បញ្ហា (The Problem)៖ ការកើនឡើងនៃបរិមាណសំរាមស្នោ និងប្លាស្ទិកនៅតាមតំបន់ទេសចរណ៍ឆ្នេរបាងសែន បានបង្កផលប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន និងសុខភាពសាធារណៈ ដែលទាមទារឱ្យមានការវាយតម្លៃលើប្រសិទ្ធភាពនៃយុទ្ធនាការកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ស្នោរបស់រដ្ឋបាលមូលដ្ឋាន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការស្ទង់មតិ (Survey Research) ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីភាគីពាក់ព័ន្ធសំខាន់ៗនៅតំបន់គោលដៅ ដើម្បីវាយតម្លៃកម្រិតនៃការយល់ដឹង និងការផ្លាស់ប្តូរអាកប្បកិរិយា ដោយផ្អែកលើទម្រង់វាយតម្លៃ CIPP។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Survey Evaluation (Entrepreneurs Group) ការវាយតម្លៃតាមរយៈការស្ទង់មតិ (ក្រុមអាជីវករ) |
ងាយស្រួលក្នុងការវាស់ស្ទង់ការផ្លាស់ប្តូរអាកប្បកិរិយាផ្ទាល់របស់អ្នកលក់ និងឆន្ទៈក្នុងការផ្លាស់ប្តូរការវេចខ្ចប់។ ទិន្នន័យអាចយកទៅតម្រង់ទិសគោលនយោបាយមូលដ្ឋានបានចំគោលដៅ។ | អាចមានការឆ្លើយតបលំអៀងដោយសារអាជីវករចង់បង្ហាញរូបភាពល្អចំពោះអាជ្ញាធរ។ ការផ្លាស់ប្តូរជាក់ស្តែងអាចនៅមានកម្រិតអាស្រ័យលើតម្លៃដើមនៃប្រអប់ជំនួស។ | កម្រិតជោគជ័យនៃការកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ស្នោស្ថិតក្នុងកម្រិត "ខ្ពស់" (មធ្យមភាគ ៤.៤៧)។ |
| Survey Evaluation (Tourists Group) ការវាយតម្លៃតាមរយៈការស្ទង់មតិ (ក្រុមភ្ញៀវទេសចរ) |
ជួយឆ្លុះបញ្ចាំងពីការយល់ដឹង និងការទាមទាររបស់អ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយ។ ផ្តល់ភស្តុតាងដើម្បីវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃការផ្សព្វផ្សាយរបស់យុទ្ធនាការ។ | ភ្ញៀវទេសចរអាចមានការយល់ខុសច្រើនលើការកែច្នៃសំរាមស្នោ ហើយពួកគេមិនមែនជាអ្នកសម្រេចចិត្តជ្រើសរើសប្រអប់វេចខ្ចប់ដោយផ្ទាល់នោះទេ។ | កម្រិតជោគជ័យនៃការចូលរួមកាត់បន្ថយស្នោស្ថិតក្នុងកម្រិត "ខ្ពស់គួរសម" (មធ្យមភាគ ៣.៨៤)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានកម្រិតមធ្យម ផ្តោតសំខាន់លើការរៀបចំកម្រងសំណួរ ការចុះប្រមូលទិន្នន័យផ្ទាល់ពីទីតាំង និងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីវិភាគទិន្នន័យស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងផ្តោតលើអាជីវករ និងភ្ញៀវទេសចរនៅតំបន់ឆ្នេរបាងសែន ប្រទេសថៃ ដែលជាតំបន់ទេសចរណ៍មានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរឹងមាំ។ ទិន្នន័យ និងលទ្ធផលនេះអាចមានភាពលំអៀងបើសិនយកមកអនុវត្តផ្ទាល់នៅកម្ពុជា ព្រោះកម្រិតយល់ដឹងបរិស្ថាន ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រងសំរាម និងជម្រើសប្រអប់វេចខ្ចប់ជំនួសនៅតំបន់ឆ្នេរកម្ពុជា នៅមានស្ថានភាពខុសគ្នា។ ទាមទារឱ្យមានការកែតម្រូវទម្រង់ស្ទង់មតិឱ្យស្របតាមបរិបទសេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋាន។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃយុទ្ធនាការតាមទម្រង់ CIPP Model នេះ មានប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់កម្ពុជា ក្នុងការវាស់ស្ទង់ប្រសិទ្ធភាពនៃគោលនយោបាយបរិស្ថាន។
