បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាកង្វះការយល់ដឹង និងការអនុវត្តជាក់ស្តែងពាក់ព័ន្ធនឹងទេសចរណ៍ធម្មជាតិ (Ecotourism) នៅក្នុងប្រទេសថៃ ដែលកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាបរិស្ថាន និងការថយចុះនៃធនធានធម្មជាតិពីវិស័យទេសចរណ៍ទូទៅ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្របរិមាណ (Quantitative method) តាមរយៈការស្ទង់មតិលើក្រុមគោលដៅ ដើម្បីវិភាគទំនាក់ទំនងរវាងអថេរផ្សេងៗ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Pearson's Correlation Coefficient ការវិភាគមេគុណសហសម្ព័ន្ធ Pearson |
មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការវាស់ស្ទង់ និងស្វែងរកទំនាក់ទំនងលីនេអ៊ែររវាងអថេរពីរ (ដូចជាទំនាក់ទំនងរវាងចំណេះដឹង និងអាកប្បកិរិយា)។ | អាចបង្ហាញត្រឹមតែទំនាក់ទំនងកម្រិតណា ប៉ុន្តែមិនអាចបញ្ជាក់ពីភាពជាហេតុនិងផល (Causality) ថាតើមួយណាបង្កឱ្យមានមួយណានោះទេ។ | រកឃើញទំនាក់ទំនងវិជ្ជមានកម្រិតមធ្យមរវាងចំណេះដឹង និងអាកប្បកិរិយា (r=0.359) និងកម្រិតទាបរវាងអាកប្បកិរិយា និងឥរិយាបទ (r=0.199)។ |
| Independent t-test & One-way ANOVA (F-test) ការវិភាគប្រៀបធៀបមធ្យមភាគ t-test និង ANOVA |
ស័ក្តិសមបំផុតក្នុងការប្រៀបធៀបភាពខុសគ្នានៃមធ្យមភាគរវាងក្រុមប្រជាសាស្ត្រផ្សេងៗ (ដូចជា ភេទ អាយុ កម្រិតចំណូល) ទៅលើអថេរគោលដៅ។ | ទាមទារឱ្យទិន្នន័យមានរបាយធម្មតា (Normal Distribution) និងមានទំហំគំរូគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ក្រុមនីមួយៗ ទើបលទ្ធផលមានសុក្រឹតភាព។ | បង្ហាញថាភ្ញៀវទេសចរដែលមានចំណូលនិងការអប់រំខ្ពស់ មានចំណេះដឹងផ្នែកទេសចរណ៍ធម្មជាតិខ្ពស់ជាងក្រុមដទៃ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមិនទាមទារធនធានបច្ចេកវិទ្យាស្មុគស្មាញ ឬចំណាយខ្ពស់នោះទេ ដោយពឹងផ្អែកជាចម្បងលើការស្ទង់មតិអនឡាញ និងកម្មវិធីវិភាគទិន្នន័យស្ថិតិធម្មតា។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈការជ្រើសរើសគំរូដោយងាយស្រួល (Convenience sampling) លើភ្ញៀវទេសចរថៃអនឡាញតែប៉ុណ្ណោះ ដែលអាចនាំឱ្យមានភាពលម្អៀងទៅរកក្រុមអ្នកប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិត និងបណ្តាញសង្គម។ វាមិនតំណាងឱ្យប្រជាជនថៃទាំងមូលឡើយ ហើយលទ្ធផលនេះឆ្លុះបញ្ចាំងតែពីបរិបទវប្បធម៌ថៃប៉ុណ្ណោះ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការយល់ដឹងពីចំណុចនេះគឺសំខាន់ ព្រោះប្រជាសាស្ត្រ និងកម្រិតយល់ដឹងពីបរិស្ថានរបស់ទេសចរខ្មែរអាចមានភាពខុសគ្នា ដែលទាមទារការសិក្សាផ្ទាល់ក្នុងស្រុក។
វិធីសាស្ត្រ និងរបកគំហើញនៃការសិក្សានេះ មានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់យកមកអនុវត្តក្នុងការអភិវឌ្ឍវិស័យទេសចរណ៍ធម្មជាតិ (Ecotourism) នៅកម្ពុជា។
