បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះសិក្សាអំពីការយល់ដឹង និងមតិរបស់គ្រូបង្រៀនទាក់ទងនឹងការបញ្ចូលការអប់រំបរិស្ថាន (Environmental Education) ទៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សាបឋមសិក្សានៅរដ្ឋ Kwara ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានៃការថយចុះគុណភាពបរិស្ថាន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្ទង់មតិបែបពិពណ៌នា (Descriptive survey method) ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីគ្រូបង្រៀនតាមរយៈកម្រងសំណួរ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Descriptive Survey (Questionnaire) ការស្ទង់មតិបែបពិពណ៌នា (ការប្រើប្រាស់កម្រងសំណួរ) |
អាចប្រមូលទិន្នន័យពីអ្នកចូលរួមបានច្រើនក្នុងពេលតែមួយ ចំណាយតិច និងមានភាពងាយស្រួលក្នុងការចងក្រង។ | ពឹងផ្អែកលើភាពស្មោះត្រង់របស់អ្នកឆ្លើយ និងមិនអាចវាស់ស្ទង់ពីគុណភាពនៃការបង្រៀនជាក់ស្តែងបានស៊ីជម្រៅឡើយ។ | រកឃើញថា ៧៧% នៃគ្រូបង្រៀនបានដឹងពីការបញ្ចូលការអប់រំបរិស្ថាន (EE) ទៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សា ហើយ ៦៧% បាននិងកំពុងបង្រៀនមុខវិជ្ជានេះ។ |
| Chi-Square (X²) Statistical Analysis ការវិភាគស្ថិតិ Chi-Square |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការសាកល្បងសម្មតិកម្ម និងទាញរកទំនាក់ទំនងរវាងអថេរប្រជាសាស្ត្រ (ដូចជាយេនឌ័រ ឬបទពិសោធន៍) និងមតិយោបល់។ | បង្ហាញត្រឹមតែថាមានទំនាក់ទំនងឬអត់ប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែមិនបានបញ្ជាក់ពីទំហំ ឬកម្រិតនៃឥទ្ធិពលនោះឱ្យច្បាស់លាស់ឡើយ។ | បញ្ជាក់ថា បទពិសោធន៍ និងគុណវុឌ្ឍិរបស់គ្រូមានឥទ្ធិពលជាវិជ្ជមានលើមតិយោបល់ (p < 0.05) ចំណែកឯយេនឌ័រនិងប្រភេទសាលាមិនមានឥទ្ធិពលទេ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមិនទាមទារធនធានបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់នោះទេ ដោយផ្តោតលើការចុះប្រមូលទិន្នន័យដោយផ្ទាល់ និងប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការវិភាគស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងតែនៅក្នុងទីក្រុង Ilorin រដ្ឋ Kwara ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ប៉ុណ្ណោះ ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីគ្រូបង្រៀនបឋមសិក្សាចំនួន ២០០ នាក់។ ដោយសារទីតាំងស្រាវជ្រាវជាទីក្រុងកណ្តាល លទ្ធផលនេះអាចមានភាពលំអៀង និងមិនតំណាងឱ្យកម្រិតនៃការយល់ដឹងរបស់គ្រូបង្រៀននៅតំបន់ជនបទដាច់ស្រយាលឡើយ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ចំណុចនេះមានសារៈសំខាន់ ព្រោះគម្លាតគុណវុឌ្ឍិ និងការយល់ដឹងពីបរិស្ថានរវាងគ្រូនៅទីក្រុង និងនៅតាមបណ្តាខេត្តជនបទនៅមានកម្រិតខុសគ្នាខ្លាំង ដែលទាមទារឱ្យមានការសិក្សាគ្របដណ្តប់ឱ្យបានទូលំទូលាយ។
វិធីសាស្ត្រនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ពិសេសក្នុងបរិបទដែលរាជរដ្ឋាភិបាលកំពុងជំរុញការបញ្ចូលការអប់រំបរិស្ថានទៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សាចំណេះទូទៅ។
សរុបមក ការវាយតម្លៃមតិ និងកម្រិតសមត្ថភាពរបស់គ្រូបង្រៀនជាមុន គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រដ៏ចាំបាច់ដើម្បីធានាថាការអនុវត្តកម្មវិធីអប់រំបរិស្ថាននៅកម្ពុជាទទួលបានជោគជ័យ និងមាននិរន្តរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Environmental Education (ការអប់រំបរិស្ថាន) | ដំណើរការនៃការបង្រៀនឱ្យមនុស្សយល់ដឹងពីរបៀបដែលប្រព័ន្ធធម្មជាតិដំណើរការ និងរបៀបដែលមនុស្សអាចគ្រប់គ្រងឥរិយាបថរបស់ខ្លួន ដើម្បីការពារ និងអភិរក្សបរិស្ថានជៀសវាងការបំផ្លិចបំផ្លាញ។ | ដូចជាការបង្រៀនកុមារឱ្យចេះស្រលាញ់ និងថែរក្សាផ្ទះរបស់ពួកគេឱ្យមានអនាម័យនិងសុវត្ថិភាព ប៉ុន្តែទីនេះ "ផ្ទះ" គឺសំដៅលើភពផែនដីទាំងមូល។ |
