បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយអំពីផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន ទាំងវិជ្ជមាន និងអវិជ្ជមាន ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការផលិត ការបំប្លែង និងការប្រើប្រាស់ប្រភពថាមពលកកើតឡើងវិញ នៅក្នុងបរិបទនៃគោលនយោបាយថាមពលរបស់សហភាពអឺរ៉ុប។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះធ្វើការត្រួតពិនិត្យយ៉ាងទូលំទូលាយលើបច្ចេកវិទ្យាថាមពលកកើតឡើងវិញផ្សេងៗ ដោយវិភាគលើបរិបទនយោបាយ-សេដ្ឋកិច្ច ការកាត់បន្ថយការបំពុល និងការថ្លឹងថ្លែងរវាងអត្ថប្រយោជន៍បរិស្ថាននិងតម្លៃសេដ្ឋកិច្ច។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Solar Energy (Photovoltaic & Thermal) ថាមពលព្រះអាទិត្យ (បន្ទះសូឡា និងកម្ដៅ) |
ជាប្រភពថាមពលដែលអាចអភិវឌ្ឍបានក្នុងតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចសមរម្យ និងមិនមានការបញ្ចេញឧស្ម័នបំពុលកំឡុងពេលប្រតិបត្តិការ។ វាស័ក្តិសមសម្រាប់ទាំងការប្រើប្រាស់ក្នុងផ្ទះតូចតាច និងកសិដ្ឋានធំៗ។ | ទាមទារផ្ទៃដីធំទូលាយ។ ដំណើរការផលិត និងការបោះចោលផ្ទាំងសូឡា (PV) មានពាក់ព័ន្ធនឹងសារធាតុរំលាយ និងវត្ថុធាតុគីមីពុល (ដូចជា gallium arsenide) ដែលបង្កហានិភ័យដល់បរិស្ថាន។ | បច្ចេកវិទ្យាត្រូវបានអភិវឌ្ឍបានល្អ និងមានការប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយ ប៉ុន្តែបញ្ហាកាកសំណល់បន្ទាប់ពីអស់អាយុកាលនៅតែជាក្តីបារម្ភ។ |
| Hydroelectric Power ថាមពលវារីអគ្គិសនី |
ជាប្រភពថាមពលកកើតឡើងវិញដ៏សំខាន់ និងមានស្ថិរភាពបំផុត ដែលត្រូវបានអភិវឌ្ឍនិងប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់។ | គម្រោងខ្នាតធំបង្កការរំខានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី និងជលសាស្ត្រនៃតំបន់ ប៉ះពាល់ដល់សហគមន៍ បំពុលទឹក និងអាចបង្កឱ្យមានការរញ្ជួយដី។ | រួមចំណែកដល់ទៅ ៧១% នៃថាមពលអគ្គិសនីកកើតឡើងវិញសរុបនៅទ្វីបអឺរ៉ុប (ទិន្នន័យឆ្នាំ ២០០៩)។ |
| Wind Energy ថាមពលខ្យល់ (ទួរប៊ីនលើគោក និងក្នុងសមុទ្រ) |
មិនបញ្ចេញឧស្ម័នពុលទៅក្នុងបរិយាកាស និងជាបច្ចេកវិទ្យាដែលកំពុងត្រូវបានកែលម្អជាបន្តបន្ទាប់សម្រាប់ការដាក់ពង្រាយជាទ្រង់ទ្រាយធំ។ | ទាមទារទីធ្លីធំទូលាយ ប៉ះពាល់ដល់សោភ័ណភាពទេសភាព បង្កការរំខានដោយរលកអេឡិចត្រូម៉ាញេទិក និងរំខានដល់ជម្រកសត្វព្រៃ/សត្វស្លាប។ | រួមចំណែក ១៣% នៃផលិតកម្មអគ្គិសនីពីថាមពលកកើតឡើងវិញនៅអឺរ៉ុប ដោយមានកសិដ្ឋានខ្យល់ខ្នាតធំកាន់តែច្រើនឡើង។ |
| Biomass Energy ថាមពលជីវម៉ាស់ (កាកសំណល់កសិកម្ម និងរោងចក្រ) |