ជារួម ការអនុវត្តក្របខ័ណ្ឌស្រាវជ្រាវនេះនៅកម្ពុជា នឹងជួយស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធបង្កើតយុទ្ធសាស្ត្រទីផ្សារ និងការអប់រំបរិស្ថានដែលចំគោលដៅ ជំរុញឱ្យការអនុវត្តទេសចរណ៍ធម្មជាតិកាន់តែមាននិរន្តរភាពជាក់ស្តែង មិនមែនត្រឹមតែទ្រឹស្តី។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Knowledge-Attitude-Practice (KAP) Model | ទ្រឹស្ដីដែលពន្យល់ពីទំនាក់ទំនងបន្តបន្ទាប់គ្នារវាងការទទួលបានចំណេះដឹង (Knowledge) ការផ្លាស់ប្តូរអាកប្បកិរិយាឬផ្នត់គំនិត (Attitude) និងការឈានទៅដល់ការអនុវត្តជាក់ស្តែង (Practice) នៅក្នុងសង្គម។ | ដូចជាការដែលយើងដឹងថាប្លាស្ទិកប៉ះពាល់បរិស្ថាន (ចំណេះដឹង) ធ្វើឱ្យយើងមិនចូលចិត្តការប្រើថង់ប្លាស្ទិក (អាកប្បកិរិយា) ហើយចុងក្រោយយើងយកកាបូបក្រណាត់ទៅផ្សារជំនួសវិញ (ការអនុវត្ត)។ |
| Genuine ecotourism | ទេសចរណ៍ធម្មជាតិពិតប្រាកដដែលគោរពតាមគោលការណ៍ទាំងឡាយនៃការអភិរក្ស ការផ្តល់ការអប់រំ និងការផ្តល់ប្រយោជន៍ដល់សហគមន៍មូលដ្ឋានយ៉ាងពិតប្រាកដ ដោយមិនមានការបំផ្លាញ។ | ដូចជាការទៅលេងព្រៃកោងកាងហើយចូលរួមដាំដើមកោងកាងបន្ថែម ព្រមទាំងទិញម្ហូបពីអ្នកភូមិផ្ទាល់ដើម្បីគាំទ្រសេដ្ឋកិច្ចពួកគេ។ |
| Pseudo ecotourism | ទេសចរណ៍ធម្មជាតិក្លែងក្លាយ ឬជាការធ្វើទេសចរណ៍ដែលអះអាងថាស្រឡាញ់បរិស្ថាន តែការអនុវត្តជាក់ស្តែងគឺមិនបានជួយការពារ ឬថែមទាំងបង្កការរំខានដល់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី។ | ដូចជារមណីយដ្ឋានដែលដាក់ឈ្មោះថា "អេកូ" តែបែរជាកាប់ព្រៃឈើដើម្បីសង់ផ្ទះសំណាក់សម្រាប់ភ្ញៀវស្នាក់នៅ។ |
| Green washing | យុទ្ធសាស្ត្រទីផ្សារដែលស្ថាប័នមួយព្យាយាមបង្កើតរូបភាពថាខ្លួនគិតគូរពីបរិស្ថាន ដើម្បីទាក់ទាញការគាំទ្រ តែធាតុពិតមិនបានអនុវត្តតាមការអះអាងនោះទេ (លាងជម្រះឱ្យឃើញតែពណ៌បៃតង)។ | ដូចជាការលាបពណ៌សំបកកេសជាពណ៌បៃតងហើយសរសេរថា "ស្រឡាញ់បរិស្ថាន" ដើម្បីឱ្យគេទិញច្រើន តែសារធាតុផ្សំខាងក្នុងនៅតែពុលនិងប៉ះពាល់ធនធានធម្មជាតិ។ |
| Pearson's Correlation | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើដើម្បីវាស់ស្ទង់កម្រិត និងទិសដៅនៃទំនាក់ទំនងលីនេអ៊ែររវាងអថេរពីរ ថាតើពួកវាប្រែប្រួលស្របគ្នា ឬច្រាសគ្នា (ឧទាហរណ៍ ទំនាក់ទំនងរវាងចំណេះដឹង និងអាកប្បកិរិយា)។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់មើលថា តើនៅពេលដែលពិន្ទុប្រឡងកើនឡើង ម៉ោងលេងទូរស័ព្ទរបស់សិស្សថយចុះក្នុងកម្រិតណា។ |
| One-way ANOVA | ការវិភាគបំរែបំរួល (Analysis of Variance) ជាតេស្តស្ថិតិសម្រាប់ប្រៀបធៀបមធ្យមភាគនៃក្រុមមនុស្ស ឬទិន្នន័យចាប់ពី ៣ ឡើងទៅ ដើម្បីទាញសេចក្តីសន្និដ្ឋានថាតើពួកវាមានភាពខុសគ្នាជាលក្ខណៈស្ថិតិឬទេ។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបកម្ពស់សិស្សរវាងថ្នាក់ទី១០ ទី១១ និងទី១២ ព្រមគ្នាម្តងតែមួយ ដើម្បីមើលថាតើមានថ្នាក់ណាមានកម្ពស់ទាបឬខ្ពស់ជាងគេដាច់ឬក៏អត់។ |
| Diffusion of innovations theory | ទ្រឹស្តីនៃការសាយភាយនវានុវត្តន៍ ដែលពន្យល់ពីរបៀប ហេតុផល និងល្បឿនដែលគំនិត បច្ចេកវិទ្យា ឬឥរិយាបទថ្មីៗ អាចរាលដាលកាត់តាមវប្បធម៌ ឬប្រព័ន្ធសង្គមណាមួយ។ | ដូចជាការតាមដានមើលពីរបៀបដែលមនុស្សចាប់ផ្តើមប្រើស្មាតហ្វូន ដំបូងមានអ្នកប្រើតែបន្តិចបន្តួច រហូតដល់រាលដាលអ្នកណាក៏មានម្នាក់មួយជុំវិញពិភពលោក។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
