ប្រធានបទ (Topic)៖ ឯកសារនេះរៀបរាប់ពីកម្មវិធីសិក្សាជាផ្លូវការដើម្បីបង្រៀននិស្សិតជំនាញរចនាផ្ទៃខាងក្នុង (Interior Design) អំពីប្រវត្តិ ការវិវត្ត និងការអនុវត្តជាក់ស្តែងនៃរចនាប័ទ្មសិល្បៈ និងស្ថាបត្យកម្មពិភពលោក។ គោលបំណងចម្បងគឺដើម្បីបណ្តុះសមត្ថភាពវិភាគវាយតម្លៃស្នាដៃសិល្បៈតាមយុគសម័យនីមួយៗ។
រចនាសម្ព័ន្ធ (Structure)៖ វគ្គសិក្សានេះត្រូវបានបែងចែកជា ៧ ម៉ូឌុល ដែលរួមបញ្ចូលគ្នានូវការបង្រៀនទ្រឹស្តី (Lectures) សិក្ខាសាលាអនុវត្ត (Practical seminars) និងការសិក្សាដោយខ្លួនឯង (Independent study) ដោយផ្តោតលើសម័យកាលប្រវត្តិសាស្ត្រផ្សេងៗគ្នា។
ចំណុចសំខាន់ៗ (Key Takeaways)៖
បន្ទាប់ពីអានឯកសារនេះ អ្នកគួរអាច៖
កម្មវិធីសិក្សានេះផ្តល់នូវទិដ្ឋភាពទូទៅនៃប្រវត្តិសាស្រ្តនៃរចនាប័ទ្មសិល្បៈនិងស្ថាបត្យកម្ម ចាប់ពីសម័យបុរាណ (អេហ្ស៊ីប ក្រិក រ៉ូម) រហូតដល់សម័យក្រោយទំនើប (Postmodernism) ។ វាផ្តោតលើការបង្រៀននិស្សិតជំនាញរចនាផ្ទៃខាងក្នុងឱ្យយល់ច្បាស់ពីលក្ខណៈពិសេសនៃរចនាប័ទ្មនីមួយៗ និងរបៀបដែលវាជះឥទ្ធិពលដល់ការរចនាគ្រឿងសង្ហារឹម និងការរៀបចំលំហអគារក្នុងបរិបទប្រវត្តិសាស្ត្រខុសៗគ្នា។
| គោលគំនិត (Concept) | ការពន្យល់ (Explanation) | ឧទាហរណ៍ (Example) |
|---|---|---|
| Ancient Art and Architectural Styles រចនាប័ទ្មសិល្បៈ និងស្ថាបត្យកម្មសម័យបុរាណ |
ការសិក្សាពីគោលការណ៍សាងសង់និងសិល្បៈនៅសម័យអេហ្ស៊ីប ក្រិក និងរ៉ូមបុរាណ ដោយផ្តោតលើទម្រង់ធរណីមាត្រ ប្រព័ន្ធសសរ (Classical Orders) និងការតុបតែងលំហខាងក្នុង។ វាជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃទម្រង់សិល្បៈលោកខាងលិច ដែលសង្កត់ធ្ងន់លើសមាមាត្រ និងសោភ័ណភាព។ | ការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធសសរក្រិក (Doric, Ionic, Corinthian) នៅក្នុងអគារប្រវត្តិសាស្ត្រ ឬការរចនាគ្រឿងសង្ហារឹមរ៉ូម៉ាំងដែលមានចម្លាក់លម្អិត។ |
| Romanesque and Gothic Styles រចនាប័ទ្មរ៉ូម៉ាំង និងហ្គោធិក |
ផ្តោតលើស្ថាបត្យកម្មយុគសម័យកណ្តាលនៅអឺរ៉ុប ដែលមានលក្ខណៈពិសេសដូចជាប្រព័ន្ធគ្រោងឆ្អឹងអគារខ្ពស់ៗ (Framework system) ការប្រើប្រាស់កញ្ចក់ពណ៌ (Stained glass) និងការតុបតែងបែបសាសនា។ រចនាប័ទ្មទាំងនេះបង្ហាញពីការវិវត្តនៃវិស្វកម្ម និងការគិតបែបនិមិត្តសញ្ញា។ | ការវិភាគលើរចនាសម្ព័ន្ធវិហារហ្គោធិក (Gothic cathedrals) ដែលមានដំបូលស្រួចៗ និងការប្រើប្រាស់កញ្ចក់ពណ៌ដើម្បីបង្កើតពន្លឺពិសិដ្ឋ។ |
