ប្រធានបទ (Topic)៖ ឯកសារនេះបង្ហាញពីកម្មវិធីសិក្សាលម្អិតសម្រាប់មុខវិជ្ជា 'ប្រវត្តិសាស្ត្រសិល្បៈទស្សនីយភាព' សម្រាប់និស្សិតឯកទេសរចនាម៉ូដ (Design) នៅវិទ្យាស្ថានវប្បធម៌រដ្ឋ Krasnodar ។ វាដោះស្រាយតម្រូវការក្នុងការបណ្តុះបណ្តាលនិស្សិតឱ្យយល់ដឹងពីការវិវឌ្ឍនៃសិល្បៈ តាំងពីយុគសម័យបុរេប្រវត្តិរហូតដល់សតវត្សទី២០។
រចនាសម្ព័ន្ធ (Structure)៖ កម្មវិធីសិក្សានេះត្រូវបានរៀបចំឡើងដោយបែងចែកម៉ោងសិក្សាសរុប រួមមានការបង្រៀនទ្រឹស្តី ការអនុវត្តក្នុងថ្នាក់ និងការសិក្សាស្រាវជ្រាវដោយខ្លួនឯង។
ចំណុចសំខាន់ៗ (Key Takeaways)៖
បន្ទាប់ពីអានឯកសារនេះ អ្នកគួរអាច៖
ឯកសារនេះគឺជាកម្មវិធីសិក្សាលម្អិតសម្រាប់មុខវិជ្ជា 'ប្រវត្តិសាស្ត្រសិល្បៈទស្សនីយភាព' ដែលបង្រៀនអំពីការវិវឌ្ឍនៃសិល្បៈចាប់ពីសម័យបុរេប្រវត្តិ រហូតដល់ចលនាសិល្បៈទំនើបក្នុងសតវត្សទី២០។ កម្មវិធីនេះផ្តល់នូវមូលដ្ឋានគ្រឹះទ្រឹស្តី និងការវិភាគស្នាដៃសិល្បៈ ដើម្បីជួយនិស្សិតជំនាញរចនាម៉ូដយល់ដឹងពីសោភ័ណភាព និងអាចទាញយកគំនិតច្នៃប្រឌិតពីអតីតកាលមកប្រើប្រាស់ក្នុងវិជ្ជាជីវៈរបស់ខ្លួន។
| គោលគំនិត (Concept) | ការពន្យល់ (Explanation) | ឧទាហរណ៍ (Example) |
|---|---|---|
| Art Theory and Synthesis of Arts ទ្រឹស្តីសិល្បៈ និងការសំយោគសិល្បៈ |
ប្រធានបទនេះសិក្សាពីសិល្បៈក្នុងនាមជាបាតុភូតវប្បធម៌ ដោយស្វែងយល់ពីមុខងារចម្រុះ សោភ័ណភាព និងរបៀបដែលទម្រង់សិល្បៈផ្សេងៗ (ស្ថាបត្យកម្ម គំនូរ ចម្លាក់) ធ្វើអន្តរកម្មជាមួយគ្នា។ វាក៏ផ្តោតលើការយល់ដឹងពីប្រភេទ និងទម្រង់នៃស្នាដៃសិល្បៈផងដែរ។ | ការចងក្រងសទ្ទានុក្រមនៃពាក្យបច្ចេកទេសសិល្បៈ និងការវិភាគពីរបៀបដែលស្ថាបត្យកម្មនិងគំនូររួមបញ្ចូលគ្នានៅក្នុងអគារមួយ។ |
| Art of Antiquity and Byzantium សិល្បៈសម័យអង់ទីក និងប៊ីហ្សង់ទីន |
គ្របដណ្តប់លើតម្លៃសោភ័ណភាពជាមូលដ្ឋាននៃប្រទេសក្រិកនិងរ៉ូមបុរាណ ព្រមទាំងនិមិត្តសញ្ញាគ្រីស្ទាន និងច្បាប់គំនូររូបតំណាងសាសនា (Iconography) នៃអាណាចក្រប៊ីហ្សង់ទីន។ វាបង្ហាញពីការផ្លាស់ប្តូរពីរចនាប័ទ្មបុរាណទៅជារចនាប័ទ្មមជ្ឈិមសម័យ។ | ការវិភាគប្រៀបធៀបរវាងសសរស្ថាបត្យកម្មក្រិក (Greek architectural order) និងគំនូរ Mosaic នៅក្នុងព្រះវិហារ Hagia Sophia ។ |
| Renaissance Art សិល្បៈសម័យរេនេសង់ (Renaissance) |
ផ្តោតលើការផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតទៅរកមនុស្សធម៌ (Humanism) ការរស់ឡើងវិញនៃសិល្បៈសម័យបុរាណ និងការរកឃើញបច្ចេកទេសថ្មីៗដូចជា គំនូរព្រាងមានជម្រៅ (Linear perspective) និងការប្រើប្រាស់ពន្លឺនិងស្រមោល (Chiaroscuro)។ | ការសិក្សាពីស្នាដៃឯករបស់វិចិត្រករល្បីៗដូចជា Leonardo da Vinci (ឧ. គំនូរ Madonna) និង Michelangelo ជាដើម។ |
