បញ្ហា (The Problem)៖ តើការលើកទឹកចិត្តផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុពីគម្រោងជម្រុះការបញ្ចេញឧស្ម័នពីការបាត់បង់ និងរេចរឹលព្រៃឈើ (REDD+) គួរតែត្រូវបានបែងចែកយ៉ាងដូចម្តេចដល់អ្នកពាក់ព័ន្ធ ជាពិសេសសហគមន៍មូលដ្ឋាននៅក្នុងតំបន់ព្រៃការពារសីមា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវគុណវិស័យ ដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យពីទស្សនៈរបស់សហគមន៍មូលដ្ឋាននៅតំបន់គម្រោងបង្ហាញ REDD+។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Forest Protection & Infrastructure Funding ការផ្តល់មូលនិធិសម្រាប់ការការពារព្រៃឈើ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ |
ឆ្លើយតបផ្ទាល់ទៅនឹងតម្រូវការរួមរបស់សហគមន៍ ដូចជាការគាំទ្រការល្បាតព្រៃ ការសាងសង់មណ្ឌលសុខភាព សាលារៀន និងផ្លូវថ្នល់។ វាជួយលើកកម្ពស់សុខុមាលភាពសាធារណៈ។ | មិនបានផ្តល់ប្រាក់ចំណូល ឬបង្កើតមុខរបរដោយផ្ទាល់ដល់គ្រួសារនីមួយៗនោះទេ ដែលអាចធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារនៅមានកម្រិតដដែល។ | សហគមន៍ចាត់ទុកជាអាទិភាពចម្បង និងបានស្នើឱ្យបែងចែកចំណូលពីគម្រោង REDD+ សម្រាប់គាំទ្រផ្នែកទាំងនេះ។ |
| Direct Livelihood Improvement Projects គម្រោងលើកស្ទួយជីវភាពគ្រួសារផ្ទាល់ (កសិកម្ម ទេសចរណ៍ ការចិញ្ចឹមសត្វ) |
អាចជួយបង្កើនចំណូលសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារដោយផ្ទាល់តាមរយៈការបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេសកសិកម្មថ្មីៗ ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ ឬការចិញ្ចឹមសត្វ។ | ទាមទារការគ្រប់គ្រងស្មុគស្មាញ និងការវាយតម្លៃទីផ្សារច្បាស់លាស់ ហើយមិនទាន់ត្រូវបានសហគមន៍យកមកពិភាក្សាស៊ីជម្រៅនៅឡើយ។ | ការសិក្សារកឃើញថា គម្រោងប្រភេទនេះមិនទាន់ត្រូវបានសហគមន៍យកមកពិចារណាក្នុងផែនការបែងចែកចំណូលនៅឡើយទេ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ដោយសារនេះជាការសិក្សាស្រាវជ្រាវគុណវិស័យ (Qualitative Study) ធនធានចម្បងដែលត្រូវការគឺពេលវេលា និងធនធានមនុស្សសម្រាប់ការចុះប្រមូលទិន្នន័យនៅមូលដ្ឋានដោយផ្ទាល់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងតែនៅក្នុងតំបន់ព្រៃការពារសីមាប៉ុណ្ណោះ ដែលអាចឆ្លុះបញ្ចាំងពីទស្សនៈរបស់សហគមន៍នៅទីនោះតែមួយជ្រុង។ តម្រូវការសហគមន៍ផ្សេងទៀតនៅក្នុងតំបន់ព្រៃឡង់ ឬជួរភ្នំក្រវាញ អាចមានភាពខុសគ្នា (ឧទាហរណ៍៖ បញ្ហាដីធ្លី ឬការទាមទារប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិ) ដែលទាមទារឱ្យមានការសិក្សាបន្ថែម ដើម្បីចៀសវាងការវាយតម្លៃលំអៀងនៅថ្នាក់ជាតិ។
របកគំហើញពីការសិក្សានេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ស្ថាប័នរដ្ឋ និងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលក្នុងការរៀបចំយន្តការបែងចែកផលប្រយោជន៍ REDD+ នៅកម្ពុជា។
