ប្រធានបទ (Topic)៖ ឯកសារនេះរៀបរាប់ពីក្របខ័ណ្ឌអប់រំជាប្រព័ន្ធដែលចាំបាច់ក្នុងការផ្តល់ឱ្យកុមារអាយុ ១០-១៦ ឆ្នាំនូវការយល់ដឹងដ៏ទូលំទូលាយអំពីប្រវត្តិសាស្ត្រសិល្បៈពិភពលោក និងរុស្ស៊ី។
រចនាសម្ព័ន្ធ (Structure)៖ កម្មវិធីសិក្សាត្រូវបានបែងចែកជា ៤ឆ្នាំសិក្សាតាមលំដាប់លំដោយ ដោយរួមបញ្ចូលគ្នានូវការបង្រៀនទ្រឹស្តី (Theoretical lectures) ការវិភាគរូបភាព (Visual analysis) និងលំហាត់អនុវត្តជាក់ស្តែង (Practical exercises)។
ចំណុចសំខាន់ៗ (Key Takeaways)៖
បន្ទាប់ពីអានឯកសារនេះ អ្នកគួរអាច៖
កម្មវិធីសិក្សានេះផ្តល់នូវទិដ្ឋភាពទូទៅនៃប្រវត្តិសាស្ត្រសិល្បៈរយៈពេល៤ឆ្នាំ ដោយគ្របដណ្តប់លើការវិវត្តនៃទម្រង់សិល្បៈ (គំនូរ ចម្លាក់ ស្ថាបត្យកម្ម) ពីពិភពលោកបុរាណ យុគសម័យកណ្តាល សម័យរេនេសង់ រហូតដល់សិល្បៈអឺរ៉ុប និងរុស្ស៊ីនៅសតវត្សទី១៩។ វាផ្តោតលើការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅអំពីស្នាដៃសិល្បៈ ជីវប្រវត្តិសិល្បករ និងការវិភាគរចនាប័ទ្មសិល្បៈនីមួយៗតាមរយៈទ្រឹស្តី និងការអនុវត្តជាក់ស្តែង។
| គោលគំនិត (Concept) | ការពន្យល់ (Explanation) | ឧទាហរណ៍ (Example) |
|---|---|---|
| Forms and Genres of Art ទម្រង់ និងប្រភេទនៃសិល្បៈ |
ការចាត់ថ្នាក់សិល្បៈទៅជាទម្រង់លំហ (គំនូរ ចម្លាក់ ស្ថាបត្យកម្ម) ទម្រង់ថាមវន្ត (តន្ត្រី អក្សរសាស្ត្រ) និងទម្រង់សំយោគ (ល្ខោន ភាពយន្ត)។ ប្រភេទសិល្បៈគំនូររួមមាន គំនូរគូសមុខ (Portrait) គំនូរទេសភាព (Landscape) និងគំនូរវត្ថុគ្មានជីវិត (Still life)។ | ការវិភាគលើគំនូរទេសភាពដើម្បីកំណត់ប្រភេទរបស់វា និងស្វែងយល់ពីបច្ចេកទេសនៃការរៀបចំសមាសភាព (Composition) ដែលសិល្បករបានប្រើប្រាស់។ |
| Art of the Ancient World សិល្បៈនៃពិភពលោកបុរាណ |
ការសិក្សាពីទម្រង់សិល្បៈដំបូងបង្អស់ រួមមានគំនូរលើជញ្ជាំងរូងភ្នំបុរេប្រវត្តិ ច្បាប់សមាមាត្រនៃសិល្បៈអេហ្ស៊ីបបុរាណ (Egyptian canon) និងប្រព័ន្ធសសរស្ថាបត្យកម្មដ៏ល្អឥតខ្ចោះនៃក្រិកនិងរ៉ូមបុរាណ (Classical orders)។ | ការគូររូបរាងកាយមនុស្សដោយអនុវត្តតាមច្បាប់សមាមាត្រ និងទម្រង់តឹងរ៉ឹងនៃសិល្បៈអេហ្ស៊ីបបុរាណ។ |
| The Renaissance យុគសម័យរេនេសង់ (ការរស់ឡើងវិញ) |
ចលនាវប្បធម៌ដែលផ្តោតលើមនុស្សជាតិនិយម (Humanism) ទស្សនវិស័យលីនេអ៊ែរ (Linear perspective) និងភាពត្រឹមត្រូវនៃកាយវិភាគសាស្ត្រ ដោយមានការចូលរួមពីកំពូលសិល្បករដូចជា Leonardo da Vinci, Michelangelo និង Raphael។ | ការប្រៀបធៀបការប្រើប្រាស់បច្ចេកទេស Sfumato (ភាពស្រអាប់និងទន់នៃពណ៌) នៅក្នុងស្នាដៃរបស់ Da Vinci ជាមួយនឹងការប្រើប្រាស់ទស្សនវិស័យនៅក្នុងគំនូរជញ្ជាំងសម័យរេនេសង់ដំបូង។ |
