បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះសិក្សាអំពីផលប៉ះពាល់សង្គមដែលបណ្តាលមកពីបញ្ហាសំណឹកឆ្នេរសមុទ្រយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ និងវាយតម្លៃតម្រូវការជំនួយពីយន្តការរដ្ឋាភិបាល នៅក្នុងឃុំសងខ្លង ស្រុកបាងប៉ាកុង ខេត្តឆាសើងសៅ (ប្រទេសថៃ)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះគឺជាការស្រាវជ្រាវបែបគុណវិស័យ (Qualitative Research) ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីអ្នកផ្តល់ព័ត៌មានសំខាន់ៗចំនួន២១នាក់ រួមមានអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន និងប្រជាពលរដ្ឋរងគ្រោះ តាមរយៈការសម្ភាសន៍និងការវិភាគមាតិកា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Rock Seawalls / Riprap (Hard Engineering) ជញ្ជាំងថ្មការពាររលកសមុទ្រ (វិស្វកម្មរឹង) |
មានភាពរឹងមាំយូរអង្វែង អាចទប់ស្កាត់រលកធំៗបានល្អ និងជួយឱ្យមានការកកកុញដីល្បាប់នៅពីក្រោយជញ្ជាំងដើម្បីបង្កើតជាដីឡើងវិញ។ | ត្រូវការចំណាយថវិកាជាតិយ៉ាងច្រើនសម្រាប់ការសាងសង់ ហើយតម្រូវឱ្យមានកម្ពស់យ៉ាងហោចណាស់ជាង ៣ម៉ែត្រទើបមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការទប់រលកនារដូវមូសុង។ | ប្រជាពលរដ្ឋចាត់ទុកថាជាដំណោះស្រាយល្អនិងមានប្រសិទ្ធភាពបំផុត ប៉ុន្តែទាមទារការគាំទ្រថវិកាពីថ្នាក់ជាតិទាំងស្រុងដោយសារសហគមន៍មិនមានលទ្ធភាព។ |
| Mangrove Reforestation (Nature-based Solution) ការដាំព្រៃកោងកាងឡើងវិញ (ដំណោះស្រាយផ្អែកលើធម្មជាតិ) |
ជួយស្ដារប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី បង្កើនជម្រកសម្រាប់ការបន្តពូជរបស់សត្វទឹក និងជាជញ្ជាំងទប់កម្លាំងរលកតាមបែបធម្មជាតិប្រកបដោយចីរភាពយូរអង្វែង។ | ត្រូវការពេលវេលាយូរក្នុងការលូតលាស់ ហើយកូនឈើងាយនឹងងាប់ ឬបាក់បែកប្រសិនបើមិនមានជញ្ជាំងថ្មការពាររលកបឋមនៅខាងមុខទប់កម្លាំងទឹក។ | ការដាំរួមបញ្ចូលគ្នាជាមួយជញ្ជាំងថ្ម ជួយបង្កើនបរិមាណសត្វទឹកដែលអាចឱ្យប្រជាពលរដ្ឋបន្តមុខរបរនេសាទប្រពៃណីបាន។ |
| Bamboo Fencing (Temporary Soft Measure) របាំងឫស្សីទប់រលក (រចនាសម្ព័ន្ធបណ្តោះអាសន្ន) |
ចំណាយថវិកាតិចតួច ងាយស្រួលរកវត្ថុធាតុដើម និងអាចសាងសង់បានយ៉ាងរហ័សដោយមានការចូលរួមពីប្រជាជនក្នុងសហគមន៍ផ្ទាល់។ | ងាយពុកផុយនិងខូចខាត (មានអាយុកាលត្រឹមតែប្រហែល ២ឆ្នាំ) ហើយមិនមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការទប់ទល់នឹងរលកធំៗ និងខ្យល់បក់ខ្លាំងឡើយ។ | មិនត្រូវបានណែនាំជាដំណោះស្រាយយូរអង្វែងសម្រាប់តំបន់ដែលមានរលកខ្លាំងនោះទេ វាគ្រាន់តែជាការដោះស្រាយបញ្ហាជាក់ស្តែងមុខប៉ុណ្ណោះ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះផ្ដោតលើវិធីសាស្រ្តគុណវិស័យ ដូច្នេះការចំណាយចម្បងគឺទៅលើពេលវេលា និងការប្រមូលទិន្នន័យពីសហគមន៍ ចំណែកឯការអនុវត្តដំណោះស្រាយជាក់ស្តែងទាមទារថវិកាជាតិយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងឃុំសងខ្លង ខេត្តឆាសើងសៅ ប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតតែលើប្រជាជនរងគ្រោះផ្ទាល់និងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានចំនួន ២១ នាក់ប៉ុណ្ណោះ នៅក្នុងតំបន់ឆ្នេរភក់ (Mudflat)។ សម្រាប់កម្ពុជា ការសិក្សានេះមានសារៈសំខាន់ដោយសារតំបន់ឆ្នេររបស់យើងមួយចំនួនមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នា ប៉ុន្តែបរិបទច្បាប់ដីធ្លី ការគាំទ្រពីរដ្ឋ និងកម្រិតជីវភាពអាចធ្វើឱ្យលទ្ធផលទាក់ទងនឹងសមត្ថភាពផ្លាស់ប្តូរទីលំនៅនិងមុខរបរមានភាពខុសប្លែកគ្នា។