| Descriptive survey method (វិធីសាស្ត្រស្ទង់មតិបែបពិពណ៌នា) | វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវដែលផ្តោតលើការប្រមូលទិន្នន័យ (តាមរយៈកម្រងសំណួរ ឬបទសម្ភាសន៍) ដើម្បីពិពណ៌នាអំពីស្ថានភាពជាក់ស្តែង ឥរិយាបថ ឬមតិយោបល់របស់ក្រុមមនុស្សក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន ដោយមិនមានការកែប្រែ ឬបញ្ជាលើកត្តាណាមួយឡើយ។ | ដូចជាការថតរូបសន្លឹកមួយដើម្បីមើលថាតើមនុស្សក្នុងរូបកំពុងធ្វើអ្វី ឬមានអារម្មណ៍បែបណា ដោយអ្នកថតមិនបានរៀបចំឬប្រាប់ពួកគេឱ្យធ្វើកាយវិការតាមការចង់បាននោះទេ។ |
| Stratified random sampling (ការជ្រើសរើសគំរូដោយចៃដន្យតាមស្រទាប់ ឬឋានានុក្រម) | បច្ចេកទេសជ្រើសរើសអ្នកចូលរួមក្នុងការស្រាវជ្រាវ ដោយបែងចែកប្រជាជនសរុបជាក្រុមតូចៗដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នា (ឧទាហរណ៍៖ ចែកតាមយេនឌ័រ ឬប្រភេទសាលារដ្ឋនិងឯកជន) រួចទើបចាប់ឆ្នោតជ្រើសរើសដោយចៃដន្យពីក្រុមនីមួយៗ ដើម្បីធានាបាននូវភាពស្មើគ្នាក្នុងការតំណាង។ | ដូចជាការចង់ភ្លក់ថាតើសម្លមួយឆ្នាំងឆ្ងាញ់ឬអត់ អ្នកត្រូវកូរឱ្យសព្វ រួចដួសយកទាំងសាច់ បន្លែ និងទឹកបន្តិចបន្តួចមកភ្លក់ ដើម្បីដឹងរសជាតិរួម មិនមែនដួសតែទឹកមកភ្លក់នោះទេ។ |
| Chi-square statistic / X² (ស្ថិតិ Chi-square / តេស្តខៃការ៉េ) | រូបមន្តស្ថិតិដែលប្រើប្រាស់កុំព្យូទ័រសម្រាប់គណនាដើម្បីធ្វើតេស្តសម្មតិកម្ម ដោយប្រៀបធៀបទិន្នន័យដែលសង្កេតឃើញ ជាមួយនឹងទិន្នន័យរំពឹងទុក ដើម្បីពិនិត្យមើលថាតើអថេរពីរ (ឧទាហរណ៍៖ បទពិសោធន៍គ្រូ និងមតិយោបល់) ពិតជាមានទំនាក់ទំនងពាក់ព័ន្ធគ្នា ឬគ្រាន់តែជារឿងចៃដន្យ។ | ដូចជាអ្នកស៊ើបអង្កេតដែលប្រើប្រាស់ភស្តុតាងដើម្បីបញ្ជាក់ប្រាប់តុលាការថា ការឆេះផ្ទះនេះពិតជាមានអ្នកលួចដុត ឬគ្រាន់តែឆ្លងចរន្តអគ្គិសនីដោយចៃដន្យ គឺមិនមែនទាយស្មានៗនោះទេ។ |
| Afforestation (ការដាំដើមឈើបង្កើតព្រៃ / ព្រៃឈើភាវូបនីយកម្ម) | សកម្មភាពនៃការដាំកូនឈើដើម្បីបង្កើតជាតំបន់ព្រៃឈើថ្មី នៅលើផ្ទៃដីដែលមិនធ្លាប់មានព្រៃឈើពីមុនមក ឬផ្ទៃដីដែលត្រូវបានកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើអស់រយៈពេលជាយូរមកហើយ ដើម្បីជួយស្រូបយកឧស្ម័នកាបូនិច និងទប់ស្កាត់ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ | ដូចជាការវះកាត់ដាំសក់ថ្មីនៅលើក្បាលដែលទំពែករលីង ដើម្បីការពារស្បែកក្បាលពីកម្តៅថ្ងៃនិងធ្វើឱ្យមើលទៅស្រស់ស្អាតឡើងវិញ។ |
| Land reclamation (ការស្តារដីឡើងវិញ) | ដំណើរការនៃការកែលម្អនិងជួសជុលផ្ទៃដីដែលខូចខាត (ដោយសារការជីករ៉ែ ការបំពុល ឬការហូរច្រោះ) ឱ្យត្រឡប់មកមានជីវជាតិ ឬមានសភាពល្អប្រសើរដែលអាចប្រើប្រាស់បានឡើងវិញសម្រាប់វិស័យកសិកម្ម ការសាងសង់ ឬប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី។ | ដូចជាការយកទូរស័ព្ទដែលខូចធ្លាក់ទឹក មកជួសជុលសម្អាត និងផ្លាស់ប្តូរគ្រឿងបន្លាស់ដើម្បីឱ្យវាអាចដំណើរការប្រើប្រាស់បានជាធម្មតាឡើងវិញ។ |
| Sustainable development (ការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព) | គោលការណ៍នៃការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គមដើម្បីបំពេញតម្រូវការរបស់មនុស្សក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន ដោយធានាថាមិនធ្វើឱ្យខូចខាតដល់ធនធានធម្មជាតិ និងមិនប៉ះពាល់ដល់សមត្ថភាពរបស់មនុស្សជំនាន់ក្រោយក្នុងការបំពេញតម្រូវការរស់នៅរបស់ពួកគេឡើយ។ | ដូចជាការបរិភោគបាយក្នុងឆ្នាំងដោយសន្សំសំចៃនិងបន្សល់ទុកអង្ករខ្លះសម្រាប់កូនចៅថ្ងៃស្អែក មិនមែនដណ្តើមគ្នាហូបទាល់តែអស់គ្មានសល់ក្នុងពេលតែមួយថ្ងៃនោះទេ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
