បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃទំនើបកម្មពាណិជ្ជកម្ម ដូចជាការសាងសង់ផ្សារទំនើបនៅទីក្រុងហាណូយ និងផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានរបស់វាទៅលើការអភិវឌ្ឍនគរូបនីយកម្មប្រកបដោយចីរភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រុះរួមមានការសំយោគឯកសារស្រាវជ្រាវ ការប្រមូលទិន្នន័យពីអ្នកលក់រាយ និងការចុះអង្កេតផ្ទាល់នៅទីតាំងជាក់ស្តែង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Large-scale Shopping Malls (TTTM-mall) ការអភិវឌ្ឍមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មខ្នាតធំ |
ផ្តល់ជូននូវបទពិសោធន៍ទិញទំនិញនិងកម្សាន្តនៅកន្លែងតែមួយ (All-in-one) ឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការយុវវ័យ និងជំរុញការអភិវឌ្ឍទីក្រុងថ្មីនៅតំបន់ជាយក្រុង។ | ស៊ីដីកសិកម្មយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ទាមទារចំណតរថយន្តធំៗ (ជាង៥០%នៃផ្ទៃដីសាងសង់សរុប) និងជំរុញយ៉ាងខ្លាំងដល់ការពឹងផ្អែកលើយានយន្តផ្ទាល់ខ្លួន។ | ទីក្រុងហាណូយនិងហូជីមិញបាត់បង់ដីកសិកម្មពី ១០០០ ទៅ ១៥០០ ហិកតាក្នុងមួយឆ្នាំ និងខ្វះការតភ្ជាប់ជាមួយប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនសាធារណៈ។ |
| Mixed-use Commercial Podiums ការរៀបចំតំបន់ពាណិជ្ជកម្មក្រោមអគារស្នាក់នៅ (Khối đế thương mại) |
ចំណេញលំហដោយរៀបចំតាមកម្ពស់ ស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់តំបន់កណ្តាលទីក្រុងដែលមានដង់ស៊ីតេប្រជាជនខ្ពស់ និងផ្ទៃដីមានកម្រិត។ | ចូលរួមចំណែកក្នុងការធ្វើឱ្យទីក្រុងបាត់បង់អត្តសញ្ញាណដើម (Clone town) ដោយសារការរចនាតាមស្តង់ដារអន្តរជាតិដូចៗគ្នា និងបង្កការកកស្ទះ។ | ការកើនឡើងថ្លៃជួលទីតាំង ដែលរុញច្រានអាជីវករតូចតាចក្នុងស្រុកចេញពីតំបន់កណ្តាលក្រុង (Retail gentrification)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ទោះបីជាឯកសារមិនបានបញ្ជាក់លម្អិតពីទំហំចំណាយហិរញ្ញវត្ថុក៏ដោយ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការចុះអង្កេតផ្ទាល់ និងការប្រើប្រាស់ទិន្នន័យទីផ្សារ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងផ្តាច់មុខនៅក្នុងទីក្រុងហាណូយ ប្រទេសវៀតណាម ដោយផ្តោតលើមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មធំៗចំនួន២៥ និងដោះស្រាយពីការបាត់បង់ដីកសិកម្មព្រមទាំងអត្តសញ្ញាណទីក្រុង។ ទិន្នន័យនិងរបកគំហើញនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះរាជធានីភ្នំពេញកំពុងជួបប្រទះនិន្នាការនៃការសាងសង់ផ្សារទំនើបធំៗយ៉ាងគំហុក ដែលប្រឈមនឹងបញ្ហាសង្គម និងបរិស្ថានស្រដៀងគ្នា។
ការរកឃើញពីវិធីសាស្ត្រនៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការរៀបចំផែនការអភិវឌ្ឍន៍ទីក្រុងប្រកបដោយចីរភាពនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការយល់ដឹងពីហានិភ័យនៃទំនើបកម្មពាណិជ្ជកម្ម នឹងជួយស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនៅកម្ពុជាឱ្យអភិវឌ្ឍទីក្រុងឆ្លាតវៃ ដោយរក្សាបាននូវតុល្យភាពរវាងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ការការពារបរិស្ថាន និងការគាំពារជីវភាពប្រជាជនថ្នាក់មូលដ្ឋាន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Retail gentrification | ដំណើរការដែលហាងលក់ទំនិញឬសេវាកម្មតម្លៃថោកសម្រាប់ប្រជាជនក្នុងស្រុក ត្រូវជំនួសដោយហាងទំនិញម៉ាកល្បីៗឬថ្លៃៗ ដែលបម្រើអតិថិជនមានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់ ធ្វើឱ្យអាជីវករតូចតាចត្រូវបង្ខំចិត្តបិទទ្វារឬប្តូរទីតាំងដោយសារការឡើងថ្លៃឈ្នួល។ | ដូចជាការយកកន្លែងលក់ចេកអាំងតាមចិញ្ចើមផ្លូវ ទៅសាងសង់ជាហាងកាហ្វេប្រ៊េនល្បីៗ ដែលធ្វើឱ្យអ្នកស្រុកដើមមិនអាចលក់ដូរឬទិញទំនិញនៅទីនោះបានទៀត។ |
