បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃអនក្ខរកម្មវិទ្យាសាស្ត្រ និងអាកប្បកិរិយាអវិជ្ជមានចំពោះវិទ្យាសាស្ត្រ ក្នុងចំណោមនិស្សិតមហាវិទ្យាល័យដែលមិនរៀនជំនាញវិទ្យាសាស្ត្រនៅសហរដ្ឋអាមេរិក។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រុះ (Quantitative និង Qualitative) ដើម្បីវាស់ស្ទង់ការផ្លាស់ប្តូរអាកប្បកិរិយា និងអក្ខរកម្មវិទ្យាសាស្ត្ររបស់និស្សិត ចំនួន ១៦ នាក់ បន្ទាប់ពីបញ្ចប់វគ្គសិក្សាដែលមានមូលដ្ឋានលើ SENCER។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Biological Concepts Exam (Pre/Post-test) ការប្រឡងគោលគំនិតជីវវិទ្យាមុននិងក្រោយវគ្គសិក្សា |
វាស់ស្ទង់កម្រិតចំណេះដឹងជាក់លាក់ផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្របានយ៉ាងច្បាស់លាស់ និងបង្ហាញពីការរៀនសូត្រពិតប្រាកដ។ | មិនអាចឆ្លុះបញ្ចាំងពីការផ្លាស់ប្តូរអាកប្បកិរិយា ឬចំណាប់អារម្មណ៍ទូទៅរបស់និស្សិតចំពោះមុខវិជ្ជានេះទេ។ | ពិន្ទុមធ្យមបានកើនឡើងយ៉ាងមានអត្ថន័យពី 17.56 ទៅ 21.25 (p=0.00026) ដែលបញ្ជាក់ពីការកើនឡើងអក្ខរកម្មវិទ្យាសាស្ត្រ។ |
| SENCER SALG Survey ការស្ទង់មតិវាយតម្លៃ SALG (ទំនុកចិត្ត និងចំណាប់អារម្មណ៍វិទ្យាសាស្ត្រទូទៅ) |
វាយតម្លៃទូលំទូលាយលើអាកប្បកិរិយាចំពោះវិទ្យាសាស្ត្រទូទៅ និងការចូលរួមក្នុងកិច្ចការសង្គម (Civic engagement)។ | ការប្រើប្រាស់ពាក្យ "វិទ្យាសាស្ត្រ" ទូលាយពេក ដែលធ្វើឱ្យពិបាកក្នុងការចាប់យកការផ្លាស់ប្តូរចំណាប់អារម្មណ៍លើប្រធានបទជាក់លាក់។ | មិនមានការផ្លាស់ប្តូរគួរឱ្យកត់សម្គាល់លើទំនុកចិត្ត ឬចំណាប់អារម្មណ៍ចំពោះវិទ្យាសាស្ត្រទូទៅឡើយ។ |
| Biology Attitude Scale មាត្រដ្ឋានវាស់ស្ទង់អាកប្បកិរិយាចំពោះជីវវិទ្យា |
ផ្តោតលើមុខវិជ្ជាជាក់លាក់មួយ (ជីវវិទ្យា) ធ្វើឱ្យការវាស់ស្ទង់ការផ្លាស់ប្តូរអាកប្បកិរិយាកាន់តែសុក្រឹត និងជាក់លាក់។ | ទិន្នន័យដែលទទួលបានមិនអាចយកទៅទូទៅភាវូបនីយកម្មសម្រាប់គ្រប់មុខវិជ្ជាវិទ្យាសាស្ត្រផ្សេងទៀតបានទេ។ | អាកប្បកិរិយាវិជ្ជមានចំពោះជីវវិទ្យាមានការកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ពីពិន្ទុ 3.31 ទៅ 3.58 (p=0.02)។ |
| Qualitative Methods (Interviews, Reflective Questions, Observations) វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវគុណវិស័យ (ការសម្ភាសន៍, សំណួរឆ្លុះបញ្ចាំង, ការសង្កេត) |