ការយល់ដឹងពីទស្សនៈពិតប្រាកដរបស់សហគមន៍មូលដ្ឋាន ធានាថាថវិកាពី REDD+ ពិតជាបានរួមចំណែកដល់ការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ និងគាំទ្រដល់កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងការពារព្រៃឈើប្រកបដោយចីរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| REDD+ | គំនិតផ្តួចផ្តើមអន្តរជាតិមួយដែលផ្តល់ជាថវិកាលើកទឹកចិត្តដល់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ដើម្បីកាត់បន្ថយការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ តាមរយៈការទប់ស្កាត់ការកាប់បំផ្លាញ និងការរេចរឹលព្រៃឈើ ព្រមទាំងការលើកកម្ពស់ការអភិរក្សព្រៃឈើ។ | ដូចជាការផ្តល់ប្រាក់រង្វាន់ដល់អ្នកភូមិដែលជួយថែរក្សាព្រៃឈើមិនឱ្យបាត់បង់ ដើម្បីចូលរួមការពារការប្រែប្រួលអាកាសធាតុពិភពលោក។ |
| Benefit sharing | យន្តការនៃការបែងចែកចំណូល ឬអត្ថប្រយោជន៍ដែលទទួលបានពីគម្រោង (ដូចជា REDD+) ទៅដល់តួអង្គពាក់ព័ន្ធ ជាពិសេសសហគមន៍មូលដ្ឋានដែលបានលះបង់កម្លាំងក្នុងការចូលរួមការពារធនធានធម្មជាតិ។ | ដូចជាការចែករំលែកប្រាក់ចំណេញពីការលក់ផលិតផលរួមគ្នា ទៅឱ្យសមាជិកគ្រប់រូបដែលបានចូលរួមផលិតតាមសមាមាត្រ។ |
| Forest fragmentation | ដំណើរការដែលផ្ទៃព្រៃឈើធំៗត្រូវបានកាត់ផ្តាច់ទៅជាបំណែកតូចៗ និងដាច់ពីគ្នា ដោយសារសកម្មភាពមនុស្ស ដូចជាការកាប់ឆ្ការធ្វើកសិកម្ម ឬការសាងសង់ផ្លូវ ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ជម្រកសត្វព្រៃ និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី។ | ដូចជាការយកកាំបិតកាត់នំខេកធំមួយជាដុំតូចៗ និងនៅដាច់ៗពីគ្នា ដែលធ្វើឱ្យសត្វល្អិតនៅលើនំនោះពិបាកដើរឆ្លងកាត់រកគ្នា។ |
| Biotic homogenisation | ដំណើរការដែលប្រភេទពូជសត្វ ឬរុក្ខជាតិចម្រុះជាច្រើននៅក្នុងតំបន់មួយ ត្រូវបានជំនួសដោយប្រភេទពូជតែមួយ ឬពីរបីប្រភេទប៉ុណ្ណោះ (ឧទាហរណ៍ ការប្រែក្លាយព្រៃធម្មជាតិទៅជាចម្ការកៅស៊ូ ឬដូងប្រេង) ដែលធ្វើឱ្យបាត់បង់ជីវចម្រុះ។ | ដូចជាការប្តូរពីសួនច្បារដែលមានផ្កាច្រើនពណ៌ ច្រើនប្រភេទ ទៅជាសួនដែលមានដាំតែផ្កាកុលាបពណ៌ក្រហមមួយមុខគត់។ |
| NMDS ordination | បច្ចេកទេសស្ថិតិមួយប្រភេទ (Non-metric Multidimensional Scaling) ដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រប្រើដើម្បីវិភាគ និងបង្ហាញពីភាពស្រដៀងគ្នា ឬខុសគ្នានៃសមាសភាពពូជរុក្ខជាតិ ឬសត្វនៅក្នុងតំបន់ផ្សេងៗគ្នា ដោយគូសតំណាងជាចំណុចលើក្រាហ្វិក។ | ដូចជាការរៀបចំសៀវភៅក្នុងបណ្ណាល័យ ដោយដាក់សៀវភៅដែលមានសាច់រឿងស្រដៀងគ្នាឱ្យនៅជិតគ្នាបំផុត ដើម្បីងាយស្រួលមើលឃើញភាពខុសគ្នារវាងក្រុមសៀវភៅ។ |
| Ecosystem functioning | ដំណើរការធម្មជាតិ និងអន្តរកម្មរវាងរុក្ខជាតិ សត្វ និងបរិស្ថាន (ដូចជាការស្រូបយកកាបូន ការបំបែកសារធាតុចិញ្ចឹម ការផលិតអុកស៊ីហ្សែន) ដែលធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធធម្មជាតិអាចរស់រាន និងទ្រទ្រង់ជីវិតបានយ៉ាងមានតុល្យភាព។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនរថយន្តមួយដែលគ្រឿងបន្លាស់នីមួយៗ (សត្វ រុក្ខជាតិ ទឹក ដី) ដំណើរការតភ្ជាប់គ្នា ដើម្បីឱ្យរថយន្តអាចបើកបរទៅមុខបាន។ |
| Natural enemies | សត្វល្អិត សត្វមំសាសី ឬប៉ារ៉ាស៊ីតនៅក្នុងធម្មជាតិ ដែលចាប់ស៊ី ឬសម្លាប់សត្វល្អិតចង្រៃផ្សេងទៀត ដែលដើរតួជាភ្នាក់ងារគ្រប់គ្រងសត្វចង្រៃដោយស្វ័យប្រវត្តិក្នុងប្រព័ន្ធកសិកម្ម ឬព្រៃឈើ។ | ដូចជាការចិញ្ចឹមឆ្មាដើម្បីចាប់កណ្តុរក្នុងផ្ទះ ដោយមិនបាច់ចាំប្រើថ្នាំបំពុលគីមី។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
