បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះពិភាក្សាអំពីការព្រួយបារម្ភចំពោះការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ និងការបាត់បង់ជម្រកសត្វព្រៃនៅក្នុងប្រទេសថៃ ព្រមទាំងតម្រូវការបន្ទាន់ក្នុងការអភិរក្សធនធានធម្មជាតិសម្រាប់ការរស់រានមានជីវិត និងសុខុមាលភាពរបស់មនុស្ស។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អត្ថបទនេះរៀបរាប់ និងលើកតម្កើងព្រះរាជកិច្ច និងគម្រោងព្រះរាជតម្រិះរបស់ព្រះមហាក្សត្រិយានី Sirikit ក្នុងការអភិរក្សបរិស្ថាន និងការលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងអំពីសារៈសំខាន់នៃរុក្ខជាតិ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Community-Based Forest Conservation (Pa Rak Nam Project) ការអភិរក្សព្រៃឈើផ្អែកលើសហគមន៍ (គម្រោងព្រៃស្រឡាញ់ទឹក) |
ផ្តល់ប្រាក់ចំណូលដល់ប្រជាជនក្នុងតំបន់ និងលើកទឹកចិត្តឱ្យពួកគេក្លាយជាអ្នកការពារព្រៃឈើដោយផ្ទាល់។ កាត់បន្ថយការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើខុសច្បាប់តាមរយៈការផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតសហគមន៍។ | ទាមទារការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុជាប្រចាំ (ឧទាហរណ៍ ការផ្តល់ប្រាក់ខែ) ពីថវិការដ្ឋ ឬប្រភពមូលនិធិផ្សេងៗ។ អាចប្រឈមនឹងបញ្ហានិរន្តរភាពប្រសិនបើការផ្តល់មូលនិធិត្រូវបានបញ្ឈប់។ | សហគមន៍ជនបទនៅខេត្តសកលនគរ (Sakon Nakhon) ទទួលបានប្រាក់ឧបត្ថម្ភ ១,៥០០ បាតក្នុងមួយខែ ដើម្បីការពារព្រៃឈើ និងដាំដើមឈើឡើងវិញ។ |
| Botanical Garden Establishment and Conservation ការបង្កើតសួនរុក្ខសាស្ត្រ និងការអភិរក្សពូជរុក្ខជាតិ |
ជួយថែរក្សាពូជរុក្ខជាតិកម្រ និងរុក្ខជាតិក្នុងស្រុកមិនឱ្យផុតពូជ។ ផ្តល់កន្លែងសម្រាប់ការសិក្សាស្រាវជ្រាវ និងការកម្សាន្តដែលជួយបណ្តុះស្មារតីស្រឡាញ់ធម្មជាតិដល់សាធារណជន។ | ត្រូវការផ្ទៃដីធំទូលាយ ការថែទាំកម្រិតខ្ពស់ និងអ្នកជំនាញផ្នែករុក្ខសាស្ត្រដើម្បីគ្រប់គ្រង។ | ការបង្កើតសួនរុក្ខសាស្ត្រ និងការដាំលម្អរុក្ខជាតិនៅតាមព្រះរាជវាំង និងតំបន់គម្រោងនានា បានជួយអភិរក្សពូជឈើ និងផ្កាជាច្រើនប្រភេទ។ |
| Public Awareness and National Afforestation Campaigns យុទ្ធនាការលើកកម្ពស់ការយល់ដឹង និងការដាំដើមឈើថ្នាក់ជាតិ |
ជំរុញការចូលរួមយ៉ាងទូលំទូលាយពីរដ្ឋាភិបាល អង្គការឯកជន និងប្រជាពលរដ្ឋទូទាំងប្រទេស។ បង្កើតវប្បធម៌នៃការស្រឡាញ់ និងថែរក្សាបរិស្ថានក្នុងសង្គម។ | អត្រារស់រានមានជីវិតរបស់កូនឈើដែលបានដាំអាចមានកម្រិតទាប ប្រសិនបើគ្មានការតាមដាន និងថែទាំត្រឹមត្រូវក្រោយពេលបញ្ចប់យុទ្ធនាការ។ | បង្កើតបានជាចលនាជាតិដ៏ធំមួយ ដែលប្រជាជនគ្រប់ជាន់ថ្នាក់ចូលរួមដាំដើមឈើ និងការពារបរិស្ថាននៅទូទាំងប្រទេសថៃ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តគម្រោងអភិរក្សដូចដែលបានរៀបរាប់ក្នុងឯកសារនេះ ទាមទារការវិនិយោគគួរឱ្យកត់សម្គាល់លើការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់សហគមន៍ ផ្ទៃដី និងកិច្ចសហការពីគ្រប់ស្ថាប័ន។