| Renaissance and Baroque សិល្បៈរេនេសង់ (Renaissance) និងបារ៉ុក (Baroque) |
ការស្វែងយល់ពីការរស់ឡើងវិញនៃតម្លៃមនុស្សធម៌ និងភាពសុខដុមក្នុងសិល្បៈរេនេសង់ ព្រមទាំងភាពស្មុគស្មាញ អារម្មណ៍រំជើបរំជួល និងការប្រើប្រាស់ពន្លឺ-ស្រមោល (Chiaroscuro) ក្នុងសម័យបារ៉ុក។ គោលគំនិតទាំងនេះជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់ការរចនាផ្ទៃខាងក្នុងដ៏ប្រណីត។ | ការប្រៀបធៀបគំនូរជញ្ជាំងនិងសមាមាត្រអគាររបស់វិចិត្រករសម័យ Renaissance ជាមួយទម្រង់ដ៏រស់រវើកនិងក្បូរក្បាច់ដ៏ស្មុគស្មាញនៃគ្រឿងសង្ហារឹម Baroque។ |
| Modernism and Postmodernism ម៉ូឌឺនីហ្សឹម និងប៉ុស្តិ៍ម៉ូឌឺនីហ្សឹម |
ការផ្លាស់ប្តូរទៅរកភាពសាមញ្ញ មុខងារនិយម (Functionalism) និងការប្រើប្រាស់សម្ភារៈថ្មីៗក្នុងសតវត្សទី២០ (Modernism) ព្រមទាំងការលាយបញ្ចូលគ្នានៃរចនាប័ទ្មចាស់និងថ្មី ឬការប្រឆាំងនឹងច្បាប់ទម្លាប់ក្នុងសិល្បៈសហសម័យ (Postmodernism)។ | ការរចនាអគារតាមរចនាប័ទ្ម High-tech ដែលបង្ហាញពីរចនាសម្ព័ន្ធគ្រឿងម៉ាស៊ីន ឬការរៀបចំផ្ទៃខាងក្នុងតាមបែប Minimalism និង Pop-art។ |
ចំណេះដឹងអំពីប្រវត្តិសាស្រ្តនៃរចនាប័ទ្មសិល្បៈនិងស្ថាបត្យកម្មពិភពលោកគឺមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងបរិបទនៃការរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃវិស័យសំណង់ អចលនទ្រព្យ និងការអភិរក្ស។
ជារួម មុខវិជ្ជានេះផ្តល់នូវមូលដ្ឋានគ្រឹះសោភ័ណភាព ទ្រឹស្តី និងការគិតបែបស៊ីជម្រៅ ដែលអាចឲ្យនិស្សិតកម្ពុជាបង្កើតស្នាដៃរចនាប្រកបដោយភាពច្នៃប្រឌិតខ្ពស់ និងស្របតាមស្តង់ដារអន្តរជាតិ។
លំហាត់ និងសកម្មភាពសិក្សាដើម្បីពង្រឹងការយល់ដឹង៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស (English) | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Classical Orders (Ордерная система) | ជាប្រព័ន្ធនៃក្បួនខ្នាតស្ថាបត្យកម្មបុរាណ (ជាពិសេសក្រិក និងរ៉ូម) ដែលកំណត់ពីសមាមាត្រ ទម្រង់ និងការតុបតែងលម្អនៃសសរ (ដូចជាសសរ Doric, Ionic, Corinthian) និងគ្រឿងបង្គុំផ្សេងៗនៃអគារ ដើម្បីបង្កើតភាពសុខដុមរមនា និងសោភ័ណភាព។ | ដូចជារូបមន្តធ្វើម្ហូបដែលប្រាប់ពីបរិមាណគ្រឿងផ្សំច្បាស់លាស់ វាគឺជាក្បួនខ្នាតកំណត់រូបរាងសសរអគារបុរាណឱ្យមានសមាមាត្រស្រស់ស្អាតឥតខ្ចោះ។ |
