បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះពិនិត្យលើបញ្ហានៃការថយចុះ និងការរិចរិលនៃព្រៃកោងកាងនៅក្នុងខេត្តចាន់ថាបូរី ដែលបណ្តាលមកពីការពង្រីកវារីវប្បកម្ម កសិកម្ម និងបញ្ហាប្រឈមក្នុងការអនុវត្តគោលនយោបាយអភិរក្សរបស់រដ្ឋាភិបាលរួមជាមួយនឹងជម្លោះក្នុងសហគមន៍។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវចម្រុះដោយផ្អែកលើគំរូវាយតម្លៃ CIPP (Context, Input, Process, Product) ដើម្បីវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពគោលនយោបាយ និងកំណត់បញ្ហាប្រឈម។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Quantitative Survey (CIPP Model) ការស្ទង់មតិបរិមាណ (ផ្អែកលើគំរូ CIPP) |
ផ្តល់ទិន្នន័យតួលេខច្បាស់លាស់ពីការវាយតម្លៃរបស់ប្រជាពលរដ្ឋចំនួន ៣២៣នាក់ និងងាយស្រួលក្នុងការវិភាគនិន្នាការរួម។ | មិនអាចស្វែងយល់ស៊ីជម្រៅពីមូលហេតុឫសគល់នៃបញ្ហា និងកត្តាជម្លោះនយោបាយក្នុងមូលដ្ឋានបានល្អទេ។ | បង្ហាញលទ្ធផលវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពជារួមក្នុងកម្រិតមធ្យម (មធ្យមភាគ ៣.២៣)។ |
| Qualitative In-depth Interviews ការសម្ភាសន៍ស៊ីជម្រៅ (Qualitative In-depth Interviews) |
ជួយទាញយកព័ត៌មានលម្អិតអំពីបញ្ហាប្រឈម ការខ្វះខាតធនធាន និងជម្លោះរវាងមន្ត្រី និងសហគមន៍បានយ៉ាងច្បាស់លាស់។ | ត្រូវការពេលវេលាយូរក្នុងការប្រមូល និងវិភាគទិន្នន័យ ហើយអាចមានភាពលម្អៀងផ្អែកលើទស្សនៈបុគ្គលរបស់អ្នកផ្តល់ព័ត៌មាន។ | រកឃើញបញ្ហាកង្វះបុគ្គលិក ថវិកា និងបញ្ហាជម្លោះការចិញ្ចឹមបង្គានៅក្នុងតំបន់អភិរក្ស។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារការចុះប្រមូលទិន្នន័យនៅទីវាលរយៈពេលជិត ៦ខែ (កក្កដា-ធ្នូ ២០១៤) ព្រមទាំងទាមទារកិច្ចសហការយ៉ាងស្អិតរមួតពីអាជ្ញាធរដែនដី និងប្រជាពលរដ្ឋមូលដ្ឋាន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងខេត្តចាន់ថាបូរី ប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតលើប្រជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅ និងរងផលប៉ះពាល់ពីគោលនយោបាយព្រៃកោងកាងនៅតំបន់នោះ។ ទោះបីជាទិន្នន័យផ្អែកលើបរិបទរដ្ឋបាលថៃក៏ដោយ វានៅតែមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះតំបន់ឆ្នេរកម្ពុជាក៏ប្រឈមនឹងបញ្ហាដូចគ្នាពាក់ព័ន្ធនឹងជម្លោះដីធ្លី ការកាប់ព្រៃកោងកាង និងការចិញ្ចឹមវារីសត្វ។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃតាមគំរូ CIPP នេះគឺមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការវាយតម្លៃគម្រោងអភិរក្សធនធានធម្មជាតិនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការអនុវត្តគំរូវាយតម្លៃនេះនឹងជួយឱ្យអ្នកតាក់តែងគោលនយោបាយកម្ពុជាអាចកំណត់បញ្ហាប្រឈមបានចំគោលដៅ និងស្វែងរកដំណោះស្រាយរវាងការអភិរក្សបរិស្ថាន និងការរក្សាជីវភាពសហគមន៍បានប្រកបដោយនិរន្តរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| CIPP Model | គឺជាគំរូវាយតម្លៃមួយប្រភេទដែលប្រើក្នុងវិស័យអប់រំ និងរដ្ឋបាលសាធារณะ ដើម្បីពិនិត្យមើលគម្រោង ឬគោលនយោបាយតាមរយៈទិដ្ឋភាព៤យ៉ាងគឺ៖ បរិបទ (Context - បញ្ហាឬតម្រូវការ), ធាតុចូល (Input - ធនធាននិងថវិកា), ដំណើរការ (Process - ការអនុវត្តជាក់ស្តែង), និងផលិតផល (Product - លទ្ធផលឬផលប៉ះពាល់)។ | វាដូចជាការពិនិត្យសុខភាពរាងកាយទាំងមូលតាំងពីបរិយាកាសរស់នៅ របបអាហារ សកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃ រហូតដល់លទ្ធផលសុខភាព ដើម្បីដឹងថាត្រូវកែតម្រូវត្រង់ណា។ |
| Policy Evaluation | ដំណើរការនៃការប្រមូលទិន្នន័យ និងវិភាគលទ្ធផលនៃការអនុវត្តគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋ ដើម្បីវាស់ស្ទង់ប្រសិទ្ធភាព និងកំណត់ថាតើគោលនយោបាយនោះសម្រេចបានតាមគោលដៅដែលបានកំណត់ដែរឬទេ និងគួរកែប្រែចំណុចណាខ្លះនៅពេលអនាគត។ | ដូចជាការផ្តល់ពិន្ទុ និងការសរសេរមតិយោបល់លើកិច្ចការផ្ទះរបស់សិស្ស ដើម្បីដឹងថាសិស្សយល់មេរៀនកម្រិតណា។ |
| Public Participation | ការបើកឱកាសឱ្យប្រជាពលរដ្ឋក្នុងសហគមន៍ មានសិទ្ធិចូលរួមក្នុងការសម្រេចចិត្ត ការរៀបចំផែនការ ការអនុវត្ត និងការវាយតម្លៃលើគម្រោងនានារបស់រដ្ឋ ដែលប៉ះពាល់ដល់ជីវភាព និងបរិស្ថានរស់នៅរបស់ពួកគេផ្ទាល់។ | វាដូចជាការប្រជុំគ្រួសារដែលសមាជិកគ្រប់រូបមានសិទ្ធិបញ្ចេញមតិ និងបោះឆ្នោតមុននឹងសម្រេចចិត្តទិញរបស់អ្វីមួយចូលផ្ទះ។ |
| System theory (Input-output model) | ជាទ្រឹស្តីគ្រប់គ្រងដែលមើលអង្គភាពមួយជាប្រព័ន្ធរួម ដោយមានការដាក់បញ្ចូលធនធាន (Input) ឆ្លងកាត់ដំណើរការអនុវត្ត (Process) ដើម្បីបង្កើតជាលទ្ធផល (Output) និងមានយន្តការផ្តល់មតិត្រឡប់ (Feedback) សម្រាប់កែលម្អប្រព័ន្ធទាំងមូលឱ្យកាន់តែប្រសើរ។ | ដូចជារោងចក្រផលិតនំប៉័ង ដែលត្រូវមានម្សៅនិងស្ករ (ធាតុចូល) ឆ្លងកាត់ម៉ាស៊ីនដុត (ដំណើរការ) ដើម្បីចេញជានំប៉័ង (ផលិតផល)។ |
| Decentralization | ការផ្ទេរអំណាច ការទទួលខុសត្រូវ ក្នុងការសម្រេចចិត្ត និងធនធានថវិកាពីរដ្ឋាភិបាលថ្នាក់ជាតិ ទៅឱ្យរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ (ដូចជាក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់ ឬក្រុង) ដើម្បីរៀបចំការអភិវឌ្ឍន៍ឱ្យស្របតាមតម្រូវការជាក់ស្តែងរបស់សហគមន៍មូលដ្ឋាន។ | ដូចជាមេគ្រួសារដែលបែងចែកលុយ និងសិទ្ធិឱ្យកូនៗទិញសម្លៀកបំពាក់ដោយខ្លួនឯង ជាជាងមេគ្រួសារជាអ្នកទិញឱ្យទាំងអស់ដោយមិនដឹងចិត្តកូន។ |
| Mangrove Forest Ecosystem | ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីនៅតំបន់ឆ្នេរនិងមាត់សមុទ្រដែលសំបូរទៅដោយពូជរុក្ខជាតិកោងកាង ដែលដើរតួជាកន្លែងបង្កាត់ពូជមច្ឆាជាតិ ជួយបន្សុទ្ធទឹក និងជារបាំងធម្មជាតិការពារតំបន់ឆ្នេរពីការសឹករិចរិលដោយរលកសមុទ្រនិងខ្យល់ព្យុះ។ | ដូចជាមន្ទីរសម្ភពសម្រាប់ត្រីសមុទ្រ និងជាកំពែងការពារខ្យល់ព្យុះសម្រាប់អ្នកភូមិដែលរស់នៅតាមតំបន់ឆ្នេរ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
