បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមនៃស្ថាប័នឧត្តមសិក្សាក្នុងការឆ្លើយតបទៅនឹងការរំពឹងទុករបស់អ្នកសិក្សាពេញវ័យ ដោយផ្តោតលើការស្វែងយល់ពីសូចនាករគុណភាពនៃការបង្រៀននិងរៀនដែលជំរុញឱ្យទទួលបានលទ្ធផលសិក្សាខ្ពស់។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់រចនាបទស្រាវជ្រាវបែបសហសម្ព័ន្ធ (Correlation study design) ដោយប្រមូលនិងវិភាគទិន្នន័យបរិមាណតាមរយៈកម្រងសំណួរពីនិស្សិតរដ្ឋបាលសាធារណៈ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Instructor-centered methodology វិធីសាស្ត្របង្រៀនផ្តោតលើគ្រូជាចម្បង |
មានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ការរៀនកម្រិតទាបនិងការពន្យល់ការពិតជាមូលដ្ឋាន (Basic facts) និងជាចំណុចចាប់ផ្តើមដ៏ល្អសម្រាប់អ្នកសិក្សាដែលខ្វះទំនុកចិត្តឬចំណេះដឹងពីមុន។ | មិនសូវមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ការរៀនជំនាញស្មុគស្មាញ និងអាចធ្វើឱ្យអ្នកសិក្សាពេញវ័យមានអារម្មណ៍ធុញថប់ ដោយសារពួកគេចង់ចែករំលែកបទពិសោធន៍ផ្ទាល់ខ្លួន។ | មិនត្រូវបានវាយតម្លៃខ្ពស់សម្រាប់ការសម្រេចបានលទ្ធផលសិក្សាកម្រិតខ្ពស់របស់អ្នកសិក្សាជាមនុស្សពេញវ័យនោះទេ។ |
| Interactive / Problem-Based Learning (PBL) ការរៀនតាមបែបអន្តរកម្ម ឬផ្អែកលើការដោះស្រាយបញ្ហា |
លើកទឹកចិត្តឱ្យមានការរៀនសូត្រដោយមានគោលដៅច្បាស់លាស់ ផ្សារភ្ជាប់ទ្រឹស្តីទៅនឹងការអនុវត្តជាក់ស្តែង ព្រមទាំងជំរុញការគិតស៊ីជម្រៅនិងការសហការជាក្រុម។ | ទាមទារឱ្យមានអ្នកសម្របសម្រួល (Facilitators) ដែលមានជំនាញខ្ពស់ និងតម្រូវឱ្យអ្នកសិក្សាចំណាយពេលច្រើនក្នុងការស្រាវជ្រាវនិងពិភាក្សា។ | ទទួលបានការគាំទ្រខ្ពស់ដោយនិស្សិតភាគច្រើន (ពិន្ទុមធ្យមលើសពី ៤.០) ដែលជួយបង្កើនភាពបត់បែន និងការយល់ដឹងពីគោលគំនិតជាមូលដ្ឋានបានកាន់តែប្រសើរ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការស្រាវជ្រាវបរិមាណ (Quantitative research) ដែលមិនទាមទារធនធានបច្ចេកវិទ្យាស្មុគស្មាញឡើយ ប៉ុន្តែត្រូវការឧបករណ៍ប្រមូលទិន្នន័យនិងកម្មវិធីវិភាគស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងផ្តាច់មុខនៅវិទ្យាស្ថានគ្រប់គ្រងអ៊ូហ្គង់ដា ដោយផ្តោតតែលើនិស្សិតរដ្ឋបាលសាធារណៈដែលជាមនុស្សពេញវ័យមានការងារធ្វើរួចហើយ (៨៣.