| 17th-19th Century European Art Movements ចលនាសិល្បៈអឺរ៉ុបសតវត្សទី១៧ ដល់ទី១៩ (Baroque, Classicism, Romanticism) |
តាមដានការវិវឌ្ឍពីភាពរំជើបរំជួលនៃសិល្បៈ Baroque ទៅកាន់ភាពត្រឹមត្រូវតាមក្បួនខ្នាតនៃ Classicism និងការបះបោរផ្នែកអារម្មណ៍នៃចលនា Romanticism។ វាបង្ហាញពីរបៀបដែលព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រជះឥទ្ធិពលដល់ការបញ្ចេញមតិផ្នែកសិល្បៈ។ | ការប្រៀបធៀបគំនូររចនាប័ទ្ម Baroque របស់ Rubens ជាមួយនឹងគំនូររចនាប័ទ្ម Classicism របស់ Poussin ។ |
| 20th Century Modernism and Avant-garde ចលនាម៉ូដឺនីស (Modernism) និងអាវ៉ង់ហ្កាត (Avant-garde) សតវត្សទី២០ |
ស្វែងយល់ពីការផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងខ្លាំងក្លានៅក្នុងសិល្បៈសតវត្សទី២០ រួមមានចលនា Cubism, Abstract art, Pop-art និង Postmodernism ដែលប្រឆាំងនឹងសោភ័ណភាពបែបប្រពៃណី។ វាក៏ពិភាក្សាអំពីឥទ្ធិពលនៃវប្បធម៌មហាជន (Mass culture) លើសិល្បៈផងដែរ។ | ការវិភាគលើស្នាដៃសិល្បៈអរូបី (Abstract expressionism) របស់ Kandinsky ឬទ្រឹស្តីនៃការប្រើប្រាស់វត្ថុប្រចាំថ្ងៃធ្វើជាសិល្បៈ (Ready-made) របស់ Marcel Duchamp ។ |
ការសិក្សាពីប្រវត្តិសាស្ត្រសិល្បៈសកលមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះវាជួយឱ្យអ្នករចនាម៉ូដ និងសិល្បករខ្មែរអាចពង្រីកការយល់ដឹងរបស់ពួកគេ ព្រមទាំងអាចបញ្ចូលគ្នានូវរចនាប័ទ្មអន្តរជាតិជាមួយនឹងអត្តសញ្ញាណសិល្បៈក្នុងស្រុក។
ការយល់ដឹងពីប្រវត្តិសាស្ត្រសិល្បៈពិភពលោក ផ្តល់អំណាចដល់និស្សិតកម្ពុជាក្នុងការត្រិះរិះពិចារណាប្រកបដោយភាពច្នៃប្រឌិត និងជួយលើកកម្ពស់គុណភាពនៃស្នាដៃរចនារបស់ពួកគេឱ្យអាចប្រកួតប្រជែងនៅលើឆាកអន្តរជាតិបាន។
លំហាត់ និងសកម្មភាពសិក្សាដើម្បីពង្រឹងការយល់ដឹង៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស (English) | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Mimesis | ទ្រឹស្តីសិល្បៈដែលចាត់ទុកសិល្បៈជាការចម្លង ឬការត្រាប់តាមធម្មជាតិ និងតថភាពសង្គម (ស្នើឡើងដំបូងដោយទស្សនវិទូក្រិក អារីស្តូត)។ វាជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃការយល់ដឹងពីសិល្បៈអឺរ៉ុបបុរាណ។ | ដូចជាកញ្ចក់ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងរូបភាពពិតនៃជីវិត — mimesis គឺការដែលសិល្បករព្យាយាមចម្លងអ្វីដែលពួកគេឃើញក្នុងធម្មជាតិចូលទៅក្នុងផ្ទាំងគំនូរ។ |