ជួយកាត់បន្ថយកាកសំណល់កសិកម្ម ព្រៃឈើ និងឧស្សាហកម្ម ដោយប្រែក្លាយវាទៅជាប្រភពថាមពល ក៏ដូចជាជួយបង្កើតការងារនៅតាមតំបន់ជនបទ។ | ការដុតដោយផ្ទាល់នៅមានកម្រិតប្រសិទ្ធភាពទាបនៅឡើយ ហើយវាទាមទារការប្រើប្រាស់ដីធ្លី ការប្រើជីគីមី និងអាចបញ្ចេញឧស្ម័នបំពុលបរិយាកាសកំឡុងពេលបំប្លែង។ | រួមចំណែក ១៤% នៃផលិតកម្មថាមពលស្អាតនៅអឺរ៉ុប ប៉ុន្តែទាមទារការគ្រប់គ្រងការបំពុលខ្យល់ឱ្យបានតឹងរ៉ឹង។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអភិវឌ្ឍន៍គម្រោងថាមពលកកើតឡើងវិញទាមទារទីធ្លីធំទូលាយ ធនធានហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់ការវិនិយោគដំបូង និងការប្រើប្រាស់វត្ថុធាតុដើមពិសេសមួយចំនួន។
ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកស្ទើរតែទាំងស្រុងទៅលើទិន្នន័យ គោលនយោបាយ និងការស្ទង់មតិសង្គមមកពីសហភាពអឺរ៉ុប (EU) និងសហរដ្ឋអាមេរិក។ បរិបទអឺរ៉ុបមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ កម្រិតយល់ដឹងរបស់សាធារណជន និងការឧបត្ថម្ភធនពីរដ្ឋខ្ពស់ជាងបណ្តាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។ នេះជាចំណុចសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាមានបញ្ហាប្រឈមខុសគ្នាទាក់ទងនឹងហិរញ្ញប្បទាន បច្ចេកវិទ្យាកែច្នៃកាកសំណល់ និងអាទិភាពនៃការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចធៀបនឹងបរិស្ថាន។
ទោះបីជាឯកសារនេះផ្ដោតលើបរិបទអឺរ៉ុបក៏ដោយ ក៏គោលការណ៍នៃការវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់បរិស្ថាននៃបច្ចេកវិទ្យាថាមពលទាំងនេះ មានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការរៀបចំផែនការមេថាមពលនៅកម្ពុជា។
កម្ពុជាអាចយកគំរូតាមវិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់នេះ ដើម្បីធ្វើការថ្លឹងថ្លែងរវាងការចំណាយសេដ្ឋកិច្ច ការអភិវឌ្ឍន៍ថាមពលស្អាត និងការថែរក្សាបរិស្ថានប្រកបដោយចីរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| GHG emissions | ការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ (ដូចជាកាបូនឌីអុកស៊ីត និងមេតាន) ទៅក្នុងបរិយាកាស ដែលស្រូបយកនិងរក្សាកម្ដៅពីព្រះអាទិត្យ ធ្វើឱ្យសីតុណ្ហភាពផែនដីកើនឡើង និងបណ្តាលឱ្យមានការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ | ដូចជាការចតឡានបិទកញ្ចក់ជិតនៅក្រោមពន្លឺថ្ងៃ ដែលធ្វើឱ្យកម្ដៅជាប់នៅខាងក្នុងឡានកាន់តែក្ដៅទៅៗ។ |
