បញ្ហា (The Problem)៖ តើការអនុវត្តកម្មវិធីអប់រំត្រីភាគីម៉ូដែលចន្ទ័ទី ១ (Trilateral Learning Program) សម្រាប់សាលារៀនខ្នាតតូច ឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការនិងមានប្រសិទ្ធភាពកម្រិតណា? ការសិក្សានេះវាយតម្លៃលើបញ្ហាប្រឈមនិងប្រសិទ្ធភាពនៃការគ្រប់គ្រងសាលាខ្នាតតូចដែលមានកង្វះខាតធនធាន និងគ្រូបង្រៀនមិនគ្រប់គ្រាន់។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រើប្រាស់ទម្រង់វាយតម្លៃ CIPP ដើម្បីប្រមូល និងវិភាគទិន្នន័យពីអ្នកចូលរួមចំនួន ១០៣ នាក់ រួមមានអ្នកគ្រប់គ្រង គ្រូបង្រៀន បុគ្គលិកអប់រំ និងសិស្ស។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional Small School Management ការគ្រប់គ្រងសាលារៀនខ្នាតតូចតាមបែបប្រពៃណី |
ងាយស្រួលក្នុងការគ្រប់គ្រងតាមមូលដ្ឋាននីមួយៗ ដោយមិនត្រូវការការសម្របសម្រួលស្មុគស្មាញឆ្លងសាលា។ សិស្សមិនចាំបាច់ធ្វើដំណើរទៅរៀននៅទីតាំងផ្សេង។ | ប្រឈមនឹងបញ្ហាខ្វះខាតគ្រូបង្រៀន គ្រូត្រូវបង្រៀនច្រើនថ្នាក់ឬមិនចំជំនាញ ហើយសិស្សក្នុងមួយថ្នាក់មានចំនួនតិចតួចពេក ដែលធ្វើឲ្យបរិយាកាសសិក្សាធ្លាក់ចុះ។ | ពិន្ទុប្រឡងថ្នាក់ជាតិ (O-NET) របស់សិស្សមានកម្រិតទាបនៅឡើយ មុនពេលមានការផ្លាស់ប្តូរការគ្រប់គ្រង។ |
| Trilateral Learning Program (Jun 1 Model) កម្មវិធីអប់រំត្រីភាគី (ម៉ូដែលចន្ទ័ទី ១) |
ដោះស្រាយបញ្ហាខ្វះគ្រូបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព ដោយគ្រូអាចបង្រៀនចំមុខវិជ្ជាឯកទេសរបស់ខ្លួន។ សិស្សមានមិត្តភក្តិច្រើនជាងមុន និងទទួលបានបរិយាកាសសិក្សាថ្មីៗ។ | ទាមទារការសម្របសម្រួលខ្ពស់រវាងនាយកសាលាទាំងបី ត្រូវការថវិកាគាំទ្រសម្រាប់ការធ្វើដំណើររបស់សិស្ស និងប្រឈមនឹងការខ្វះខាតកុំព្យូទ័រដោយសារចំនួនសិស្សប្រមូលផ្តុំកើនឡើង។ | ការវាយតម្លៃផ្នែកបរិបទទទួលបានពិន្ទុខ្ពស់បំផុត (μ=3.54) ហើយសិស្សានុសិស្សបង្ហាញការពេញចិត្តកម្រិតអតិបរមាលើលទ្ធផលទទួលបាន (μ=3.48)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តម៉ូដែលអប់រំត្រីភាគីនេះ ទាមទារការបែងចែកធនធានរួមគ្នារវាងសាលា ថវិកាគាំទ្រការធ្វើដំណើរ និងការសម្របសម្រួលយ៉ាងជិតស្និទ្ធ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងខេត្តចันทบุรี ប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតលើសាលាបឋមសិក្សាខ្នាតតូចចំនួន ៣ និងអ្នកចូលរួមត្រឹមតែ ១០៣ នាក់ប៉ុណ្ណោះ។ ទិន្នន័យនេះអាចឆ្លុះបញ្ចាំងតែពីបរិបទតំបន់ជាក់លាក់មួយ ដែលមិនអាចតំណាងឲ្យសាលាខ្នាតតូចទាំងអស់បានទេ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា កត្តានេះជារឿងសំខាន់ ព្រោះបរិបទភូមិសាស្ត្រ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្លូវថ្នល់ និងការបែងចែកថវិកានៅតំបន់ជនបទកម្ពុជាអាចមានភាពខុសគ្នាស្រឡះពីប្រទេសថៃ។
ម៉ូដែលនៃការច្របាច់បញ្ចូលការសិក្សាសម្រាប់សាលាខ្នាតតូចនេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកកែច្នៃអនុវត្តនៅកម្ពុជា ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាខ្វះគ្រូនៅតាមតំបន់ជនបទ។