ផ្តល់ការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅអំពីបរិបទ និងមូលហេតុពិតប្រាកដនៅពីក្រោយការកើនឡើងចំណាប់អារម្មណ៍លើប្រធានបទជាក់លាក់។ | ទាមទារពេលវេលាច្រើនក្នុងការវិភាគអត្ថបទ (Constant comparative method) និងងាយរងឥទ្ធិពលពីភាពលំអៀងរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវ។ | និស្សិតភាគច្រើនកើនឡើងចំណាប់អារម្មណ៍លើផ្នែកអាហារូបត្ថម្ភ តែមិនចាត់ទុកវគ្គសិក្សានេះថាជា "ថ្នាក់វិទ្យាសាស្ត្រ" បែបប្រពៃណីនោះទេ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមិនតម្រូវឱ្យមានឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់នោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារការសហការរវាងសាស្រ្តាចារ្យពហុជំនាញ ការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍វាយតម្លៃអនឡាញ និងកម្មវិធីស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងទៅលើនិស្សិតបរិញ្ញាបត្រកិត្តិយស (Honors students) ចំនួនតែ ១៦ នាក់ប៉ុណ្ណោះ នៅសាកលវិទ្យាល័យមួយក្នុងតំបន់ Midwest នៃសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលសុទ្ធសឹងជានិស្សិតមិនមែនជំនាញវិទ្យាសាស្ត្រ។ ទំហំសំណាកតូចនិងប្រភេទនិស្សិតកិត្តិយសនេះ មិនអាចតំណាងឱ្យនិស្សិតទូទៅបានឡើយ ម្យ៉ាងវិញទៀតបរិបទនៃការលើកឡើងពីឧស្សាហកម្មអាហារ Fast Food គឺមានភាពខុសគ្នាពីបរិបទវប្បធម៌ និងការរស់នៅនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ទោះបីជាបរិបទសង្គមខុសគ្នា ប៉ុន្តែវិធីសាស្ត្របង្រៀនបែប SENCER នេះមានសក្តានុពលខ្លាំងក្នុងការយកមកអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍និស្សិតមិនមែនជំនាញវិទ្យាសាស្ត្រ។
ការរួមបញ្ចូលបញ្ហាសង្គមជាក់ស្តែងទៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សាវិទ្យាសាស្ត្រ នឹងជួយលើកកម្ពស់អក្ខរកម្មវិទ្យាសាស្ត្រក្នុងចំណោមយុវជនកម្ពុជា ដែលជាកត្តាជំរុញឱ្យមានការចូលរួមដោះស្រាយបញ្ហាជាតិប្រកបដោយទំនួលខុសត្រូវ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| SENCER (ការអប់រំវិទ្យាសាស្ត្រសម្រាប់ការចូលរួមនិងការទទួលខុសត្រូវសង្គមថ្មី) | ជាវិធីសាស្ត្របង្រៀនដែលប្រើប្រាស់បញ្ហាសង្គមជាក់ស្តែងនិងចម្រូងចម្រាស (ដូចជាការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ឬបញ្ហាអាហារូបត្ថម្ភ) ដើម្បីទាក់ទាញនិស្សិតឱ្យរៀន និងយល់ពីគោលគំនិតវិទ្យាសាស្ត្រមូលដ្ឋាន តាមរយៈការអនុវត្តជាក់ស្តែង។ | ដូចជាការបង្រៀនមេរៀនគីមីវិទ្យាតាមរយៈការឱ្យសិស្សចុះទៅសិក្សាពីផលប៉ះពាល់នៃការចោលសំរាម ឬការបំពុលទឹកនៅក្នុងសហគមន៍របស់ពួកគេផ្ទាល់។ |
| Scientific literacy (អក្ខរកម្មវិទ្យាសាស្ត្រ) | សមត្ថភាពក្នុងការយល់ដឹងពីគោលគំនិតវិទ្យាសាស្ត្រ ដំណើរការស្រាវជ្រាវ និងការប្រើប្រាស់ចំណេះដឹងទាំងនោះ ដើម្បីធ្វើការសម្រេចចិត្តប្រចាំថ្ងៃ ឬចូលរួមពិភាក្សានិងដោះស្រាយបញ្ហាសង្គម។ | គឺការមានចំណេះដឹងវិទ្យាសាស្ត្រគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីដឹងថាព័ត៌មានណាពិតឬក្លែងក្លាយនៅលើបណ្តាញសង្គម (ឧទាហរណ៍ ព័ត៌មានអះអាងពីថ្នាំទិព្វព្យាបាលជំងឺជាដើម)។ |