សរុបមក ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃតាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រនេះ នឹងជួយឱ្យអ្នកធ្វើគោលនយោបាយនៅកម្ពុជាអាចកែតម្រូវយុទ្ធសាស្ត្រអប់រំបរិស្ថានឱ្យចំគោលដៅ កាត់បន្ថយការខ្ជះខ្ជាយថវិកា និងជំរុញការផ្លាស់ប្តូរអាកប្បកិរិយាប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| CIPP Model | ជាទ្រឹស្តីវាយតម្លៃគម្រោងទូលំទូលាយមួយដែលបែងចែកជា ៤ ផ្នែកគឺ បរិបទ (Context) ធនធាន (Input) ដំណើរការ (Process) និងលទ្ធផល (Product) ដែលជួយអ្នកគ្រប់គ្រងវាស់ស្ទង់ភាពជោគជ័យនៃគម្រោងតាំងពីចំណុចចាប់ផ្តើមរហូតដល់បញ្ចប់ ដើម្បីសម្រេចចិត្តថាតើគួរកែលម្អ បន្ត ឬបញ្ឈប់គម្រោង។ | ដូចជាការវាយតម្លៃរបៀបធ្វើនំ តាំងពីការរៀបចំគ្រឿងផ្សំ (បរិបទ និងធនធាន) របៀបវាយម្សៅនិងដុត (ដំណើរការ) រហូតដល់ភ្លក់រសជាតិនំនៅទីបញ្ចប់ (លទ្ធផល) ដើម្បីដឹងថានំនេះឆ្ងាញ់ឬអត់។ |
| Product Evaluation | ជាដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃការវាយតម្លៃតាមបែប CIPP Model ដែលផ្តោតលើការប្រៀបធៀបលទ្ធផលជាក់ស្តែងដែលទទួលបាន ជាមួយនឹងគោលដៅ ឬសូចនាករដែលបានកំណត់ទុក ដើម្បីសន្និដ្ឋានពីកម្រិតជោគជ័យ និងផលប៉ះពាល់នៃគម្រោង។ | ដូចជាការត្រួតពិនិត្យមើលពិន្ទុប្រឡងចុងឆ្នាំរបស់សិស្ស ដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់ថាតើពួកគេសម្រេចបានគោលដៅសិក្សាដែលបានកំណត់កាលពីដើមឆ្នាំដែរឬទេ។ |
| Likert Scale | ជារង្វាស់តាមបែបចិត្តសាស្ត្រដែលប្រើប្រាស់ទូទៅក្នុងកម្រងសំណួរ ដើម្បីវាស់ស្ទង់កម្រិតនៃអាកប្បកិរិយា ការយល់ព្រម ឬទស្សនៈរបស់មនុស្ស (ឧទាហរណ៍៖ ពីកម្រិតមិនយល់ព្រមទាល់តែសោះ ដល់យល់ព្រមខ្លាំងបំផុត) ដែលជួយបំប្លែងទិន្នន័យគុណភាពឱ្យទៅជាលេខរៀងងាយស្រួលវិភាគ។ | ដូចជាការសុំឱ្យអតិថិជនផ្តល់ពិន្ទុផ្កាយ ១ ដល់ ៥ ទៅលើសេវាកម្មភោជនីយដ្ឋានមួយ ដើម្បីបង្ហាញពីកម្រិតនៃការពេញចិត្តរបស់ពួកគេ។ |
| Cronbach's Alpha | ជារូបមន្តស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់វាស់ស្ទង់ភាពជឿជាក់ (Reliability) និងភាពស៊ីសង្វាក់គ្នានៃកម្រងសំណួរ ដើម្បីធានាថាសំណួរទាំងអស់ពិតជាកំពុងវាស់ស្ទង់គោលដៅតែមួយដោយមិនមានភាពផ្ទុយគ្នា ដែលធ្វើឱ្យទិន្នន័យអាចយកជាការបាន។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់ខ្លួនឯងលើជញ្ជីង ៣ដងជាប់គ្នា ហើយជញ្ជីងបង្ហាញលេខដដែលៗ ដែលបញ្ជាក់ថាជញ្ជីងនោះអាចទុកចិត្តបាន។ |
| Taro Yamane | ជារូបមន្តគណិតវិទ្យាសម្រាប់កំណត់ទំហំសំណាក (Sampling Size) ឱ្យបានត្រឹមត្រូវចេញពីចំនួនប្រជាជនសរុប ដោយមានការកំណត់កម្រិតលំអៀង (Error) ដែលអាចទទួលយកបាន ដើម្បីតំណាងឱ្យប្រជាជនទាំងមូលដោយមិនចាំបាច់សួរមនុស្សគ្រប់គ្នា។ | ដូចជាការដួសបាយមួយស្លាបព្រាចេញពីឆ្នាំងធំ ដើម្បីភ្លក់ដឹងថាតើបាយឆ្អិនល្អឬនៅ ដោយមិនចាំបាច់ហូបបាយទាំងឆ្នាំងនោះទេ។ |
| Stratified Random Sampling | ជាវិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសក្រុមសំណាកដោយបែងចែកប្រជាជនជាក្រុមតូចៗ (ស្រទាប់ ឬក្រុមប្រភេទ) ជាមុនសិន រួចទើបជ្រើសរើសដោយចៃដន្យចេញពីក្រុមនីមួយៗតាមសមាមាត្រ ដើម្បីធានាថារាល់ក្រុមទាំងអស់ត្រូវបានតំណាងដោយសមធម៌ក្នុងការសិក្សាស្រាវជ្រាវ។ | ដូចជាការជ្រើសរើសសិស្សតំណាងថ្នាក់ដោយតម្រូវឱ្យមានប្រុស ២នាក់ និងស្រី ២នាក់ ដើម្បីឱ្យមានតុល្យភាពយេនឌ័រ ជាជាងការចាប់ឆ្នោតដោយមិនខ្វល់ពីភេទ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
