បញ្ហា (The Problem)៖ ការអភិវឌ្ឍន៍ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទីក្រុង និងការធ្លាក់ចុះគុណភាពបរិស្ថាន បានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី និងជីវភាពរស់នៅរបស់សហគមន៍តាមដងប្រឡាយ Bang Klam ដែលទាមទារឱ្យមានការរៀបចំប្លង់អេកូឡូស៊ីជាបន្ទាន់ ដើម្បីរក្សាតុល្យភាពការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវចម្រុះ ដោយរួមបញ្ចូលការចុះអង្កេតផ្ទាល់ ការស្រាវជ្រាវបែបចូលរួម និងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាភូមិសាស្ត្រទំនើប។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional Community Planning & Ad-hoc Design ការរៀបចំផែនការសហគមន៍ និងការរចនាបែបប្រពៃណី |
ងាយស្រួលអនុវត្ត មិនទាមទារបច្ចេកទេសខ្ពស់ និងប្រើប្រាស់ធនធានដែលមានស្រាប់ក្នុងតំបន់ (ដូចជាឫស្សី)។ | ខ្វះភាពសុក្រឹតខាងទិន្នន័យភូមិសាស្ត្រ ផលិតផលឆាប់ខូចគុណភាព (អាយុកាលត្រឹម ១ ឆ្នាំ) និងការវេចខ្ចប់មិនទាក់ទាញទីផ្សារ។ | ផលិតផលមានអាយុកាលខ្លី និងមានតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចទាប ដោយពុំមានផែនទីច្បាស់លាស់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍ។ |
| Integrated GIS Mapping + 5-Step Design Thinking ការរួមបញ្ចូលផែនទី GIS ជាមួយនឹងការគិតរចនា ៥ ជំហាន |
ផ្តល់ទិន្នន័យភូមិសាស្ត្រច្បាស់លាស់ កំណត់តំបន់អេកូឡូស៊ីបានល្អ និងបង្កើតផលិតផលដែលឆ្លើយតបចំតម្រូវការទីផ្សារ និងអ្នកប្រើប្រាស់។ | ទាមទារជំនាញបច្ចេកទេសខ្ពស់ (ការហោះហើរដ្រូន កម្មវិធី GIS) និងត្រូវការចំណាយទុនវិនិយោគដំបូងច្រើន។ | បង្កើតបានផែនទីបែងចែកតំបន់អេកូឡូស៊ីចំនួន ៥ គំរូគ្រែដាំបន្លែប្រើប្រាស់បានយូរ និងការរចនាវេចខ្ចប់ផលិតផលទឹកឃ្មុំប្រកបដោយស្តង់ដារ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រក្នុងគម្រោងនេះទាមទារឱ្យមានការវិនិយោគលើបច្ចេកវិទ្យាប្រមូលទិន្នន័យលំហ និងធនធានមនុស្សដែលមានជំនាញពហុវិស័យ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងតំបន់ប្រឡាយ Bang Klam ខេត្ត Songkhla ភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃ ដែលជាសហគមន៍ពាក់កណ្តាលទីក្រុងពាក់កណ្តាលជនបទ រងឥទ្ធិពលពីការការពង្រីកទីក្រុង Hatyai។ ទិន្នន័យប្រជាសាស្ត្រ និងវប្បធម៌មានភាពជាក់លាក់ទៅនឹងបរិបទប្រទេសថៃ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការទាញយកវិធីសាស្ត្រនេះមកប្រើប្រាស់ ត្រូវគិតគូរពីភាពខុសគ្នានៃច្បាប់គ្រប់គ្រងដីធ្លី ទម្លាប់កសិកម្ម និងប្រភេទនៃផលិតផលក្នុងស្រុក។
វិធីសាស្ត្រនៃការរួមបញ្ចូលបច្ចេកវិទ្យា GIS ជាមួយនឹងការគិតរចនា (Design Thinking) នេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តនៅកម្ពុជា ដើម្បីជំរុញទេសចរណ៍ធម្មជាតិ និងសេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋាន។
ការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងទិន្នន័យលំហច្បាស់លាស់ និងការរចនាដែលផ្តោតលើអ្នកប្រើប្រាស់ អាចជួយកម្ពុជាក្នុងការធ្វើទំនើបកម្មសេដ្ឋកិច្ចសហគមន៍ ខណៈពេលដែលនៅតែរក្សាបាននូវនិរន្តរភាពបរិស្ថាន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Ecological Spatial Plan | ការរៀបចំផែនការប្រើប្រាស់ដីធ្លីដោយផ្អែកលើលក្ខណៈប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ដើម្បីរក្សាតុល្យភាពរវាងការអភិវឌ្ឍនគរូបនីយកម្ម និងការអភិរក្សធនធានធម្មជាតិ និងបរិស្ថាន។ | ដូចជាការរៀបចំបន្ទប់ក្នុងផ្ទះឱ្យត្រូវនឹងពន្លឺថ្ងៃ និងខ្យល់ចេញចូល ដើម្បីឱ្យអ្នករស់នៅមានសុខភាពល្អ និងមិនខូចខាតផ្ទះ។ |