| Baroque and Classicism រចនាប័ទ្មបារ៉ូក និងក្លាស៊ីក |
រចនាប័ទ្មសិល្បៈពីរដែលផ្ទុយគ្នានៅសតវត្សទី១៧-១៨។ បារ៉ូក (Baroque) មានលក្ខណៈស្វាហាប់ រំជួលចិត្ត និងតុបតែងច្រើន ខណៈពេលដែលក្លាស៊ីក (Classicism) សង្កត់ធ្ងន់លើសណ្តាប់ធ្នាប់ ភាពស៊ីមេទ្រី និងហេតុផល ដោយផ្អែកលើទម្រង់សិល្បៈបុរាណក្រិក-រ៉ូម។ | ការកំណត់អត្តសញ្ញាណការប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសពន្លឺនិងស្រមោល (Chiaroscuro) ដ៏រស់រវើកនៅក្នុងផ្ទាំងគំនូរបារ៉ូករបស់វិចិត្រករ Caravaggio។ |
| Impressionism and Post-Impressionism អុឹមប្រេស៊ីសនីស និងក្រោយអុឹមប្រេស៊ីសនីស |
ចលនាសិល្បៈសតវត្សទី១៩ដែលបានបំបែកច្បាប់ប្រពៃណី។ Impressionism ផ្តោតលើការចាប់យកពន្លឺ និងពណ៌ដែលផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងលឿន ចំណែកឯ Post-Impressionism ស្វែងយល់ពីការបញ្ចេញអារម្មណ៍កាន់តែស៊ីជម្រៅតាមរយៈពណ៌និងទម្រង់។ | ការវិភាគពីរបៀបដែល Claude Monet ប្រើប្រាស់ស្នាមជក់ខ្លីៗដោយមិនលាយពណ៌បញ្ចូលគ្នា ដើម្បីចាប់យកចំណាំងផ្លាតនៃពន្លឺនៅលើផ្ទៃទឹក។ |
ការយល់ដឹងពីប្រវត្តិសាស្ត្រសិល្បៈពិភពលោក និងការវិវត្តនៃរចនាប័ទ្មសិល្បៈ មានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងការលើកកម្ពស់ការអភិរក្សវប្បធម៌ជាតិ និងជំរុញការច្នៃប្រឌិតថ្មីៗក្នុងវិស័យសិល្បៈសហសម័យ។
កម្មវិធីនេះផ្តល់នូវមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏រឹងមាំសម្រាប់និស្សិតកម្ពុជាក្នុងការត្រិះរិះពិចារណាលើស្នាដៃសិល្បៈ ដែលជួយឱ្យពួកគេអាចភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងរវាងបេតិកភណ្ឌជាតិកម្ពុជា និងចរន្តសិល្បៈសកលលោកប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។
លំហាត់ និងសកម្មភាពសិក្សាដើម្បីពង្រឹងការយល់ដឹង៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស (English) | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Synthetic Arts (Синтетические виды искусства) | ទម្រង់សិល្បៈដែលរួមបញ្ចូលមុខវិជ្ជាសិល្បៈផ្សេងៗជាច្រើនចូលគ្នា ដូចជាល្ខោន ភាពយន្ត និងរបាំ ដែលមានទាំងរូបភាព សំឡេង និងចលនា។ វាកើតចេញពីការច្របាច់បញ្ចូលគ្នានៃសិល្បៈលំហ (Spatial) និងសិល្បៈថាមវន្ត (Dynamic)។ | ដូចជាការចម្អិនម្ហូបមួយចានដែលមានគ្រឿងផ្សំច្រើនមុខចូលគ្នា — ល្ខោនមានទាំងតន្ត្រី ការរចនាឆាក និងការសម្តែង។ |
| Classical Order (Ордерная система) | ប្រព័ន្ធស្ថាបត្យកម្មបុរាណក្រិកនិងរ៉ូម ដែលកំណត់ពីច្បាប់នៃទំហំ សមាមាត្រ និងការរចនាសសរ (ដូចជា Doric, Ionic, Corinthian) ដែលជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃស្ថាបត្យកម្មអឺរ៉ុប។ | ដូចជាទម្រង់ពុម្ពអក្សរ (Font) ផ្សេងៗគ្នានៅក្នុងកុំព្យូទ័រ — ប្រព័ន្ធសសរនីមួយៗមានរចនាប័ទ្ម និងច្បាប់នៃការតុបតែងផ្ទាល់ខ្លួន។ |
