញឱ្យបេះដូងយើងលោតញាប់និងបញ្ចេញកម្លាំងខ្លាំងខុសធម្មតា (កត្តាកាយ) ដើម្បីវាយតបតឬរត់គេច។ |
| Social learning theory (ទ្រឹស្តីសិក្សាសង្គម) | ទ្រឹស្តីចិត្តសាស្ត្ររបស់លោក Albert Bandura ដែលពន្យល់ថាមនុស្សរៀនអាកប្បកិរិយាថ្មីៗ (រួមទាំងអំពើហិង្សា) តាមរយៈការសង្កេត ការយកតម្រាប់តាម និងការទទួលរងឥទ្ធិពលពីគំរូរបស់អ្នកដទៃនៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានជុំវិញខ្លួន។ | ដូចជាកុមារម្នាក់ដែលឧស្សាហ៍ឃើញគេវាយតប់គ្នាក្នុងទូរទស្សន៍ ឬសង្គមខាងក្រៅ រួចក៏យកតម្រាប់តាមដោយវាយមិត្តភក្តិរបស់ខ្លួននៅសាលារៀន។ |
| Stratified random sampling (ការជ្រើសរើសគំរូដោយចៃដន្យតាមស្រទាប់) | បច្ចេកទេសជ្រើសរើសសំណាកដោយបែងចែកចំនួនប្រជាជនគោលដៅជាក្រុមតូចៗដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នា (ឧទាហរណ៍៖ បែងចែកតាមភេទ ឬទីតាំងសាលាទីក្រុងនិងជនបទ) រួចទើបជ្រើសរើសសមាជិកដោយចៃដន្យពីក្រុមនីមួយៗ ដើម្បីធានាបាននូវភាពតំណាងស្មើៗគ្នានៅក្នុងទិន្នន័យ។ | ដូចជាការបែងចែកសិស្សក្នុងថ្នាក់ជាក្រុមប្រុសនិងក្រុមស្រីដាច់ដោយឡែកពីគ្នាសិន រួចទើបចាប់ឆ្នោតរើសតំណាងពីក្រុមទាំងពីរឱ្យបានចំនួនស្មើគ្នា ដើម្បីកុំឱ្យលម្អៀង។ |
| Purposive sampling (ការជ្រើសរើសគំរូតាមគោលដៅ) | វិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសអ្នកចូលរួមក្នុងការស្រាវជ្រាវដោយផ្អែកលើការវិនិច្ឆ័យរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវផ្ទាល់ ថាតើបុគ្គលណាខ្លះដែលមានព័ត៌មាន បទពិសោធន៍ ឬលក្ខណៈសម្បត្តិច្បាស់លាស់បំផុតដែលអាចឆ្លើយតបនឹងគោលបំណងនៃការសិក្សា។ | ដូចជាការសម្រេចចិត្តទៅសម្ភាសន៍តែ 'នាយកសាលា' និង 'គ្រូវិន័យ' ប៉ុណ្ណោះ ព្រោះពួកគេគឺជាអ្នកដែលដឹងច្បាស់ជាងគេអំពីរឿងហេតុនៃការវាយតប់គ្នារបស់សិស្ស។ |
| Inferential statistics (ស្ថិតិអនុមាន) | ការវិភាគគណិតវិទ្យាដែលប្រើប្រាស់ទិន្នន័យបានពីក្រុមគំរូតូចមួយ (Sample) ដើម្បីធ្វើការទស្សន៍ទាយ សន្និដ្ឋាន ឬវាយតម្លៃពីប្រូបាប៊ីលីតេថាតើលទ្ធផលនេះអាចយកទៅឆ្លុះបញ្ចាំងលើចំនួនប្រជាជនសរុប (Population) ដែរឬទេ។ | ដូចជាការភ្លក់សម្លតែមួយស្លាបព្រា (ក្រុមគំរូ) ដើម្បីធ្វើការសន្និដ្ឋានថាសម្លទាំងមូលនៅក្នុងឆ្នាំងនោះ (ប្រជាជនសរុប) ពិតជាមានរសជាតិប្រៃមែន។ |
| t-test (តេស្តស្ថិតិ T-test) | រូបមន្តស្ថិតិដែលត្រូវបានប្រើសម្រាប់ប្រៀបធៀបតម្លៃមធ្យមភាគ (Mean) នៃក្រុមពីរផ្សេងគ្នា ដើម្បីបញ្ជាក់ឱ្យច្បាស់ថាតើភាពខុសគ្នារវាងក្រុមទាំងពីរនោះជារឿងចៃដន្យ ឬជាភាពខុសគ្នាដែលមានអត្ថន័យផ្នែកស្ថិតិ (Significant difference) ប្រាកដមែន។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់មធ្យមនៃសិស្សប្រុសនិងសិស្សស្រីក្នុងថ្នាក់ ដើម្បីបញ្ជាក់តាមវិទ្យាសាស្ត្រថាពួកគេពិតជាមានទម្ងន់ខុសគ្នាសារវន្តមែន ឬមួយគ្រាន់តែចៃដន្យលើសិស្សពីរបីនាក់ប៉ុណ្ណោះ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