សរុបមក ការចែករំលែកធនធាននិងគ្រូបង្រៀនតាមទម្រង់ត្រីភាគីនេះ គឺជាដំណោះស្រាយប្រកបដោយការច្នៃប្រឌិត ដែលអាចជួយលើកកម្ពស់គុណភាពអប់រំនៅកម្ពុជា ប្រសិនបើមានការរៀបចំប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនសិស្សបានត្រឹមត្រូវ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| CIPP Model | ជាទម្រង់វាយតម្លៃយ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងការអប់រំ ដែលផ្តោតលើទិដ្ឋភាព ៤ គឺ បរិបទ កត្តាបញ្ចូល ដំណើរការ និងលទ្ធផល ដើម្បីផ្តល់ព័ត៌មានជាក់លាក់សម្រាប់ការសម្រេចចិត្តកែលម្អឬអភិវឌ្ឍគម្រោង។ | ដូចជាការពិនិត្យមើលសុខភាពរាងកាយទាំងមូលតាំងពីរបបអាហារ សកម្មភាពរស់នៅ រហូតដល់លទ្ធផលនៃសុខភាពជាក់ស្តែង។ |
| Context evaluation | ការវាយតម្លៃមុនពេលចាប់ផ្តើមគម្រោង ដើម្បីកំណត់ពីតម្រូវការ បញ្ហាប្រឈម និងភាពចាំបាច់ពិតប្រាកដនៃការបង្កើតគម្រោងណាមួយនៅក្នុងបរិយាកាសជាក់លាក់មួយ។ | ដូចជាការចុះពិនិត្យមើលស្ថានភាពដី និងអាកាសធាតុមើលថាតើសមស្របដាំដំណាំអ្វី មុននឹងចាប់ផ្តើមទិញពូជមកដាំ។ |
| Input evaluation | ការវាយតម្លៃលើធនធានដែលមានស្រាប់ ដូចជាថវិកា បុគ្គលិក សម្ភារៈ និងផែនការ ដើម្បីពិនិត្យថាតើវាមានភាពគ្រប់គ្រាន់និងសមស្របសម្រាប់ដំណើរការគម្រោងដែរឬទេ។ | ដូចជាការរាប់លុយ និងឆែកមើលគ្រឿងផ្សំក្នុងទូទឹកកកមុនពេលសម្រេចចិត្តធ្វើម្ហូបសម្រាប់កម្មវិធីជប់លៀង។ |
| Process evaluation | ការតាមដាន និងវាយតម្លៃជាប្រចាំក្នុងកំឡុងពេលអនុវត្តគម្រោង ដើម្បីស្វែងរកចំណុចខ្វះខាត និងធ្វើការកែតម្រូវឱ្យទាន់ពេលវេលា។ | ដូចជាការភ្លក់រសជាតិសម្លពេលកំពុងចម្អិនលើចង្ក្រាន ដើម្បីថែមថយគ្រឿងឱ្យត្រូវមាត់។ |
| Product evaluation | ការវាយតម្លៃនៅចុងបញ្ចប់នៃគម្រោង ដើម្បីប្រៀបធៀបលទ្ធផលដែលទទួលបានជាក់ស្តែង ជាមួយនឹងគោលបំណងដែលបានកំណត់ទុក តើវាទទួលបានជោគជ័យកម្រិតណា។ | ដូចជាការផ្តល់ពិន្ទុលើមុខម្ហូបដែលឆ្អិនរួចរាល់ ថាតើវាមានរសជាតិឆ្ងាញ់ដូចការរំពឹងទុកដែរឬទេ។ |
| Formative evaluation | ការវាយតម្លៃដែលធ្វើឡើងក្នុងពេលកំពុងដំណើរការកម្មវិធី ដើម្បីប្រមូលព័ត៌មានត្រឡប់យកមកកែលម្អកម្មវិធីនោះឱ្យកាន់តែប្រសើរឡើងភ្លាមៗ។ | ដូចជាគ្រូបង្រៀនហៅសិស្សមកសួរពីមេរៀនពេលកំពុងបង្រៀន ដើម្បីដឹងថាសិស្សយល់ឬអត់ ហើយពន្យល់សារឡើងវិញបើចាំបាច់។ |
| Summative evaluation | ការវាយតម្លៃសរុបនៅពេលបញ្ចប់កម្មវិធីឬគម្រោង ដើម្បីធ្វើការសម្រេចចិត្តជាស្ថាពរថាតើកម្មវិធីនោះគួរបន្ត ពង្រីក ឬបញ្ឈប់។ | ដូចជាការប្រឡងឆមាសនៅចុងឆ្នាំ ដើម្បីកាត់ក្តីថាសិស្សម្នាក់នេះគួរឡើងថ្នាក់ ឬត្រូវត្រួតថ្នាក់។ |
| Feasibility study | ការសិក្សាវាយតម្លៃជាមុនអំពីលទ្ធភាពដែលគម្រោងមួយអាចអនុវត្តទៅបានដោយជោគជ័យ ដោយពិចារណាលើផ្នែកបច្ចេកទេស ហិរញ្ញវត្ថុ និងផលប៉ះពាល់ដែលអាចកើតមាន។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់មើលកម្លាំងទឹក និងទំហំទូក មុននឹងសម្រេចចិត្តបើកបរឆ្លងទន្លេ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