| demand side management (DSM) | យុទ្ធសាស្ត្រគ្រប់គ្រង និងលើកទឹកចិត្តអ្នកប្រើប្រាស់ឱ្យកាត់បន្ថយ ឬផ្លាស់ប្តូរពេលវេលានៃការប្រើប្រាស់អគ្គិសនី (ជាពិសេសនៅម៉ោងដែលមានតម្រូវការខ្ពស់) ដើម្បីកាត់បន្ថយបន្ទុកលើប្រព័ន្ធខ្សែបណ្តាញ និងជៀសវាងការសាងសង់រោងចក្រអគ្គិសនីថ្មី។ | ដូចជាការផ្ដល់ប្រូម៉ូសិនបញ្ចុះតម្លៃសេវាទូរស័ព្ទនៅពេលយប់ ដើម្បីកុំឱ្យមនុស្សសម្រុកតេនៅពេលថ្ងៃដែលធ្វើឱ្យសេវាគាំង។ |
| distributed generation (DG) | ការផលិតថាមពលអគ្គិសនីពីប្រភពតូចៗជាច្រើនដែលនៅក្បែរទីតាំងអ្នកប្រើប្រាស់ផ្ទាល់ (ឧទាហរណ៍ ការដំឡើងបន្ទះសូឡានៅលើដំបូលផ្ទះ) ជំនួសឱ្យការបញ្ជូនភ្លើងពីទីតាំងរោងចក្រអគ្គិសនីខ្នាតធំតែមួយនៅឆ្ងាយ។ | ដូចជាការពឹងផ្អែកលើអណ្ដូងទឹកតាមផ្ទះរៀងៗខ្លួន ជាជាងការរង់ចាំទឹកម៉ាស៊ីនដែលបង្ហូរចេញពីរោងចក្រទឹកតែមួយដែលនៅឆ្ងាយ។ |
| PV cells | កោសិកាភូតូវ៉ុលតាអិច ឬបន្ទះស្រូបពន្លឺព្រះអាទិត្យ គឺជាបច្ចេកវិទ្យាដែលប្រើប្រាស់វត្ថុធាតុពាក់កណ្តាលចម្លង (Semiconductors) ដើម្បីស្រូបយកភាគល្អិតពន្លឺពីព្រះអាទិត្យ ហើយបំប្លែងវាទៅជាចរន្តអគ្គិសនីដោយផ្ទាល់។ | ដូចជារុក្ខជាតិដែលស្រូបពន្លឺព្រះអាទិត្យមកធ្វើជារស្មីសំយោគដើម្បីបង្កើតចំណី ប៉ុន្តែបន្ទះនេះស្រូបពន្លឺមកដើម្បីទាញជាភ្លើងអគ្គិសនីវិញ។ |
| diffuse nature of the source | សំដៅលើលក្ខណៈនៃប្រភពថាមពលកកើតឡើងវិញ (ដូចជាពន្លឺព្រះអាទិត្យ និងខ្យល់) ដែលមិនមានការប្រមូលផ្តុំនៅកន្លែងតែមួយដូចរ៉ែធ្យូងថ្មនោះទេ ប៉ុន្តែវាសាយភាយពាសពេញផ្ទៃដី ដែលទាមទារឱ្យមានការសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធធំទូលាយដើម្បីអាចប្រមូលថាមពលនេះបានគ្រប់គ្រាន់។ | ដូចជាការត្រងទឹកភ្លៀងដែលធ្លាក់រាយប៉ាយពេញទីធ្លា ដែលអ្នកត្រូវការធុងនិងដំបូលធំទូលាយដើម្បីត្រងវា ផ្ទុយពីការដួសទឹកពីអណ្ដូងដែលទឹកប្រមូលផ្ដុំស្រាប់។ |
| induced seismicity | បាតុភូតនៃការរញ្ជួយដីដែលបង្កឡើងដោយសកម្មភាពរបស់មនុស្ស។ ក្នុងគម្រោងវារីអគ្គិសនីខ្នាតធំ វាបណ្តាលមកពីទម្ងន់ទឹកដ៏ធំសម្បើមនៅក្នុងអាងស្តុកទឹក ដែលសង្កត់ទៅលើសណ្ឋានដីរហូតធ្វើឱ្យរចនាសម្ព័ន្ធថ្មខាងក្រោមផែនដីប្រេះស្រុត។ | ដូចជាការយកវត្ថុធ្ងន់ខ្លាំងទៅសង្កត់លើបន្ទះក្តារបន្ទប់រហូតដល់វាលាន់ស្នូរប្រេះ ដោយសារទ្រទម្ងន់លែងរួច។ |
| Gasification | ដំណើរការកម្ដៅដែលដុតកាកសំណល់សរីរាង្គ (ជីវម៉ាស់) នៅក្នុងលក្ខខណ្ឌដែលមានអុកស៊ីហ្សែនតិចតួចបំផុត ដើម្បីកុំឱ្យវាឆេះជាភ្លើង ប៉ុន្តែបំប្លែងវាទៅជាឧស្ម័នដែលអាចឆេះបាន (Syngas) សម្រាប់យកទៅផលិតអគ្គិសនី។ | ដូចជាការចំហុយឧសក្នុងឡបិទជិតដើម្បីយកផ្សែងរបស់វាទៅដុតឆេះធ្វើជាភ្លើង ជំនួសឱ្យការដុតឧសនោះផ្ទាល់ឱ្យក្លាយជាផេះចោលទទេ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