| Data triangulation (ត្រីកោណមាត្រទិន្នន័យ ឬ ការផ្ទៀងផ្ទាត់ទិន្នន័យខ្វែង) | ការប្រើប្រាស់ប្រភពទិន្នន័យ ឬវិធីសាស្ត្រប្រមូលទិន្នន័យច្រើនជាងមួយ (ឧទាហរណ៍៖ ការស្ទង់មតិផង ការសម្ភាសន៍ផង និងការសង្កេតផ្ទាល់ផង) មកសិក្សាលើប្រធានបទតែមួយ ដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់និងបង្កើនភាពជឿជាក់នៃលទ្ធផលស្រាវជ្រាវ។ | ដូចជាការសួររកទីតាំងហាងកាហ្វេពីមនុស្ស ៣ នាក់ផ្សេងគ្នា ដើម្បីប្រាកដថាអ្នកនឹងមិនវង្វេងផ្លូវ។ |
| Constant comparative method (វិធីសាស្ត្រប្រៀបធៀបថេរ) | ជាដំណើរការវិភាគទិន្នន័យគុណវិស័យ (Qualitative Data) ដោយធ្វើការបំបែក កំណត់ចំណាត់ថ្នាក់ និងប្រៀបធៀបទិន្នន័យបន្តបន្ទាប់គ្នា ដើម្បីស្វែងរកមើលគំរូ ឬប្រធានបទរួម (Themes) ដែលលេចឡើងពីចម្លើយរបស់អ្នកចូលរួម។ | ដូចជាការរៀបចំសៀវភៅរាប់រយក្បាលចូលក្នុងទូ ដោយមើលចំណងជើងម្តងមួយៗ រួចចាត់ជាក្រុមៗដូចជា សៀវភៅប្រវត្តិសាស្ត្រ សៀវភៅវិទ្យាសាស្ត្រ ឬប្រលោមលោក។ |
| Semi-structured interviews (ការសម្ភាសន៍ពាក់កណ្តាលរចនាសម្ព័ន្ធ) | ការសម្ភាសន៍ដែលមានសំណួរព្រាងទុកជាមុនមួយចំនួន ប៉ុន្តែអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវសួរសំណួរបន្ថែម ឬបត់បែនតាមចម្លើយរបស់អ្នកផ្តល់បទសម្ភាសន៍ ដើម្បីស្វែងយល់បញ្ហាណាមួយឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅ។ | ដូចជាការជជែកគ្នាលេងជាមួយមិត្តភក្តិដោយមានប្រធានបទច្បាស់លាស់ ប៉ុន្តែអាចបែកធ្លាយទៅនិយាយរឿងផ្សេងដែលពាក់ព័ន្ធនិងគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍តាមសាច់រឿងជាក់ស្តែង។ |
| Interdisciplinary courses (វគ្គសិក្សាអន្តរកម្ម ឬ ពហុជំនាញ) | ការរៀបចំកម្មវិធីសិក្សាដែលទាញយកនិងរួមបញ្ចូលចំណេះដឹង ទ្រឹស្តី និងវិធីសាស្ត្រមកពីមុខវិជ្ជាផ្សេងៗគ្នា (ដូចជាជីវវិទ្យា ទស្សនវិជ្ជា និងការងារសង្គម) បញ្ចូលគ្នាក្នុងថ្នាក់រៀនតែមួយ ដើម្បីឱ្យនិស្សិតឃើញពីទំនាក់ទំនងរវាងមុខវិជ្ជាទាំងនោះ។ | ដូចជាការធ្វើម្ហូបមួយចានដែលត្រូវការគ្រឿងផ្សំមកពីប្រភពខុសៗគ្នា (សាច់ បន្លែ គ្រឿងទេស) ដើម្បីបង្កើតបានជារសជាតិថ្មីនិងមានឱជារស។ |
| Within-subjects ANOVA (ការវិភាគភាពប្រែប្រួលតាមក្រុមគោលដៅតែមួយ) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើដើម្បីប្រៀបធៀបមធ្យមភាគនៃពិន្ទុ ឬទិន្នន័យរបស់មនុស្សក្រុមដដែល នៅពេលវេលាខុសៗគ្នា (ឧទាហរណ៍៖ ការស្ទង់មតិនៅដើមឆមាស ពាក់កណ្តាលឆមាស និងចុងឆមាស)។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់មនុស្សម្នាក់ជា ៣ ដងផ្សេងគ្នា (មុនហាត់ប្រាណ កំពុងហាត់ និងក្រោយហាត់បាន ១ខែ) រួចប្រៀបធៀបមើលថាតើទម្ងន់របស់គាត់ពិតជាមានការប្រែប្រួលឬអត់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
