ប្រធានបទ (Topic)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយតម្រូវការក្នុងការផ្តល់នូវកម្មវិធីសិក្សាជាប្រព័ន្ធស្តីពីវប្បធម៌សិល្បៈពិភពលោក ដើម្បីលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងពីវប្បធម៌ និងអភិវឌ្ឍរសជាតិសោភ័ណភាពសម្រាប់សិស្សវិទ្យាល័យ។
រចនាសម្ព័ន្ធ (Structure)៖ វគ្គសិក្សានេះត្រូវបានរៀបចំតាមលំដាប់លំដោយកាលប្បវត្តិ ដែលមានរយៈពេលសរុប ៦៨ ម៉ោងក្នុងរយៈពេលពីរឆ្នាំសិក្សា (ថ្នាក់ទី១០ និងទី១១) ដោយគ្របដណ្តប់លើយុគសម័យប្រវត្តិសាស្ត្រផ្សេងៗ។
ចំណុចសំខាន់ៗ (Key Takeaways)៖
បន្ទាប់ពីអានឯកសារនេះ អ្នកគួរអាច៖
ឯកសារនេះគឺជាកម្មវិធីសិក្សាលម្អិតសម្រាប់មុខវិជ្ជា 'វប្បធម៌សិល្បៈពិភពលោក' សម្រាប់សិស្សថ្នាក់ទី១០ និងទី១១ ដែលគ្របដណ្តប់ប្រវត្តិសាស្ត្រសិល្បៈពីយុគសម័យបុរេប្រវត្តិរហូតដល់សតវត្សទី២០។ វាផ្តោតលើការអភិវឌ្ឍជំនាញវិភាគសិល្បៈ ការយល់ដឹងពីរចនាបថស្ថាបត្យកម្ម គំនូរ តន្ត្រី និងល្ខោន ព្រមទាំងជំរុញការគិតប្រកបដោយការរិះគន់អំពីតម្លៃវប្បធម៌ និងការប្រាស្រ័យទាក់ទងជាសកល។
| គោលគំនិត (Concept) | ការពន្យល់ (Explanation) | ឧទាហរណ៍ (Example) |
|---|---|---|
| Art of the Ancient World សិល្បៈនៃពិភពលោកបុរាណ |
ការសិក្សាអំពីប្រភពដើមនៃការច្នៃប្រឌិតសិល្បៈ រួមមានគំនូរក្នុងរូងភ្នំ និងស្ថាបត្យកម្មដំបូងៗរបស់អរិយធម៌បុរាណដូចជាមេសូប៉ូតាមី អេហ្ស៊ីប និងក្រិក។ វាបង្ហាញពីរបៀបដែលសិល្បៈផ្សារភ្ជាប់យ៉ាងជិតស្និទ្ធទៅនឹងសាសនា ជំនឿ និងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងរដ្ឋ។ | ការសាងសង់ពីរ៉ាមីតនៅអេហ្ស៊ីប និងប្រាសាទ Parthenon ជាមួយប្រព័ន្ធសសរអ័រឌ័រ (Order system) នៅប្រទេសក្រិកបុរាណ។ |
| Renaissance Art សិល្បៈសម័យក្រុមហ៊ុនបុណ្យ (ការរស់ឡើងវិញ) |
យុគសម័យដែលផ្តោតលើការរស់ឡើងវិញនៃតម្លៃមនុស្សធម៌ និងការប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសថ្មីៗដូចជាទស្សនវិស័យ (Perspective) ក្នុងការគូរគំនូរ។ សិល្បករមានការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងលើកាយវិភាគវិទ្យា ធម្មជាតិ និងភាពស៊ីមេទ្រី។ | គំនូរនិងចម្លាក់ដ៏ល្បីល្បាញរបស់ Leonardo da Vinci, Michelangelo និង Raphael ដែលបង្ហាញពីភាពប្រាកដនិយម និងទស្សនវិជ្ជាមនុស្សធម៌។ |
| Baroque and Classicism រចនាបថស្ថាបត្យកម្ម៖ បារ៉ូក និងក្លាស៊ីក |
បារ៉ូក (Baroque) គឺជារចនាបថដែលមានភាពរស់រវើក ស្មុគស្មាញ និងពោរពេញដោយអារម្មណ៍ ចំណែកឯក្លាស៊ីក (Classicism) សង្កត់ធ្ងន់លើសណ្តាប់ធ្នាប់ តុល្យភាព ភាពសមាមាត្រ និងការត្រលប់ទៅរកទម្រង់បុរាណរ៉ូមនិងក្រិក។ | ការរចនាព្រះបរមរាជវាំងសាំងពេទឺប៊ឺគ (St. Petersburg) ក្នុងរចនាបថបារ៉ូក និងវិមានវែរណៃ (Versailles) ក្នុងរចនាបថក្លាស៊ីក។ |
