បញ្ហា (The Problem)៖ តើទេសចរណ៍ធម្មជាតិមានឥទ្ធិពលយ៉ាងណាទៅលើជីវភាពរស់នៅ និងអាកប្បកិរិយារបស់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងតំបន់ចំពោះការអភិរក្ស នៅក្នុងតំបន់អភិរក្ស និងគ្រប់គ្រងសត្វក្រៀលអាងត្រពាំងថ្ម?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានធ្វើការប្រៀបធៀបរវាងភូមិសំបួរ (មានគម្រោងទេសចរណ៍ធម្មជាតិ) និងភូមិពង្រ (គ្មានគម្រោងទេសចរណ៍ធម្មជាតិ) ដោយប្រើប្រាស់ការសម្ភាសន៍ និងការពិភាក្សាជាក្រុមពីខែកុម្ភៈ ដល់ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៣។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Community Participation in Ecotourism (Sambour Village) ការចូលរួមរបស់សហគមន៍ក្នុងទេសចរណ៍ធម្មជាតិ (ភូមិសំបួរ) |
អ្នកភូមិមានការយល់ដឹង និងគាំទ្រយ៉ាងខ្លាំងចំពោះការអភិរក្សបរិស្ថាន ព្រមទាំងទទួលបានឱកាសអភិវឌ្ឍន៍នានានៅក្នុងមូលដ្ឋាន។ | ប្រាក់ចំណូលជាក់ស្តែងដែលទទួលបានពីសេវាកម្មទេសចរណ៍ (ដូចជាការធ្វើជាមគ្គុទ្ទេសក៍) នៅមានកម្រិតតិចតួចនៅឡើយ។ | អាកប្បកិរិយាចំពោះការអភិរក្សមានភាពវិជ្ជមានខ្លាំង ទោះបីជាប្រាក់ចំណូលពីវិស័យនេះមិនទាន់មានការផ្លាស់ប្តូរគួរឱ្យកត់សម្គាល់ក៏ដោយ។ |
| No Ecotourism Activities (Pongror Village as Control Group) ការមិនមានសកម្មភាពទេសចរណ៍ធម្មជាតិ (ភូមិពង្រ ជាក្រុមត្រួតពិនិត្យ) |
មិនមានហានិភ័យនៃការផ្លាស់ប្តូររចនាសម្ព័ន្ធសង្គម ឬវប្បធម៌ភ្លាមៗ ដោយរក្សារបៀបរស់នៅតាមបែបប្រពៃណី និងមុខរបរដើមរបស់ខ្លួន។ | សហគមន៍ខកខានឱកាសក្នុងការទទួលបានការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងខ្វះការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅអំពីអត្ថប្រយោជន៍នៃការអភិរក្សធនធានធម្មជាតិ។ | ក្រោយពីឃើញការអភិវឌ្ឍ និងផលប្រយោជន៍នៅភូមិសំបួរ អ្នកភូមិពង្រជាច្រើនបានបង្ហាញចំណាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងក្នុងការចូលរួមវិស័យទេសចរណ៍ធម្មជាតិ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះផ្អែកជាចម្បងលើការចុះប្រមូលទិន្នន័យនៅមូលដ្ឋានផ្ទាល់ ដែលទាមទារពេលវេលា ការចុះអង្កេត និងការចូលរួមយ៉ាងសកម្មពីសហគមន៍មូលដ្ឋាន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងទ្រង់ទ្រាយតូច ដោយផ្តោតតែលើភូមិចំនួនពីរ និងសំណាកគ្រួសារសរុបចំនួន ៤០ ប៉ុណ្ណោះ នៅជុំវិញតំបន់អភិរក្សសត្វក្រៀល (Grus antigone) អាងត្រពាំងថ្ម។ ម្យ៉ាងទៀត ទិន្នន័យនេះត្រូវបានប្រមូលតាំងពីឆ្នាំ២០១៣ ដែលអាចមិនឆ្លុះបញ្ចាំងទាំងស្រុងពីបរិបទសេដ្ឋកិច្ច និងទេសចរណ៍នាពេលបច្ចុប្បន្ន។ ទោះយ៉ាងណា វាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការយល់ពីមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃឥទ្ធិពលទេសចរណ៍មកលើអាកប្បកិរិយាពលរដ្ឋ ជាពិសេសនៅតាមតំបន់ការពារជីវចម្រុះ។
ការរកឃើញនេះមានតម្លៃយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រទេសចរណ៍ធម្មជាតិនៅតាមតំបន់ការពារនានាក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីជម្រុញការចូលរួមរបស់ពលរដ្ឋ។
