បញ្ហា (The Problem)៖ តើប្រព័ន្ធឡជីវឧស្ម័ន (Biogas) ខ្នាតគ្រួសារពិតជាមានប្រសិទ្ធភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការប្រព្រឹត្តកម្មទឹកកខ្វក់ពីការចិញ្ចឹមជ្រូកមុនពេលបញ្ចេញទៅក្នុងបរិស្ថានដែរឬទេ? ការសិក្សានេះវាយតម្លៃគុណភាពទឹកកខ្វក់នៅខេត្ត Thua Thien Hue ដើម្បីកំណត់ថាតើវាស្របតាមស្តង់ដារជាតិឬយ៉ាងណា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើការប្រមូលសំណាក និងវិភាគគុណភាពទឹកកខ្វក់ពីប្រព័ន្ធឡជីវឧស្ម័នខ្នាតគ្រួសារចំនួន ៩ កន្លែង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Raw Piggery Wastewater (Baseline) ទឹកកខ្វក់សត្វជ្រូកមុនប្រព្រឹត្តកម្ម (មិនទាន់ចម្រោះ) |
មិនមានអត្ថប្រយោជន៍ទេ (ជាទិន្នន័យគោលសម្រាប់ប្រៀបធៀប)។ | មានកំហាប់សារធាតុសរីរាង្គ (BOD, COD) សារធាតុចិញ្ចឹម និងមេរោគខ្ពស់ខ្លាំង ដែលបង្កការបំពុលបរិស្ថានធ្ងន់ធ្ងរ។ | កំហាប់ COD ជាមធ្យម ៣០២២ mg/L និង BOD5 ១២៩៧ mg/L។ |
| Household-scale Biogas System ប្រព័ន្ធឡជីវឧស្ម័នខ្នាតគ្រួសារ |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការកាត់បន្ថយសារធាតុសរីរាង្គ (COD, BOD) និងសារធាតុរឹងព្យួរ (SS) ព្រមទាំងបង្កើតថាមពលស្អាត (ជីវឧស្ម័ន) សម្រាប់ប្រើប្រាស់។ | ការកាត់បន្ថយសារធាតុចិញ្ចឹម (អាសូត និងផូស្វ័រ) និងមេរោគ (Fecal coliform) មានកម្រិតទាប។ ទឹកដែលហូរចេញនៅតែលើសស្តង់ដារបរិស្ថាន ទាមទារការចម្រោះបន្ថែម។ | កាត់បន្ថយ COD បាន ៨៤,៧%, BOD5 បាន ៧៦,៣% ប៉ុន្តែ TKN ថយចុះត្រឹម ១១,៨% និងមេរោគថយចុះ ៥១,២% ប៉ុណ្ណោះ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារការចុះប្រមូលសំណាកផ្ទាល់នៅតាមកសិដ្ឋាន និងការវិភាគនៅមន្ទីរពិសោធន៍ដោយប្រើប្រាស់ឧបករណ៍គីមីនិងជីវសាស្រ្ត។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅខេត្ត Thua Thien Hue ប្រទេសវៀតណាម ដោយផ្តោតលើប្រព័ន្ធឡជីវឧស្ម័នខ្នាតគ្រួសារចំនួន ៩ កន្លែង (មានជ្រូកពី ៩ ទៅ ១៣ ក្បាល)។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ និងអាចប្រៀបធៀបបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះការចិញ្ចឹមជ្រូកជាលក្ខណៈគ្រួសារមានទំហំស្រដៀងគ្នា ហើយអាកាសធាតុ និងការអនុវត្តកសិកម្មនៅប្រទេសទាំងពីរមានភាពប្រហាក់ប្រហែលគ្នា។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ការត្រួតពិនិត្យ និងគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធចម្រោះទឹកកខ្វក់កសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ការយល់ដឹងពីដែនកំណត់នៃប្រព័ន្ធឡជីវឧស្ម័ន ជួយឱ្យអ្នកធ្វើគោលនយោបាយ និងកសិករនៅកម្ពុជាអាចចាត់វិធានការបន្ថែមដើម្បីការពារធនធានទឹកពីការបំពុលដោយកាកសំណល់កសិកម្មប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| BOD5 | តម្រូវការអុកស៊ីសែនជីវគីមីក្នុងរយៈពេល ៥ ថ្ងៃ (Biochemical Oxygen Demand) គឺជារង្វាស់បរិមាណអុកស៊ីសែនដែលបាក់តេរីត្រូវការប្រើប្រាស់ដើម្បីបំបែកសារធាតុសរីរាង្គក្នុងទឹកកខ្វក់ក្នុងរយៈពេល ៥ថ្ងៃ។ កាលណា BOD5 កាន់តែខ្ពស់ មានន័យថាទឹកកាន់តែកខ្វក់ខ្លាំង។ | ដូចជាការវាស់ថាតើមេរោគក្នុងទឹកត្រូវការដកដង្ហើមស្រូបយកខ្យល់អុកស៊ីសែនអស់ប៉ុន្មាន ដើម្បីស៊ីកាកសំណល់អស់ក្នុងរយៈពេល ៥ ថ្ងៃ។ |
| COD | តម្រូវការអុកស៊ីសែនគីមី (Chemical Oxygen Demand) គឺជារង្វាស់បរិមាណអុកស៊ីសែនសរុបដែលត្រូវការដើម្បីបំបែកសារធាតុបំពុលទាំងអស់ (ទាំងសរីរាង្គនិងអសរីរាង្គ) នៅក្នុងទឹកតាមរយៈប្រតិកម្មគីមីកត់សុី។ | ដូចជាការវាស់បរិមាណថ្នាំសម្លាប់មេរោគដែលត្រូវចាក់ចូល ដើម្បីរំលាយកាកសំណល់និងជាតិពុលទាំងអស់ដែលមានក្នុងទឹកនោះតែម្តង។ |
| Suspended Solids (SS) | សារធាតុរឹងព្យួរ គឺជាកម្ទេចកាកសំណល់តូចៗ (ទាំងសរីរាង្គនិងអសរីរាង្គ) ដែលអណ្តែតឬជាប់ក្នុងផ្ទៃទឹក ដែលមិនអាចរលាយចូលក្នុងទឹកបាន និងជាមូលហេតុធ្វើឱ្យទឹកមានសភាពល្អក់។ | ដូចជាកម្ទេចដី ឬកម្ទេចស្លឹកឈើល្អិតៗដែលអណ្តែតធ្វើឱ្យទឹកទន្លេមានពណ៌ល្អក់។ |
| Total Kjeldahl Nitrogen (TKN) | អាសូត Kjeldahl សរុប គឺជាផលបូកនៃសារធាតុអាសូតសរីរាង្គ និងអាម៉ូញាក់ (NH3) នៅក្នុងទឹកកខ្វក់ ដែលជាប្រភពសារធាតុចិញ្ចឹមដ៏សំខាន់សម្រាប់រុក្ខជាតិនិងសារាយទឹក ប៉ុន្តែបើមានច្រើនពេកវានឹងបង្កការបំពុល។ | ជាការវាស់កម្រិតជាតិជីអ៊ុយរ៉េ និងកាកសំណល់ទឹកនោមដែលមានលាយឡំនៅក្នុងទឹក។ |
| Fecal coliform | ជាប្រភេទបាក់តេរីម្យ៉ាងដែលរស់នៅក្នុងពោះវៀននិងលាមករបស់សត្វឈាមក្តៅឬមនុស្ស។ អត្ថិភាពរបស់វាក្នុងទឹកបញ្ជាក់ថាទឹកនោះត្រូវបានបំពុលដោយលាមក និងអាចមានមេរោគបង្កជំងឺធ្ងន់ធ្ងរផ្សេងៗទៀត។ | ដូចជាសញ្ញាព្រមានប្រាប់យើងថា ទឹកនេះមានលាយឡំជាមួយលាមកសត្វ ដែលអាចបណ្តាលឱ្យរាករូសបើប៉ះពាល់។ |
| Eutrophication | បាតុភូតចំនួនសារាយកើនឡើងខុសប្រក្រតី កើតឡើងនៅពេលដែលទឹកមានផ្ទុកសារធាតុចិញ្ចឹម (ដូចជា អាសូត និងផូស្វ័រ) ច្រើនពេក ធ្វើឱ្យសារាយនិងរុក្ខជាតិទឹកដុះលូតលាស់ខ្លាំងពេក ទាញយកអុកស៊ីសែនពីក្នុងទឹកអស់ និងសម្លាប់ជីវិតសត្វក្នុងទឹក។ | ដូចជាការចាក់ជីច្រើនពេកទៅក្នុងស្រះ ធ្វើឱ្យស្លែនិងចកដុះជិតបិទពន្លឺព្រះអាទិត្យ ធ្វើឱ្យត្រីក្នុងស្រះងាប់ដោយសារថប់ដង្ហើមអត់ខ្យល់។ |
| Anaerobic digestion | ដំណើរការរំលាយសរីរាង្គដោយគ្មានអុកស៊ីសែន គឺជាដំណើរការដែលអតិសុខុមប្រាណបំបែកកាកសំណល់សរីរាង្គនៅក្នុងបរិយាកាសបិទជិតមិនមានខ្យល់ចេញចូល ដើម្បីបង្កើតជាឧស្ម័នមេតាន (ជីវឧស្ម័ន) ដែលអាចឆេះបាន និងជីកំប៉ុស។ | ដូចជាការផ្អាប់ត្រីធ្វើប្រហុកក្នុងពាងបិទជិត ដែលបាក់តេរីស៊ីសាច់ត្រីដោយមិនបាច់ដកដង្ហើមយកខ្យល់ ហើយបញ្ចេញឧស្ម័នមកក្រៅវិញ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