| Renaissance | យុគសម័យនៃការរស់ឡើងវិញនូវសិល្បៈ និងវប្បធម៌ក្រិក-រ៉ូម៉ាំងបុរាណ ដោយផ្តោតលើមនុស្សធម៌ (Humanism) ភាពពិតប្រាកដនៃកាយវិភាគវិទ្យា និងការប្រើប្រាស់ទស្សនវិស័យ (Perspective) ក្នុងការគូរគំនូរ។ | ដូចជាការភ្ញាក់ពីដេកបន្ទាប់ពីរាត្រីដ៏យូរនៃយុគសម័យកណ្តាល ហើយមនុស្សចាប់ផ្តើមស្រលាញ់ និងឱ្យតម្លៃលើសម្រស់ ក៏ដូចជាសមត្ថភាពរបស់មនុស្សជាតិឡើងវិញ។ |
| Chiaroscuro | បច្ចេកទេសប្រើប្រាស់ពន្លឺ និងស្រមោលកាត់គ្នាខ្លាំងនៅក្នុងគំនូរ ដើម្បីបង្កើតឱ្យមានជម្រៅ (3D) និងអារម្មណ៍រំជើបរំជួល ដែលត្រូវបានរកឃើញ និងពេញនិយមយ៉ាងខ្លាំងក្នុងសម័យ Renaissance ទីខ្ពស់។ | ដូចជាការបញ្ចាំងភ្លើងពិលទៅលើមុខមនុស្សក្នុងបន្ទប់ងងឹត — បច្ចេកទេសនេះធ្វើឱ្យរូបភាពលេចធ្លោ មានវិមាត្រ និងមានជីវិត។ |
| Classicism | ចលនាសិល្បៈដែលយកលំនាំតាមទម្រង់សិល្បៈបុរាណ (ក្រិក និងរ៉ូម) ដោយសង្កត់ធ្ងន់លើភាពសាមញ្ញ សមាមាត្រ តុល្យភាព និងការប្រើប្រាស់ហេតុផលជាជាងការបញ្ចេញអារម្មណ៍រំជើបរំជួល។ | ដូចជាការស្លៀកពាក់ឯកសណ្ឋានផ្លូវការដែលរៀបរយ និងមានរបៀបរៀបរយ — វាផ្តោតលើច្បាប់ក្បួនត្រឹមត្រូវ និងភាពសមសួន ជាជាងការតុបតែងរញ៉េរញ៉ៃ។ |
| Avant-garde | ចលនាសិល្បៈបែបពិសោធន៍ និងច្នៃប្រឌិតខ្ពស់ ដែលបំបែកខ្លួនចេញពីច្បាប់សិល្បៈប្រពៃណី ដើម្បីស្វែងរកទម្រង់ថ្មីៗនៃការបញ្ចេញមតិ (ឧ. គូប៊ីស, អរូបី) ជាពិសេសនៅក្នុងសិល្បៈសតវត្សទី២០។ | ដូចជាអ្នកត្រួសត្រាយផ្លូវដែលហ៊ានដើរចូលព្រៃជ្រៅដើម្បីរកផ្លូវថ្មី — សិល្បករ Avant-garde តែងតែបង្កើតអ្វីដែលប្លែក ហ៊ានប្រឆាំងនឹងច្បាប់ចាស់ និងមិនធ្លាប់មានពីមុនមក។ |
| Modernism | បណ្តុំនៃចលនាសិល្បៈនៅពាក់កណ្តាលទីមួយនៃសតវត្សទី២០ ដែលបដិសេធសោភ័ណភាពប្រពៃណី ហើយងាកទៅរកការប្រើប្រាស់ពណ៌ ទម្រង់ និងបន្ទាត់ជាភាសាសិល្បៈឯករាជ្យ ព្រមទាំងផ្តោតលើការបង្ហាញអារម្មណ៍ខាងក្នុង។ | ដូចជាការប្តូរពីការសរសេរសំបុត្រវែងៗតាមច្បាប់ទម្លាប់ មកជាការផ្ញើសារខ្លីៗ ដែលផ្តោតតែលើអត្ថន័យសំខាន់ — Modernism កាត់បន្ថយភាពស្មុគស្មាញដើម្បីបង្ហាញពីអារម្មណ៍ពិតដោយសេរី។ |
| Postmodernism | ចលនាសិល្បៈនៅចុងសតវត្សទី២០ ដែលលាយបញ្ចូលគ្នានូវរចនាប័ទ្មសិល្បៈចាស់ៗ និងលុបបំបាត់ព្រំដែនរវាងសិល្បៈជាន់ខ្ពស់ និងវប្បធម៌មហាជន (Mass culture) តាមរយៈការប្រើប្រាស់ទម្រង់ថ្មីៗដូចជា Ready-made និង Happening។ | ដូចជាការយកម្ហូបសំណល់ពីម្សិលមិញមកច្នៃធ្វើជាម្ហូបថ្មីមួយមុខទៀត (Remix) — Postmodernism យករបស់ចាស់ៗមកលេងសើច បញ្ចូលគ្នា និងបង្កើតជាន័យថ្មីដែលមិនប្រកាន់ក្បួនខ្នាតតឹងរ៉ឹង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