ជារួម ទេសចរណ៍ធម្មជាតិដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ និងជាកាតាលីករដ៏មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការផ្លាស់ប្តូរអាកប្បកិរិយារបស់ប្រជាជនមូលដ្ឋានឱ្យងាកមកគាំទ្រការអភិរក្ស ទោះបីជាផលចំណេញខាងសេដ្ឋកិច្ចមិនទាន់កើនឡើងខ្ពស់ភ្លាមៗក៏ដោយ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Ecotourism (ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ) | ការធ្វើដំណើរទៅកាន់តំបន់ធម្មជាតិដោយមានការទទួលខុសត្រូវ មិនបំផ្លាញបរិស្ថាន និងជួយលើកស្ទួយជីវភាពប្រជាជនមូលដ្ឋានតាមរយៈការផ្តល់ប្រាក់ចំណូលពីសេវាកម្មទេសចរណ៍។ | ដូចជាការទៅលេងផ្ទះអ្នកភូមិដោយជួយសម្អាតបរិស្ថានជុំវិញ និងទិញផលិតផលពីពួកគាត់ ដើម្បីឱ្យពួកគាត់មានប្រាក់ចំណូលនិងរស់នៅបានល្អជាងមុន មិនមែនទៅកម្សាន្តហើយបន្សល់ទុកតែសំរាមនោះទេ។ |
| Conservation (ការអភិរក្ស) | សកម្មភាពការពារ ការថែរក្សា និងការគ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិ ឬសត្វព្រៃឱ្យនៅគង់វង្សយូរអង្វែង ដើម្បីទប់ស្កាត់ការបំផ្លិចបំផ្លាញ និងជៀសវាងការផុតពូជ។ | ដូចជាការសន្សំប្រាក់ក្នុងកូនជ្រូក ឬក្នុងធនាគារ ដើម្បីរក្សាទុកប្រើប្រាស់នៅថ្ងៃអនាគត ជាជាងការចាយវាយខ្ជះខ្ជាយឱ្យអស់ត្រឹមថ្ងៃនេះ។ |
| Livelihoods (ជីវភាពរស់នៅ) | មធ្យោបាយ មុខរបរ និងសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃដែលមនុស្សម្នាក់ ឬគ្រួសារមួយពឹងផ្អែកដើម្បីស្វែងរកប្រាក់ចំណូល ម្ហូបអាហារ និងបំពេញតម្រូវការចាំបាច់នានាក្នុងជីវិត។ | ដូចជាឆ្នាំងបាយរបស់គ្រួសារមួយ ដែលត្រូវការពឹងផ្អែកលើការងារ ដូចជាការធ្វើស្រែ ឬការធ្វើជាមគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរណ៍ ដើម្បីរកអង្ករមកដាំបាយហូបរាល់ថ្ងៃ។ |
| Grus antigone (សត្វក្រៀល) | ជាប្រភេទសត្វស្លាបដ៏កម្រ មានកម្ពស់ខ្ពស់ និងរងការគំរាមកំហែង (Sarus Crane) ដែលតែងតែមកពាស និងរកចំណីនៅតាមតំបន់វាលស្មៅ និងដីសើមដូចជាអាងត្រពាំងថ្មនារដូវប្រាំង។ | ដូចជាភ្ញៀវកិត្តិយសពិសេសពាក់អាវធំរាងខ្ពស់ ដែលមកលេងស្រះទឹករបស់យើងជារៀងរាល់ឆ្នាំ ហើយយើងត្រូវរៀបចំកន្លែងឱ្យបានល្អដើម្បីស្វាគមន៍ពួកគាត់។ |
| Endangered (រងការគំរាមកំហែង / ជិតផុតពូជ) | ស្ថានភាពនៃប្រភេទសត្វ ឬរុក្ខជាតិដែលមានចំនួនតិចតួចបំផុតនៅលើពិភពលោក (ដូចជាសត្វប្រើស រឺសត្វក្រៀល) ហើយប្រឈមមុខនឹងហានិភ័យខ្ពស់ក្នុងការបាត់បង់រហូត (ផុតពូជ) ប្រសិនបើគ្មានការការពារដិតដល់។ | ដូចជាទូរស័ព្ទម៉ូដែលចាស់ដែលក្រុមហ៊ុនឈប់ផលិត បើខូចឬបាត់គឺមិនអាចរកទិញថ្មីបានទៀតឡើយ ដូច្នេះត្រូវតែថែរក្សាឱ្យបានល្អបំផុត។ |
| Reserve Conservation and Management Area (តំបន់អភិរក្ស និងគ្រប់គ្រង) | តំបន់ដី ព្រៃ ឬទឹកដែលត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលកំណត់ជាផ្លូវការ និងមានច្បាប់ការពារ ដើម្បីថែរក្សាជម្រកសត្វព្រៃ រុក្ខជាតិ និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី មិនឱ្យមានការទន្ទ្រានខុសច្បាប់។ | ដូចជារបងដែលយើងសង់ព័ទ្ធជុំវិញសួនច្បារផ្ទះ ដើម្បីកុំឱ្យអ្នកក្រៅចូលមកបេះផ្កា ឬកាប់បំផ្លាញរុក្ខជាតិរបស់យើងលេងផ្តេសផ្តាស។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