| Gothic Framework System (Каркасная система) | ជាបច្ចេកទេសរចនាសម្ព័ន្ធស្ថាបត្យកម្មដ៏សំខាន់នៃសម័យហ្គោធិក ដែលប្រើប្រាស់សសរទ្រនុង និងធ្នូខ្វែង (Rib vault) រួមជាមួយជើងទ្រខាងក្រៅ (Flying buttress) ដើម្បីទ្រទម្ងន់ដំបូល ដែលអនុញ្ញាតឱ្យគេសាងសង់ជញ្ជាំងស្តើង កម្ពស់ខ្ពស់ និងបំពាក់កញ្ចក់ពណ៌ធំៗបាន។ | ដូចជាគ្រោងឆ្អឹងដែកនៃរោងដោលធំៗដែលជួយទ្រទម្ងន់ដំបូលដោយមិនបាច់មានជញ្ជាំងក្រាស់ៗ ប្រព័ន្ធនេះជួយឱ្យវិហារកាតូលិកអាចសង់បានខ្ពស់ត្រដែត និងមានបង្អួចធំៗពោរពេញដោយពន្លឺ។ |
| Trompe-l'œil (Тромплей) | ជាបច្ចេកទេសគំនូរសិល្បៈដែលនិយមប្រើក្នុងរចនាប័ទ្ម Baroque ដើម្បីបង្កើតជាការបំភាន់ភ្នែក (Optical illusion) ធ្វើឱ្យរូបភាពលើជញ្ជាំង ឬដំបូលរាបស្មើ មើលទៅដូចជាមានជម្រៅបីវិមាត្រ (3D) ពិតៗ ដូចជាគូររូបមេឃលើដំបូលអគារឱ្យមើលទៅឃើញធ្លុះទៅលើអាកាស។ | ដូចជាការគូររូប 3D លើផ្លូវថ្នល់ដែលធ្វើឱ្យយើងមើលឃើញដូចជាមានរណ្តៅជ្រៅមែនទែន វាគឺជាការគូរគំនូរបំភាន់ភ្នែកលើជញ្ជាំង។ |
| Functionalism (Функционализм) | ជាទស្សនៈនិងគោលការណ៍ក្នុងការរចនាសម័យទំនើប (Modernism) ដើមសតវត្សទី២០ ដែលសង្កត់ធ្ងន់ថា ទម្រង់និងរូបរាងរបស់អគារ ឬគ្រឿងសង្ហារឹម ត្រូវតែកំណត់ដោយមុខងារប្រើប្រាស់របស់វាជាចម្បង ដោយលុបបំបាត់ការតុបតែងលម្អដែលមិនចាំបាច់។ | ដូចជាការរចនាកាំបិតប៉័ងតោដែលផ្តោតលើភាពមុតនិងស្រួលកាន់ជាងការឆ្លាក់ក្បាច់លើដង វាគឺជាការរចនាដែលគិតពីប្រយោជន៍ប្រើប្រាស់ជាធំ។ |
| Classicism (Классицизм) | ជារចនាប័ទ្មសិល្បៈ និងស្ថាបត្យកម្មដែលលេចឡើងវិញនូវការគោរពតាមក្បួនខ្នាតនៃសម័យក្រិកនិងរ៉ូមបុរាណ ដោយផ្តោតលើភាពសាមញ្ញ ភាពច្បាស់លាស់ ស៊ីមេទ្រី និងភាពស្ងប់ស្ងាត់ (សមហេតុផល) ដោយដើរផ្ទុយពីភាពស្មុគស្មាញ និងរំជើបរំជួលនៃទម្រង់ Baroque។ | ដូចជាការស្លៀកពាក់ឯកសណ្ឋានសិស្សដែលមានរបៀបរៀបរយនិងស្អាតបាត វាជារចនាប័ទ្មដែលផ្តោតលើភាពសាមញ្ញ ស៊ីមេទ្រី និងត្រឹមត្រូវតាមក្បួនខ្នាតច្បាស់លាស់។ |
| High-tech (Хай-тек) | ជារចនាប័ទ្មស្ថាបត្យកម្ម និងរចនាផ្ទៃខាងក្នុងនាសតវត្សទី២០ ដែលបង្ហាញយ៉ាងចំហនូវរចនាសម្ព័ន្ធវិស្វកម្ម ប្រព័ន្ធបំពង់ និងគ្រឿងម៉ាស៊ីនឱ្យឃើញនៅខាងក្រៅ ដោយប្រើប្រាស់លោហៈ កញ្ចក់ និងប្លាស្ទិកជាវត្ថុធាតុដើមចម្បង និងជាការតុបតែង។ | ដូចជាការបើកគម្របម៉ាស៊ីនឡានទំនើបបង្ហាញគ្រឿងបន្លាស់ខាងក្នុង វាគឺជាការរចនាអគារដែលយកគ្រោងដែក ទុយោទឹក និងខ្សែភ្លើងមកធ្វើជាការតុបតែងលម្អឱ្យឃើញស្រស់ៗតែម្តង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
