បញ្ហា (The Problem)៖ ភ្លើងឆេះព្រៃនៅក្នុងតំបន់ Haskovo នៃប្រទេសប៊ុលហ្គារីបណ្តាលឱ្យមានការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដែលទាមទារឱ្យមានការវាយតម្លៃច្បាស់លាស់លើអចលនទ្រព្យសុរិយោដីដែលរងផលប៉ះពាល់ ដើម្បីណែនាំដល់យុទ្ធសាស្ត្រស្តារឡើងវិញ និងការគ្រប់គ្រងដីធ្លី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាតេឡេវាទកម្ម (Remote Sensing) និងប្រព័ន្ធព័ត៌មានភូមិសាស្ត្រ (GIS) បើកចំហ ដើម្បីស្វែងរក និងវិភាគតំបន់ដែលរងការឆេះ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Spectral Analysis (NBR and dNBR) ការវិភាគវិសាលគម (សន្ទស្សន៍ NBR និង dNBR) |
ផ្តល់នូវការវាស់វែងបរិមាណ និងភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃភ្លើងឆេះបានយ៉ាងច្បាស់លាស់ និងរហ័សដោយផ្អែកលើការប្រែប្រួលនៃរុក្ខជាតិមុន និងក្រោយពេលឆេះ។ | ទាមទារឱ្យមានការកាត់ចេញនូវពពក និងផ្ទៃទឹក (Cloud and Water Masks) ជាមុន ដើម្បីជៀសវាងការគណនាខុស។ | អាចកំណត់បានយ៉ាងជាក់លាក់នូវតំបន់ឆេះចំនួន ២៣កន្លែង នៅក្នុងតំបន់ Haskovo។ |
| GIS-based Cadastral Spatial Integration ការធ្វើសមាហរណកម្មលំហទិន្នន័យសុរិយោដីផ្អែកលើ GIS |
ភ្ជាប់ព័ត៌មាននៃការខូចខាតបរិស្ថានទៅនឹងទិន្នន័យកម្មសិទ្ធិដីធ្លី សេដ្ឋកិច្ច និងប្រភេទនៃការប្រើប្រាស់ដី ដែលជួយដល់ការសម្រេចចិត្ត។ | ពឹងផ្អែកទាំងស្រុងទៅលើភាពត្រឹមត្រូវ និងបច្ចុប្បន្នភាពនៃទិន្នន័យវ៉ិចទ័រ (Vector data) របស់រដ្ឋាភិបាល។ | បានបំបែកទិន្នន័យលម្អិតនៃអចលនទ្រព្យដែលរងគ្រោះ (ឧទាហរណ៍៖ អចលនទ្រព្យឯកជន ២៥៣ កន្លែងរងការខូចខាតដោយសារភ្លើងលេខ ១៥)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះចំណាយតិចតួចបំផុត ដោយសារវាពឹងផ្អែកទាំងស្រុងទៅលើកម្មវិធីកុំព្យូទ័រប្រភពបើកចំហ (Open-source) និងទិន្នន័យផ្កាយរណបឥតគិតថ្លៃ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅតំបន់ Haskovo ប្រទេសប៊ុលហ្គារី ដែលមានលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រជាតំបន់ខ្ពង់រាប អាកាសធាតុអឺរ៉ុប និងមានប្រព័ន្ធចុះបញ្ជីសុរិយោដីច្បាស់លាស់។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការអនុវត្តអាចមានបញ្ហាប្រឈមដោយសារតែគម្របព្រៃឈើក្រាស់ អាកាសធាតុត្រូពិចដែលមានពពកច្រើននៅរដូវវស្សា និងប្រព័ន្ធទិន្នន័យកម្មសិទ្ធិដីធ្លីដែលនៅមិនទាន់បានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពឌីជីថលពេញលេញនៅតាមតំបន់ដាច់ស្រយាលមួយចំនួន។
វិធីសាស្ត្រនេះមានសារៈសំខាន់ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ពិសេសក្នុងរដូវប្រាំងដែលសំបូរភ្លើងឆេះព្រៃ។
ការធ្វើសមាហរណកម្មទិន្នន័យផ្កាយរណបជាមួយប្រព័ន្ធសុរិយោដីកម្ពុជា នឹងជួយពន្លឿនការដោះស្រាយវិវាទដីធ្លីក្រោយពេលមានភ្លើងឆេះ និងពង្រឹងការគ្រប់គ្រងដីរដ្ឋបានយ៉ាងមានតម្លាភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Remote Sensing | ការប្រមូលទិន្នន័យ និងព័ត៌មានអំពីផ្ទៃផែនដីពីចម្ងាយ (ជាទូទៅប្រើប្រាស់ឧបករណ៍បំពាក់លើផ្កាយរណប ឬយន្តហោះ) ដោយមិនចាំបាច់ចុះទៅវាស់វែងផ្ទាល់នៅទីតាំងនោះ។ វារួមបញ្ចូលការថតយករូបភាព ការវាស់កម្តៅ និងការវិភាគរលកពន្លឺ។ | ដូចជាការប្រើកែវយឹត ឬដ្រូន ដើម្បីពិនិត្យមើលទិដ្ឋភាពរួមនៃព្រៃមួយពីលើអាកាស ដោយមិនបាច់ដើរចូលទៅផ្ទាល់។ |
