បញ្ហា (The Problem)៖ តើការអនុវត្តគម្រោងមូលនិធិភូមិ និងសហគមន៍ទីក្រុងនៅភូមិ Ban Khao Phlu មានប្រសិទ្ធភាព និងទទួលបានការពេញចិត្តកម្រិតណាពីសំណាក់សមាជិក? ឯកសារនេះវាយតម្លៃពីកម្រិតនៃការអនុវត្ត និងមតិយោបល់របស់ប្រជាពលរដ្ឋចំពោះការគ្រប់គ្រងមូលនិធិសហគមន៍នេះ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្របរិមាណ ដោយប្រមូល និងវិភាគទិន្នន័យពីសមាជិកមូលនិធិផ្ទាល់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| CIPP Evaluation Model គំរូវាយតម្លៃ CIPP (បរិបទ ធាតុចូល ដំណើរការ និងលទ្ធផល) |
ជួយឱ្យការវាយតម្លៃគម្រោងមានលក្ខណៈគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ និងជាប្រព័ន្ធ មិនមែនវាយតម្លៃត្រឹមតែលទ្ធផលចុងក្រោយនោះទេ។ | ទាមទារការកំណត់សូចនាករច្បាស់លាស់សម្រាប់ដំណាក់កាលនីមួយៗ ដែលអាចមានភាពស្មុគស្មាញក្នុងការរៀបចំសំណួរ។ | បង្ហាញថាកត្តាធាតុចូល (Input) ទទួលបានការវាយតម្លៃខ្ពស់ជាងគេបំផុតពីសមាជិកមូលនិធិ។ |
| Descriptive Statistics via Questionnaire ការវិភាគស្ថិតិពណ៌នាតាមរយៈកម្រងសំណួរ |
ងាយស្រួលក្នុងការប្រមូលទិន្នន័យពីមនុស្សច្រើន និងផ្តល់លទ្ធផលជារង្វាស់បរិមាណច្បាស់លាស់ដើម្បីប្រៀបធៀប។ | អាចមានភាពលម្អៀងពីអ្នកឆ្លើយសំណួរ និងមិនអាចបញ្ជាក់ពីទំនាក់ទំនងហេតុនិងផលស៊ីជម្រៅដូចការស្រាវជ្រាវគុណវិស័យឡើយ។ | ទទួលបានទិន្នន័យ និងគណនាមធ្យមភាគ (Mean) កម្រិតមតិយោបល់របស់សមាជិកទាំង ១១៣ នាក់បានយ៉ាងជោគជ័យ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមិនតម្រូវឱ្យមានធនធានបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់នោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារការចំណាយពេលវេលាក្នុងការចុះប្រមូលទិន្នន័យនៅមូលដ្ឋានផ្ទាល់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅភូមិ Ban Khao Phu ខេត្ត Trat ប្រទេសថៃ ក្នុងឆ្នាំ ២០១១ ដោយផ្តោតលើទំហំសំណាកត្រឹមតែ ១១៣ នាក់ប៉ុណ្ណោះ។ ទិន្នន័យនេះអាចមានភាពលម្អៀងទៅនឹងបរិបទសេដ្ឋកិច្ចសង្គម វប្បធម៌ និងការគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលរបស់ប្រទេសថៃនៅពេលនោះ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា វាជារឿងសំខាន់ដែលត្រូវពិចារណាលើភាពខុសគ្នានៃច្បាប់គ្រប់គ្រងមូលនិធិ និងស្ថានភាពជីវភាពជាក់ស្តែងរបស់ប្រជាជននៅតាមតំបន់ជនបទ មុននឹងយកលទ្ធផលសន្និដ្ឋាននេះមកប្រៀបធៀបដោយផ្ទាល់។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃគម្រោងតាមបែប CIPP នេះ មានសារៈសំខាន់ និងអាចយកមកកែច្នៃអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍សហគមន៍នៅកម្ពុជា។
ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃជាប្រព័ន្ធនេះ នឹងជួយស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនៅកម្ពុជាអាចកំណត់បាននូវចំណុចខ្លាំងនិងចំណុចខ្សោយក្នុងដំណើរការអនុវត្តគម្រោង ដើម្បីធ្វើការកែលម្អសេវាកម្មសាធារណៈឱ្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| CIPP Model | គឺជាគំរូវាយតម្លៃគម្រោងដែលបែងចែកជា៤ផ្នែករួមមាន បរិបទ (Context) ធាតុចូល (Input) ដំណើរការ (Process) និងលទ្ធផល (Product) ដើម្បីធានាថាការវាយតម្លៃមានលក្ខណៈគ្រប់ជ្រុងជ្រោយនិងជាប្រព័ន្ធ។ | ដូចជាការពិនិត្យមើលរូបមន្តធ្វើនំ (បរិបទ) គ្រឿងផ្សំ (ធាតុចូល) របៀបដុត (ដំណើរការ) និងរសជាតិនំដែលដុតរួច (លទ្ធផល) ដើម្បីវាយតម្លៃថាតើនំនេះឆ្ងាញ់ឬអត់។ |
| Village and Urban Community Fund | គឺជាកម្មវិធីហិរញ្ញប្បទានរបស់រដ្ឋាភិបាលដែលផ្តល់ប្រាក់បង្វិលដល់សហគមន៍មូលដ្ឋាន ដើម្បីឱ្យប្រជាពលរដ្ឋខ្ចីយកទៅប្រកបមុខរបរ បង្កើនប្រាក់ចំណូល ឬដោះស្រាយបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារ។ | ដូចជាធនាគារតូចមួយនៅក្នុងភូមិ ដែលរដ្ឋឱ្យលុយដើមដើម្បីឱ្យអ្នកភូមិខ្ចីយកទៅរកស៊ី ហើយសងមកវិញបូកការប្រាក់បន្តិចបន្តួចដើម្បីឱ្យអ្នកភូមិដទៃទៀតអាចខ្ចីបន្តបាន។ |
| Mean (μ) | គឺជាតម្លៃមធ្យមភាគនៅក្នុងស្ថិតិ ដែលបានមកពីការបូកបញ្ចូលតម្លៃនៃទិន្នន័យទាំងអស់ រួចចែកនឹងចំនួនសរុបនៃទិន្នន័យនោះ ដើម្បីតំណាងឱ្យកម្រិតទូទៅនៃក្រុមគោលដៅណាមួយ។ | ដូចជាការយកពិន្ទុរបស់សិស្សក្នុងថ្នាក់ទាំងអស់មកបូកបញ្ចូលគ្នា ហើយចែកនឹងចំនួនសិស្ស ដើម្បីដឹងថាជាទូទៅសិស្សក្នុងថ្នាក់នេះរៀនបានពិន្ទុប៉ុន្មាន។ |
| Standard Deviation (σ) | ជារង្វាស់ស្ថិតិដែលបង្ហាញពីកម្រិតនៃការបែកខ្ញែក ឬគម្លាតនៃទិន្នន័យនីមួយៗចេញពីតម្លៃមធ្យមភាគ (Mean)។ បើគម្លាតស្តង់ដារតូច មានន័យថាមតិរបស់អ្នកឆ្លើយកម្រងសំណួរមានភាពស្រដៀងគ្នាឬប្រហាក់ប្រហែលគ្នា។ | ដូចជាការវាស់ថាតើកម្ពស់របស់សិស្សក្នុងថ្នាក់ខុសគ្នាប៉ុនណា បើអ្នករាល់គ្នាមានកម្ពស់ប្រហែលៗគ្នា នោះគម្លាតស្តង់ដារគឺតូច (ទាប)។ |
| Public Policy Evaluation | គឺជាដំណើរការនៃការប្រមូលទិន្នន័យ និងវិភាគជាប្រព័ន្ធដើម្បីវាស់ស្ទង់ថា តើគោលនយោបាយ ឬគម្រោងរបស់រដ្ឋាភិបាលដែលបានដាក់ចេញនោះ សម្រេចបានលទ្ធផលតាមការរំពឹងទុក ឬមានប្រសិទ្ធភាពកម្រិតណាក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាសង្គម។ | ដូចជាការធ្វើតេស្តសុខភាពបន្ទាប់ពីបានលេបថ្នាំតាមវេជ្ជបញ្ជារបស់គ្រូពេទ្យ ដើម្បីដឹងថាថ្នាំនោះពិតជាអាចព្យាបាលជំងឺបានជាសះស្បើយមែនឬក៏អត់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