២% ធ្វើការពេញម៉ោង)។ លទ្ធផលនេះអាចមានភាពលំអៀងទៅនឹងបរិបទប្រព័ន្ធអប់រំ និងវប្បធម៌ការងារនៅទ្វីបអាហ្រ្វិក។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការយកលទ្ធផលនេះមកប្រើប្រាស់ចាំបាច់ត្រូវមានការប្រុងប្រយ័ត្ន ដោយសារតែផ្នត់គំនិត វប្បធម៌អប់រំ និងកម្រិតអន្តរកម្មរវាងគ្រូនិងសិស្សនៅក្នុងសង្គមកម្ពុជាអាចមានភាពខុសប្លែកពីប្រទេសអ៊ូហ្គង់ដា។
វិធីសាស្ត្រនិងការរកឃើញអំពីការរៀនសូត្ររបស់មនុស្សពេញវ័យនេះ មានសារៈប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ស្ថាប័នបណ្តុះបណ្តាលនិងឧត្តមសិក្សានៅកម្ពុជាដែលផ្តោតលើការអប់រំបន្ត។
ជារួម ការផ្លាស់ប្តូរគំរូអប់រំពីការផ្តោតលើគ្រូ ទៅជាការរៀនដែលផ្តោតលើអន្តរកម្មនិងការអនុវត្តជាក់ស្តែង នឹងជួយលើកកម្ពស់គុណភាពធនធានមនុស្សនៅកម្ពុជាឱ្យកាន់តែមានភាពរឹងមាំនិងឆ្លើយតបនឹងទីផ្សារការងារ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Andragogy (គរុកោសល្យមនុស្សពេញវ័យ) | វាជាសិល្បៈ និងវិទ្យាសាស្ត្រនៃការជួយមនុស្សពេញវ័យឱ្យរៀនសូត្រ ដែលផ្តោតលើតម្រូវការរបស់ពួកគេក្នុងការដឹកនាំការសិក្សាដោយខ្លួនឯង ការប្រើប្រាស់បទពិសោធន៍ដែលមានស្រាប់ និងការចង់ដោះស្រាយបញ្ហាជាក់ស្តែងជាជាងការរៀនទ្រឹស្តីទន្ទេញចាំមាត់។ | ដូចជាការបង្រៀនអ្នកចេះបើកបរស្រាប់ឱ្យចេះបើកឡានធំ ដែលគេមិនបាច់រៀនពីរបៀបបញ្ឆេះម៉ាស៊ីនទៀតទេ តែគេរៀនពីបញ្ហាជាក់ស្តែងនៅលើដងផ្លូវដោយផ្អែកលើបទពិសោធន៍ចាស់។ |
| Quality Assurance Benchmarks (សូចនាករគោលសម្រាប់ធានាគុណភាព) | គឺជារង្វាស់ ឬសូចនាករស្តង់ដារដែលស្ថាប័នអប់រំប្រើប្រាស់ដើម្បីវាយតម្លៃ និងកែលម្អបរិយាកាសផ្ទៃក្នុង ដំណើរការបង្រៀន និងប្រសិទ្ធភាពនៃការរៀន ដើម្បីធានាថាគោលដៅអប់រំដែលបានគ្រោងទុកត្រូវបានសម្រេច។ | ដូចជាបញ្ជីត្រួតពិនិត្យ (Checklist) របស់ចុងភៅដើម្បីធានាថាម្ហូបមួយចានមានរសជាតិឆ្ងាញ់តាមស្តង់ដារគ្រប់ពេលដែលចម្អិន។ |