| Geographic Information Systems (GIS) | ប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រ (រួមមានកម្មវិធីដូចជា QGIS) ដែលត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីចាប់យក រក្សាទុក វិភាគ និងបង្ហាញទិន្នន័យគ្រប់ប្រភេទដែលមានភ្ជាប់ជាមួយទីតាំងភូមិសាស្ត្រជាក់លាក់នៅលើផែនដី។ | ដូចជាផែនទីឌីជីថលដ៏ឆ្លាតវៃដែលអាចប្រាប់យើងពីព័ត៌មានលម្អិតនៃទីតាំងនីមួយៗ (ឧទាហរណ៍៖ ទីតាំងនេះជាដីរដ្ឋ ទីតាំងនោះជាដីស្រែ) ត្រួតស៊ីគ្នានៅលើផ្ទៃតែមួយ។ |
| Cadastral properties | ទិន្នន័យផ្លូវការរបស់រដ្ឋទាក់ទងនឹងព្រំប្រទល់ ទំហំ ប្រភេទនៃការប្រើប្រាស់ដី និងកម្មសិទ្ធិ (ឯកជន ឬរដ្ឋ) របស់ក្បាលដីនីមួយៗនៅក្នុងតំបន់ណាមួយ។ | ដូចជាប្លង់រឹងដែលបញ្ជាក់ច្បាស់លាស់ថា ដីមួយដុំមានទំហំប៉ុណ្ណា ព្រំប្រទល់ដល់ណា និងជារបស់នរណា។ |
| Normalized Burn Ratio (NBR) | រូបមន្តគណនាសន្ទស្សន៍នៅក្នុងការវិភាគតេឡេវាទកម្ម ដែលប្រើប្រាស់ភាពខុសគ្នានៃការចំណាំងផ្លាតនៃរលកពន្លឺក្រហមអាំងប្រា (NIR) និងរលកពន្លឺខ្លី (SWIR) ដើម្បីកំណត់ទីតាំងផ្ទៃដីដែលត្រូវបានឆេះ។ តំបន់ឆេះមានការចំណាំងផ្លាត SWIR ខ្ពស់ និង NIR ទាប។ | ដូចជាវ៉ែនតាវេទមន្តដែលអាចចម្រោះពណ៌រុក្ខជាតិ ដើម្បីប្រាប់យើងភ្លាមៗថាតំបន់ណាមានដើមឈើស្រស់ និងតំបន់ណាដែលទើបតែត្រូវភ្លើងឆេះខ្លោច។ |
| Differenced Normalized Burn Ratio (dNBR) | ការវិភាគដោយយកតម្លៃ NBR មុនពេលមានភ្លើងឆេះ ដកនឹងតម្លៃ NBR ក្រោយពេលមានភ្លើងឆេះ។ លទ្ធផលដែលទទួលបានជួយឱ្យគេដឹងពីកម្រិតនៃភាពធ្ងន់ធ្ងរដែលបង្កដោយភ្លើងឆេះនោះ (ឆេះតិចតួច ឬឆេះហ្មត់)។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបរូបថតសួតរបស់អ្នកជំងឺមុន និងក្រោយពេលកើតជំងឺ ដើម្បីវាយតម្លៃថាជំងឺនោះបំផ្លាញសួតកម្រិតណា។ |
| Multispectral satellite images | រូបភាពផ្កាយរណបដែលចាប់យកទិន្នន័យរូបភាពទៅតាមកម្រិតរលកពន្លឺជាច្រើនប្រភេទផ្សេងៗគ្នា (Bands) ដែលក្នុងនោះមានទាំងពន្លឺដែលភ្នែកមនុស្សមើលឃើញ (ក្រហម ខៀវ បៃតង) និងពន្លឺដែលភ្នែកមនុស្សមើលមិនឃើញ (ដូចជាពន្លឺកម្តៅអាំងប្រាខៀវ)។ | ដូចជាកាមេរ៉ាទំនើបដែលអាចថតបានទាំងរូបភាពធម្មតា និងរូបភាពកម្តៅក្នុងពេលតែមួយ ដើម្បីឱ្យយើងអាចមើលឃើញលក្ខណៈលាក់កំបាំងរបស់វត្ថុ។ |
| Resampling | ដំណើរការគណនាក្នុងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រ ដើម្បីបំប្លែងទំហំភីកសែល (Pixel size) នៃរូបភាពផ្កាយរណបពីទំហំមួយទៅទំហំមួយទៀត ក្នុងគោលបំណងធ្វើឱ្យរូបភាពផ្សេងៗមានទំហំភីកសែលស្មើគ្នា ដែលអនុញ្ញាតឱ្យគេអាចយកវាទៅប្រៀបធៀប ឬត្រួតស៊ីគ្នាបាន។ | ដូចជាការទាញបង្រួម ឬពង្រីករូបថតពីរផ្ទាំងឱ្យមានទំហំប៉ុនគ្នាពិតប្រាកដ ដើម្បីងាយស្រួលដាក់ផ្ទឹមគ្នាមើល។ |
| Cloud and Water masks | បច្ចេកទេសប្រើប្រាស់ក្បួនគណនាដើម្បីកំណត់ទីតាំង និងលុបផ្ទៃពពក ឬផ្ទៃទឹកចេញពីរូបភាពផ្កាយរណបដោយស្វ័យប្រវត្តិ ដើម្បីកុំឱ្យពួកវារំខានដល់ការវិភាគ ឬធ្វើឱ្យការគណនាតំបន់ឆេះនៅលើផ្ទៃដីមានភាពខុសឆ្គង។ | ដូចជាការប្រើជ័រលុប ដើម្បីលុបស្នាមប្រឡាក់ចេញពីផ្ទាំងគំនូរ ដើម្បីកុំឱ្យវាមកបិទបាំងទិដ្ឋភាពសំខាន់ដែលយើងចង់មើល។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