| Modernism and 20th Century Art ទំនើបកម្ម និងសិល្បៈសតវត្សទី២០ |
ការផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតសិល្បៈយ៉ាងខ្លាំងក្លា ដោយបោះបង់ចោលទម្រង់ប្រពៃណី និងស្វែងរកវិធីសាស្រ្តថ្មីៗក្នុងការបង្ហាញពីអារម្មណ៍ និងទិដ្ឋភាពសង្គម។ ចលនាថ្មីៗរួមមាន Impressionism, Cubism និង Surrealism។ | គំនូររចនាបថ Cubism របស់ Pablo Picasso និងការបង្កើតសាលារចនា Bauhaus ដែលរួមបញ្ចូលសិល្បៈទៅក្នុងមុខងារប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ (Design/Architecture)។ |
ការយល់ដឹងអំពីប្រវត្តិសាស្រ្តសិល្បៈពិភពលោកមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីពង្រីកការយល់ដឹងជាសកល ជំរុញការច្នៃប្រឌិត និងពង្រឹងការវាយតម្លៃលើតម្លៃបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ផ្ទាល់ខ្លួនធៀបនឹងពិភពលោក។
ជារួម កម្មវិធីសិក្សានេះផ្តល់នូវមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏រឹងមាំសម្រាប់និស្សិតកម្ពុជាក្នុងការអភិវឌ្ឍការត្រិះរិះពិចារណាលើស្នាដៃសិល្បៈ ព្រមទាំងជួយលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងអន្តរវប្បធម៌រវាងកម្ពុជា និងពិភពលោក។
លំហាត់ និងសកម្មភាពសិក្សាដើម្បីពង្រឹងការយល់ដឹង៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស (English) | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Baroque (Барокко) | រចនាបថសិល្បៈនិងស្ថាបត្យកម្មនៅអឺរ៉ុបសតវត្សទី១៧ ដែលមានលក្ខណៈស្មុគស្មាញ រស់រវើក ពោរពេញដោយចលនា និងការបង្ហាញអារម្មណ៍យ៉ាងជ្រាលជ្រៅ។ វាកើតឡើងបន្ទាប់ពីសម័យក្រុមហ៊ុនបុណ្យ (Renaissance) ដោយផ្តោតលើភាពអស្ចារ្យ និងភាពលម្អិត។ | ដូចជាការតុបតែងរោងការដែលមានផ្កា និងភ្លើងចម្រុះពណ៌ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ដើម្បីទាក់ទាញអារម្មណ៍អ្នកមើលភ្លាមៗ — នោះគឺជារចនាបថបារ៉ូក។ |
| Classicism (Классицизм) | ចលនាសិល្បៈដែលយកលំនាំតាមទម្រង់សិល្បៈរបស់ក្រិក និងរ៉ូមបុរាណ ដោយសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើភាពសមាមាត្រ តុល្យភាព សណ្តាប់ធ្នាប់ និងការប្រើប្រាស់ហេតុផលជាជាងអារម្មណ៍។ វាជាការឆ្លើយតបទៅនឹងភាពរញ៉េរញ៉ៃនៃរចនាបថ Baroque។ | ដូចជាការស្លៀកពាក់ឯកសណ្ឋានសិស្សដែលមានរបៀបរៀបរយ ស្អាតបាត និងត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់ទម្លាប់ — វាបង្ហាញពីសណ្តាប់ធ្នាប់និងភាពច្បាស់លាស់។ |