| Geographic Information System (GIS) | ប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រដែលប្រើសម្រាប់ប្រមូល ផ្ទុក វិភាគ និងបង្ហាញទិន្នន័យដែលមានទំនាក់ទំនងនឹងទីតាំងភូមិសាស្ត្រនៅលើផែនដី ដើម្បីគាំទ្រដល់ការវាយតម្លៃ និងការសម្រេចចិត្តក្នុងការរៀបចំផែនការទីក្រុង។ | ដូចជាផែនទីឆ្លាតវៃដែលអាចប្រាប់យើងមិនត្រឹមតែពីទីតាំងផ្លូវ តែថែមទាំងប្រាប់ពីប្រភេទដី កម្រិតទឹក និងអគារនានានៅត្រួតស៊ីគ្នាក្នុងទីតាំងតែមួយ។ |
| Design Thinking | ដំណើរការដោះស្រាយបញ្ហាដោយផ្តោតលើតម្រូវការរបស់មនុស្សជាចម្បង ដែលមាន៥ជំហាន (យល់ចិត្ត កំណត់បញ្ហា បង្កើតគំនិត បង្កើតគំរូ និងធ្វើតេស្ត) ដើម្បីបង្កើតនវានុវត្តន៍ដែលឆ្លើយតបចំតម្រូវការអ្នកប្រើប្រាស់ពិតប្រាកដ។ | ដូចជាការច្នៃម៉ូតស្បែកជើងថ្មីដោយចុះទៅសួរអ្នកពាក់ផ្ទាល់ពីបញ្ហាញើសជើង ជាជាងអង្គុយគិតម្នាក់ឯងក្នុងបន្ទប់។ |
| Creative Economy | ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចដោយផ្អែកលើការប្រើប្រាស់ចំណេះដឹង គំនិតច្នៃប្រឌិត និងកម្មសិទ្ធិបញ្ញាដែលផ្សារភ្ជាប់នឹងវប្បធម៌ក្នុងស្រុក ដើម្បីបង្កើតតម្លៃបន្ថែម (Value Added) ដល់ផលិតផល ឬសេវាកម្មសហគមន៍។ | ដូចជាការយកស្លឹកត្នោតធម្មតាដែលគ្មានតម្លៃ មកត្បាញជារបស់ប្រើប្រាស់លម្អដ៏ស្រស់ស្អាតដែលអាចលក់បានក្នុងតម្លៃខ្ពស់។ |
| Point Cloud | បណ្តុំនៃចំណុចទិន្នន័យរាប់លាននៅក្នុងលំហត្រីវិមាត្រ (3D) ដែលបង្កើតឡើងដោយការស្កេន ឬការថតរូបពីដ្រូន ដើម្បីយកមកបង្កើតជាទម្រង់ 3D នៃទីតាំងភូមិសាស្ត្រ ឬវត្ថុអ្វីមួយក្នុងកម្មវិធី GIS។ | ដូចជាការយកគ្រាប់ខ្សាច់រាប់លានគ្រាប់មកតម្រៀបបញ្ឈរតៗគ្នាឱ្យចេញជារូបរាងផ្ទះ ឬភ្នំមួយអញ្ចឹងដែរ។ |
| Orthomosaic | រូបភាពផែនទីដែលមានគុណភាពបង្ហាញខ្ពស់ បង្កើតឡើងដោយការផ្គុំរូបភាពរាប់រយសន្លឹកដែលថតពីដ្រូន ដោយកែតម្រូវភាពវៀចវេរខាងធរណីមាត្រឱ្យចេញជាប្លង់ផែនទីពិតប្រាកដ។ | ដូចជាការយកបំណែករូបផ្គុំ (Jigsaw puzzle) នៃទិដ្ឋភាពពីលើអាកាសមកតម្រៀបចូលគ្នាឱ្យចេញជាផ្ទាំងរូបភាពផែនទីធំមួយដ៏ច្បាស់លាស់។ |
| Business Model Canvas | ឧបករណ៍សម្រាប់រៀបចំផែនការយុទ្ធសាស្ត្រអាជីវកម្មដែលបែងចែកជា ៩ ចំណុចសំខាន់ៗ ដើម្បីឱ្យមើលឃើញពីរចនាសម្ព័ន្ធនៃការបង្កើតតម្លៃ ការចូលដល់អតិថិជន និងប្រភពចំណូល-ចំណាយបានយ៉ាងងាយស្រួល។ | ដូចជាប្លង់មេ (Blueprint) សម្រាប់សាងសង់ផ្ទះ ដែលបង្ហាញច្បាស់ពីទីតាំងសសរ ដំបូល និងបន្ទប់នីមួយៗ មុននឹងចាប់ផ្តើមធ្វើអាជីវកម្ម។ |
| Return on Investment (ROI) | រង្វាស់សម្រាប់វាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាព និងភាពចំណេញនៃការវិនិយោគ ដោយគណនាប្រៀបធៀបប្រាក់ចំណេញសុទ្ធដែលទទួលបាន ទៅនឹងទំហំទឹកប្រាក់ដែលបានចំណាយជាដើមទុនវិនិយោគ។ | ដូចជាការទិញមេមាន់ក្នុងតម្លៃ ៥ម៉ឺនរៀល ហើយវាពងឱ្យយើងលក់បាន ៧ម៉ឺនរៀល នោះយើងដឹងថាការចំណាយលុយទិញមេមាន់នេះពិតជាចំណេញ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