| Problem-Based Learning / PBL (ការសិក្សាផ្អែកលើការដោះស្រាយបញ្ហា) | ជាវិធីសាស្ត្របង្រៀនដែលយកសិស្សជាចម្បង ដោយផ្តល់នូវបញ្ហាជាក់ស្តែងនិងគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ឱ្យពួកគេដោះស្រាយជាក្រុមតូចៗ ដើម្បីលើកទឹកចិត្តដល់ការរៀនសូត្រដោយខ្លួនឯង និងការធ្វើការងារជាក្រុម។ | ជំនួសឱ្យការអានសៀវភៅពីរបៀបសាងសង់ស្ពាន គ្រូដាក់បញ្ហាឱ្យសិស្សរកវិធីសង់ស្ពានឆ្លងទន្លេដោយប្រើសម្ភារៈដែលមានកំណត់ រួចឱ្យពួកគេពិភាក្សារកដំណោះស្រាយដោយខ្លួនឯង។ |
| Outcome-Based Education / OBE (ការអប់រំផ្អែកលើលទ្ធផលរំពឹងទុក) | ជាទ្រឹស្តីនៃការអប់រំដែលរៀបចំប្រព័ន្ធសិក្សាទាំងមូលដោយផ្តោតលើគោលដៅ ឬលទ្ធផលចុងក្រោយ ដោយធានាថានៅពេលបញ្ចប់ការសិក្សា សិស្សម្នាក់ៗនឹងទទួលបានជំនាញ និងចំណេះដឹងដែលបានកំណត់ទុក។ | ដូចជាការកំណត់គោលដៅច្បាស់លាស់ថាក្រោយចប់ការហ្វឹកហាត់ កីឡាករត្រូវតែអាចរត់បាន ១០ គីឡូម៉ែត្រ ដោយមិនខ្វល់ថាពួកគេប្រើវិធីហ្វឹកហាត់បែបណាឱ្យតែដល់គោលដៅ។ |
| Exploratory Factor Analysis (ការវិភាគកត្តាស្វែងយល់) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់ស្វែងរកទម្រង់លាក់កំបាំងនៃសំណុំអថេរដ៏ច្រើន ដោយដាក់បញ្ចូលអថេរដែលមានទំនាក់ទំនងគ្នាខ្លាំងទៅក្នុងក្រុម ឬកត្តាតូចៗដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការវិភាគទិន្នន័យ។ | ដូចជាការរៀបចំខោអាវរាប់រយតួចូលទៅក្នុងទូ ដោយបែងចែកជាថតខោ ថតអាវ និងថតស្រោមជើង ដើម្បីងាយស្រួលរកនិងយល់ពីប្រភេទសម្លៀកបំពាក់។ |
| Instructor-centered methodology (វិធីសាស្ត្របង្រៀនផ្តោតលើគ្រូ) | ជាវិធីសាស្ត្របង្រៀនបែបប្រពៃណី ដូចជាការធ្វើបាឋកថា និងការបង្ហាញ ដែលគ្រូគឺជាប្រភពចំណេះដឹងតែមួយគត់ ហើយសិស្សគ្រាន់តែជាអ្នកអង្គុយស្តាប់និងទទួលយកចំណេះដឹងដោយអសកម្ម។ | ដូចជាការមើលព័ត៌មានតាមទូរទស្សន៍ ដែលយើងគ្រាន់តែស្តាប់អ្នកប្រកាសព័ត៌មាននិយាយ ដោយមិនអាចតបតឬសួរសំណួរបានភ្លាមៗ។ |
| Self-directed learning (ការរៀនសូត្រដោយស្វ័យដឹកនាំ) | ជាដំណើរការដែលបុគ្គលម្នាក់ៗផ្តួចផ្តើមគំនិត (ដោយមានឬគ្មានជំនួយពីអ្នកដទៃ) ក្នុងការរករោគវិនិច្ឆ័យតម្រូវការសិក្សារបស់ខ្លួន បង្កើតគោលដៅ ស្វែងរកធនធាន និងវាយតម្លៃលទ្ធផលដោយខ្លួនឯង។ | ដូចជាការរៀនធ្វើម្ហូបតាម YouTube ដោយខ្លួនឯង ដែលយើងជាអ្នកសម្រេចចិត្តថានឹងរៀនមុខម្ហូបអ្វី រកគ្រឿងផ្សំពីណា និងភ្លក់វាយតម្លៃដោយខ្លួនឯង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