| Clone town | បាតុភូតដែលទីក្រុងបាត់បង់អត្តសញ្ញាណ និងភាពខុសប្លែកគ្នារបស់ខ្លួន ដោយសារតែមានវត្តមានហាងទំនិញ មជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម ឬស្ថាបត្យកម្មដែលមានរចនាបថដូចៗគ្នានៅគ្រប់ទីកន្លែងក្រោមឥទ្ធិពលនៃសកលភាវូបនីយកម្ម។ | ដូចជាការថតចម្លង (Copy-Paste) ទម្រង់អគារពីទីក្រុងមួយទៅទីក្រុងមួយទៀត ដែលធ្វើឱ្យមើលទៅទីក្រុងទាំងអស់មានសភាពដូចៗគ្នាគ្មានអ្វីប្លែក។ |
| Urban sustainability | ការអនុវត្តការរៀបចំទីក្រុងដោយរក្សាបាននូវតុល្យភាពរវាងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ការការពារបរិស្ថាន (កាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ដីនិងការបំពុល) និងសមធម៌សង្គម ដើម្បីធានាថាធនធានមិនត្រូវបានប្រើប្រាស់អស់សម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ។ | ដូចជាការហូបបាយដោយចេះទុកម្ហូបខ្លះសម្រាប់ថ្ងៃស្អែក គឺការអភិវឌ្ឍទីក្រុងថ្ងៃនេះដោយមិនបំផ្លាញធនធានសម្រាប់កូនចៅជំនាន់ក្រោយ។ |
| Generic city | ការអភិវឌ្ឍទីក្រុងដែលមិនមានលក្ខណៈពិសេស ឬប្រវត្តិសាស្ត្រផ្ទាល់ខ្លួន ដោយពឹងផ្អែកតែលើស្តង់ដាររចនាអន្តរជាតិ ដែលធ្វើឱ្យទីក្រុងនោះលែងមានភាពទាក់ទាញ ឬព្រលឹងវប្បធម៌។ | ដូចជាសម្លៀកបំពាក់រោងចក្រដែលផលិតមកទំហំតែមួយ (Free size) ដែលនរណាក៏អាចស្លៀកបាន ប៉ុន្តែមិនមានលក្ខណៈពិសេសតម្រូវរាងសម្រាប់បុគ្គលណាម្នាក់ឡើយ។ |
| All in one / fun shopping | យុទ្ធសាស្ត្ររៀបចំមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មដែលប្រមូលផ្តុំសេវាកម្មច្រើនប្រភេទបញ្ជូលគ្នា ដូចជាការទិញទំនិញ ការកម្សាន្ត ភោជនីយដ្ឋាន និងរោងកុននៅកន្លែងតែមួយ ដើម្បីទាក់ទាញឱ្យអតិថិជនចំណាយពេលនិងប្រាក់កាន់តែច្រើនដោយមិនចាំបាច់ផ្លាស់ទី។ | ដូចជាការទិញសំបុត្រចូលសួនកម្សាន្តមួយ ដែលលោកអ្នកអាចទាំងលេងហ្គេម ហូបចុក និងទិញឥវ៉ាន់ដោយមិនបាច់ដើរចេញទៅកន្លែងផ្សេង។ |
| Mass distribution | ប្រព័ន្ធលក់រាយខ្នាតធំដែលចែកចាយទំនិញក្នុងបរិមាណច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់តាមរយៈខ្សែសង្វាក់ផ្សារទំនើបធំៗ ដែលធ្វើឱ្យថ្លៃដើមទំនិញចុះថោក ប៉ុន្តែដាក់សម្ពាធយ៉ាងខ្លាំងដល់ការរស់រានរបស់អាជីវកម្មខ្នាតតូចក្នុងស្រុក។ | ដូចជាការយកសំណាញ់ធំទៅបាចចាប់ត្រីរាប់តោនពីក្នុងសមុទ្រ ដែលធ្វើឱ្យអ្នកនេសាទតូចតាចដែលប្រើសន្ទូចមិនអាចប្រកួតប្រជែងបាន។ |
| Retail park | ការប្រមូលផ្តុំផ្សារទំនើបធំៗ និងហាងលក់ទំនិញនៅទីតាំងតែមួយនៅតំបន់ជាយក្រុង ដោយមានចំណតរថយន្តធំទូលាយរួមគ្នា ដែលទាមទារការប្រើប្រាស់ និងបំផ្លាញផ្ទៃដីកសិកម្មយ៉ាងច្រើន។ | ដូចជាការឈូសឆាយដីស្រែធំមួយនៅជាយក្រុង មកចាក់សាបធ្វើជាចំណតឡានរួម ហើយសាងសង់ផ្សារធំៗជាច្រើនប្រជុំគ្នានៅជុំវិញនោះ។ |
| Urban expansion | ការរីកសាយភាយនៃទំហំទីក្រុងចូលទៅក្នុងតំបន់ជនបទ ឬតំបន់កសិកម្មនៅជាយក្រុង ដែលជំរុញដោយកំណើនប្រជាជននិងការអភិវឌ្ឍគម្រោងអចលនទ្រព្យឬមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មថ្មីៗ។ | ដូចជាដំណក់ទឹកខ្មៅដែលស្រក់លើក្រដាស ហើយរាលដាលធំឡើងៗ លេបត្របាក់ផ្ទៃពណ៌ស(ដីកសិកម្ម)ដែលនៅជុំវិញវា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