| Sfumato (Сфумато) | បច្ចេកទេសគំនូរដែលបង្កើតឡើងដោយវិចិត្រករ Leonardo da Vinci ក្នុងសម័យរេនេសង់ ដែលធ្វើឱ្យគែមនៃរូបភាពមានភាពស្រអាប់និងទន់ គ្មានបន្ទាត់ព្រំដែនច្បាស់លាស់ ដោយការលាយពណ៌បញ្ចូលគ្នាឱ្យរលោង។ | ដូចជាការមើលឃើញទេសភាពតាមរយៈអ័ព្ទនៅពេលព្រឹក — រូបភាពមើលទៅទន់ និងគ្មានគែមដាច់ស្រឡះ។ |
| Gothic Style (Готический стиль) | រចនាប័ទ្មស្ថាបត្យកម្មយុគសម័យកណ្តាលនៅអឺរ៉ុប ដែលលេចធ្លោដោយសារដំបូលរាងកោងស្រួច (Pointed arches) សសរខ្ពស់ៗ និងការប្រើប្រាស់កញ្ចក់ពណ៌ (Stained glass) ដែលតំណាងឱ្យការឈោងទៅរកស្ថានសួគ៌។ | ដូចជាដើមឈើធំៗដែលដុះត្រង់ឈរទៅរកមេឃ — វិហារហ្គោធិកមានរាងស្រួចខ្ពស់ និងមានពន្លឺភ្លឺចូលតាមកញ្ចក់ពណ៌។ |
| Baroque (Барокко) | រចនាប័ទ្មសិល្បៈនិងស្ថាបត្យកម្មនៅសតវត្សទី១៧ ដែលសង្កត់ធ្ងន់លើចលនា ភាពរស់រវើក ភាពស្មុគស្មាញ និងការប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសពន្លឺនិងស្រមោលកាត់គ្នាខ្លាំង (Chiaroscuro) ដើម្បីបង្កើតអារម្មណ៍រំជើបរំជួល។ | ដូចជារឿងភាគដែលមានឈុតឆាករំជួលចិត្ត និងការតុបតែងឆាកយ៉ាងអស្ចារ្យ — សិល្បៈបារ៉ូកពោរពេញទៅដោយភាពរស់រវើក និងថាមពលនៃចលនា។ |
| Impressionism (Импрессионизм) | ចលនាសិល្បៈនៅសតវត្សទី១៩ ដែលវិចិត្រករគូររូបនៅក្រៅបន្ទប់ (Plein air) ដើម្បីចាប់យកចំណាំងផ្លាតនៃពន្លឺ និងពណ៌តាមពេលវេលាជាក់ស្តែង ដោយប្រើស្នាមជក់ខ្លីៗដោយមិនខ្វល់ពីព័ត៌មានលម្អិតនៃរូបរាង។ | ដូចជាការថតរូបដោយប្រើទូរស័ព្ទដៃដើម្បីចាប់យកពន្លឺថ្ងៃរៀបលិចភ្លាមៗ — វាផ្តោតលើទិដ្ឋភាពនិងពណ៌នៃពន្លឺក្នុងមួយខណៈនោះ។ |
| Iconostasis (Иконостас) | ជញ្ជាំងឬផ្ទាំងរូបភាពសាសនា (Icons) ដែលរៀបចំជាជួរៗនិងមានការតុបតែងយ៉ាងប្រណីត នៅក្នុងព្រះវិហារអូស្សូដក់របស់រុស្ស៊ី ប្រើសម្រាប់ខណ្ឌចែកកន្លែងសក្ការៈបូជា (Sanctuary) និងកន្លែងអ្នកឈរអធិដ្ឋាន។ | ដូចជាអាសនៈតម្កល់ព្រះពុទ្ធរូបនៅតាមវត្តអារាមខ្មែរ — វាជាកន្លែងសក្ការៈដែលមានរៀបចំរូបភាពសាសនាតាមលំដាប់លំដោយយ៉ាងស្រស់ស្អាត។ |
| Eclecticism (Эклектика) | ការលាយបញ្ចូលគ្នានូវរចនាប័ទ្មស្ថាបត្យកម្មឬសិល្បៈពីសម័យកាលប្រវត្តិសាស្ត្រផ្សេងៗគ្នា ចូលទៅក្នុងសំណង់អគារឬស្នាដៃតែមួយ ដែលពេញនិយមនៅពាក់កណ្តាលទីពីរនៃសតវត្សទី១៩។ | ដូចជាការស្លៀកពាក់ដែលលាយអាវធំសម័យទំនើបជាមួយសំពត់ហូលប្រពៃណីខ្មែរ — វាជាការយកស្ទីលពីសម័យផ្សេងៗគ្នាមកច្របាច់បញ្ចូលគ្នា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