| Renaissance (Возрождение) | យុគសម័យនៃការ 'រស់ឡើងវិញ' នៃសិល្បៈ និងវប្បធម៌បុរាណ (ក្រិក-រ៉ូម) នៅអឺរ៉ុប ចាប់ពីសតវត្សទី១៤ ដល់ទី១៦។ សម័យនេះផ្តោតសំខាន់លើតម្លៃមនុស្សធម៌ (Humanism) ការសិក្សាពីធម្មជាតិ និងការប្រើប្រាស់ទ្រឹស្តីចំណុចរួម (Perspective) ក្នុងគំនូរ។ | ដូចជាការយកក្បាច់រចនាប្រាសាទអង្គរវត្តមកច្នៃប្រឌិតឡើងវិញក្នុងអគារទំនើបនាសម័យសង្គមរាស្ត្រនិយម ដើម្បីរំលឹកពីភាពរុងរឿងកាលពីអតីតកាល។ |
| Impressionism (Импрессионизм) | ចលនាសិល្បៈនៅចុងសតវត្សទី១៩ ដែលវិចិត្រករព្យាយាមចាប់យក 'ចំណាប់អារម្មណ៍' (Impression) ឬទិដ្ឋភាពភ្លាមៗនៃពន្លឺ និងពណ៌ក្នុងបរិយាកាសធម្មជាតិ ដោយប្រើស្នាមជក់ខ្លីៗ និងមិនសូវផ្តោតលើគំនូសព្រាងច្បាស់លាស់។ | ដូចជាការថតរូបដោយប្រើទូរស័ព្ទដៃនៅពេលកំពុងជិះម៉ូតូ ដែលរូបភាពចេញមកព្រាលៗបន្តិច ប៉ុន្តែបង្ហាញពីពន្លឺនិងចលនានៃបរិយាកាសជាក់ស្តែង។ |
| Gothic Architecture (Готика / Готический стиль) | រចនាបថស្ថាបត្យកម្មនៅអឺរ៉ុបនាយុគសម័យកណ្តាល (សតវត្សទី១២-១៦) ដែលមានលក្ខណៈលេចធ្លោដោយសារការសាងសង់ដំបូលស្រួចខ្ពស់ៗ ជញ្ជាំងស្តើងៗ និងការប្រើប្រាស់កញ្ចក់ពណ៌ (Stained glass) ដើម្បីឱ្យពន្លឺចូលក្នុងវិហារបានច្រើន។ | ដូចជាដើមត្នោតដែលមានដងខ្លួនខ្ពស់ស្រឡះ និងចុងស្រួចចាក់ទៅលើមេឃ — ស្ថាបត្យកម្មហ្គោធិកព្យាយាមសាងសង់អគារឱ្យខ្ពស់បំផុតដើម្បីទៅឱ្យជិតព្រះ។ |
| Modernism (Модернизм) | បណ្តុំនៃចលនាសិល្បៈនៅចុងសតវត្សទី១៩ និងដើមសតវត្សទី២០ ដែលបដិសេធទម្រង់ប្រពៃណី ហើយស្វែងរកការច្នៃប្រឌិតថ្មីៗទាំងក្នុងគំនូរ ស្ថាបត្យកម្ម និងអក្សរសិល្ប៍ ដើម្បីឆ្លុះបញ្ចាំងពីការផ្លាស់ប្តូរនៃសង្គមឧស្សាហកម្ម។ រួមមាន Cubism, Fauvism ជាដើម។ | ដូចជាការយកចម្រៀងបុរាណខ្មែរមកធ្វើភ្លេង Remix ជាមួយចង្វាក់ Hip-Hop ដើម្បីបង្កើតជារបស់ថ្មីដែលសាកសមនឹងយុវជនសម័យថ្មី។ |
| Realism (Реализм) | ទិសដៅសិល្បៈនៅពាក់កណ្តាលសតវត្សទី១៩ ដែលមានគោលបំណងពិពណ៌នាពីជីវិតជាក់ស្តែង និងសង្គមមនុស្ស (ជាពិសេសវណ្ណៈកម្មករ និងកសិករ) ដោយមិនមានការបន្ថែមបន្ថយ ឬលើកតម្កើងឱ្យហួសពីការពិត ដូចសម័យ Romanticism ឡើយ។ | ដូចជាការអានព័ត៌មានក្នុងកាសែតដែលរាយការណ៍ពីព្រឹត្តិការណ៍ពិតៗប្រចាំថ្ងៃ ដោយមិនមានការប្រឌិតជាសាច់រឿងព្រេងនិទាន។ |
| Polyphony (Полифония) | បច្ចេកទេសក្នុងតន្ត្រី (ពិសេសសម័យ Renaissance និង Baroque) ដែលមានសម្លេងឬភ្លេងច្រើនខ្សែបន្លឺឡើងក្នុងពេលតែមួយ ហើយខ្សែនីមួយៗមានភាពឯករាជ្យរៀងៗខ្លួន ប៉ុន្តែបង្កើតបានជាសូរសម្លេងរួមមួយយ៉ាងពីរោះ។ | ដូចជាក្រុមចម្រៀង Acapella មួយក្រុម ដែលអ្នកខ្លះច្រៀងសម្លេងធំ អ្នកខ្លះច្រៀងសម្លេងតូច និងអ្នកខ្លះធ្វើចង្វាក់ព្រមគ្នា បង្កើតបានជាបទចម្រៀងដ៏ពិរោះ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