អត្ថបទនេះផ្តោតជាចម្បងទៅលើគម្រោងព្រះរាជតម្រិះរបស់ព្រះមហាក្សត្រិយានីថៃ ដោយប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្ររៀបរាប់បែបប្រវត្តិសាស្ត្រ និងការលើកតម្កើង ជាជាងការវិភាគទិន្នន័យអេកូឡូស៊ីបែបវិទ្យាសាស្ត្រ (Empirical data)។ វាឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទសង្គម និងភូមិសាស្ត្ររបស់ប្រទេសថៃ (ដូចជាខេត្ត Sakon Nakhon និង Chiang Mai)។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីជាបរិបទព្រៃឈើមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាក៏ដោយ ប៉ុន្តែគំរូនៃការអនុវត្តអាចត្រូវការការសម្របសម្រួលដោយពឹងផ្អែកលើការគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋ ឬអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល ជាជាងការពឹងផ្អែកលើស្ថាប័នព្រះមហាក្សត្រតែមួយមុខ។
យុទ្ធសាស្ត្រអភិរក្សព្រៃឈើដោយភ្ជាប់ជាមួយការលើកស្ទួយជីវភាពសហគមន៍នេះ គឺមានសារៈសំខាន់ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការផ្តល់ការលើកទឹកចិត្តផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចដោយផ្ទាល់ដល់សហគមន៍មូលដ្ឋាន គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រដ៏មុតស្រួចមួយដើម្បីសម្រេចបាននូវការអភិរក្សធនធានធម្មជាតិប្រកបដោយចីរភាពនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Photosynthesis (រស្មីសំយោគ) | ដំណើរការដែលរុក្ខជាតិបៃតងប្រើប្រាស់ថាមពលពន្លឺព្រះអាទិត្យ ឧស្ម័នកាបូនិក (CO2) ពីបរិយាកាស និងទឹក មកបំប្លែងឱ្យទៅជាសារធាតុចិញ្ចឹម (កាបូអ៊ីដ្រាត) ដើម្បីលូតលាស់ ព្រមទាំងបញ្ចេញអុកស៊ីហ្សែនមកវិញ។ | ដូចជារោងចក្រផលិតម្ហូបអាហារធម្មជាតិ ដែលប្រើពន្លឺថ្ងៃជាចង្ក្រាន ដើម្បីចម្អិនខ្យល់និងទឹកឱ្យក្លាយជាអាហារសម្រាប់ចិញ្ចឹមរុក្ខជាតិ និងសត្វលោក។ |
| Natural Resource Conservation (ការអភិរក្សធនធានធម្មជាតិ) | ការការពារ ថែរក្សា និងគ្រប់គ្រងការប្រើប្រាស់ធនធានដែលមានស្រាប់ក្នុងធម្មជាតិ (ដូចជាព្រៃឈើ សត្វព្រៃ ទឹក និងដី) ឱ្យមាននិរន្តរភាព ដើម្បីទប់ស្កាត់ការបាត់បង់ និងធានាថាមាននៅសេសសល់សម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ។ | ដូចជាការសន្សំប្រាក់ក្នុងកូនជ្រូក ឬធនាគារ ដោយយើងដកតែការប្រាក់មកចាយ ឯប្រាក់ដើមនៅតែរក្សាទុកដើម្បីកុំឱ្យអស់រលីង។ |
| Pa Rak Nam Project (គម្រោងព្រៃស្រឡាញ់ទឹក) | ជាគម្រោងព្រះរាជតម្រិះរបស់ព្រះមហាក្សត្រិយានីថៃ ដែលមានគោលដៅស្តារព្រៃឈើឡើងវិញដោយភ្ជាប់ជាមួយការលើកស្ទួយជីវភាពប្រជាជនជនបទ តាមរយៈការផ្តល់ប្រាក់ឧបត្ថម្ភដល់ពួកគេដើម្បីឱ្យក្លាយជាអ្នកថែរក្សា និងការពារព្រៃឈើ។ | ដូចជាការជួលអ្នកភូមិឱ្យធ្វើជាសន្តិសុខយាមឃ្លាំងទ្រព្យសម្បត្តិធម្មជាតិ ដោយពួកគេទទួលបានទាំងប្រាក់ខែ និងបានការពារធនធានភូមិខ្លួនឯង។ |
| Ornamental Plants (រុក្ខជាតិលម្អ) | ប្រភេទរុក្ខជាតិដែលត្រូវបានគេដាំដុះ និងថែរក្សាជាចម្បងសម្រាប់គោលបំណងតុបតែងលម្អសោភ័ណភាព ទាំងនៅទីធ្លាខាងក្រៅ និងក្នុងអគារ ដោយផ្តោតលើភាពស្រស់ស្អាតនៃផ្កា ស្លឹក ឬទម្រង់ដើម ជាជាងការទាញយកផលជាអាហារ ឬឈើប្រណិត។ | ដូចជាគ្រឿងអលង្ការដែលគេពាក់ដើម្បីលម្អខ្លួនឱ្យស្អាត តែរុក្ខជាតិលម្អគឺសម្រាប់តុបតែងបរិស្ថាន និងលំនៅឋានឱ្យស្រស់បំព្រង។ |
| Reforestation (ការដាំព្រៃឈើឡើងវិញ) | សកម្មភាពនៃការដាំកូនឈើនៅតំបន់ដែលធ្លាប់មានព្រៃឈើ តែត្រូវបានកាប់បំផ្លាញ ឬរេចរឹល ដើម្បីស្តារប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ទាក់ទាញទឹកភ្លៀង និងបង្កើតជម្រកសម្រាប់សត្វព្រៃឡើងវិញ។ | ដូចជាការបិតបំណះលើសម្លៀកបំពាក់ដែលរហែក ដើម្បីឱ្យវាអាចប្រើប្រាស់បានល្អ និងអាចការពាររាងកាយយើងឡើងវិញ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