លទ្ធផលនិងដំណោះស្រាយពីការសិក្សានេះ មានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងឆ្នេរសមុទ្រ ការវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់សង្គម និងការរៀបចំគោលនយោបាយនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងវិស្វកម្មរឹង (ជញ្ជាំងថ្ម) និងវិស្វកម្មទន់ (ព្រៃកោងកាង) រួមជាមួយនឹងការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុនិងជីវភាពដល់សហគមន៍ គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រដែលកម្ពុជាគួរយកមកអនុវត្តដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាសំណឹកឆ្នេរប្រកបដោយបរិយាបន្ន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Hard measures | វិធីសាស្ត្រវិស្វកម្មរឹង គឺជាការសាងសង់រចនាសម្ព័ន្ធរឹងមាំដូចជាជញ្ជាំងថ្ម ឬបេតុង (ឧទាហរណ៍ ជញ្ជាំងទប់រលកសមុទ្រ) ដើម្បីទប់ទល់នឹងកម្លាំងរលកដោយផ្ទាល់ និងការពារការបាក់ស្រុតច្រាំងសមុទ្រ។ | ដូចជាការសាងសង់កំពែងថ្មដ៏រឹងមាំនៅមុខផ្ទះ ដើម្បីការពារកុំឱ្យរថយន្តបើកបុកចូល។ |
| Soft measures | វិធីសាស្ត្រវិស្វកម្មទន់ គឺជាដំណោះស្រាយដែលប្រើប្រាស់វិធីសាស្រ្តស្របតាមធម្មជាតិ ដូចជាការដាំព្រៃកោងកាង ការចាក់ខ្សាច់បន្ថែមលើឆ្នេរ ឬរបាំងឫស្សី ដើម្បីកាត់បន្ថយកម្លាំងរលក និងរក្សាស្ថិរភាពឆ្នេរដោយមិនប៉ះពាល់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី។ | ដូចជាការដាំដើមឈើនិងស្មៅនៅតាមជម្រាលភ្នំ ដើម្បីកុំឱ្យដីហូរច្រោះពេលមានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង។ |
| Social Impact Assessment (SIA) | ការវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់សង្គម គឺជាដំណើរការនៃការសិក្សា និងព្យាករណ៍ជាមុនអំពីផលវិបាក (ទាំងវិជ្ជមាននិងអវិជ្ជមាន) ដែលគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ ឬគ្រោះមហន្តរាយណាមួយនឹងជះឥទ្ធិពលដល់ជីវភាព វប្បធម៌ និងសេដ្ឋកិច្ចរបស់សហគមន៍។ | ដូចជាការគិតគូរពិចារណាជាមុនថា តើការធ្វើផ្លូវថ្មីកាត់ភូមិមួយ នឹងធ្វើឱ្យអ្នកភូមិមានការលំបាក ឬទទួលបានប្រយោជន៍អ្វីខ្លះ មុនពេលចាប់ផ្តើមសាងសង់។ |
| Triangulation | បច្ចេកទេសផ្ទៀងផ្ទាត់ទិន្នន័យត្រីកោណ គឺជាវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវដែលប្រើប្រាស់ប្រភពទិន្នន័យយ៉ាងហោចណាស់៣ផ្សេងគ្នា (ឧទាហរណ៍៖ ការសង្កេត ការសម្ភាសន៍ និងការសិក្សាឯកសារ) ដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់ភាពត្រឹមត្រូវ និងបង្កើនភាពជឿជាក់នៃលទ្ធផលស្រាវជ្រាវ។ | ដូចជាការសួររឿងរ៉ាវមួយពីមិត្តភក្តិ៣នាក់ផ្សេងគ្នា ដើម្បីចង់ដឹងថាវាជារឿងពិត ឬគ្រាន់តែជាពាក្យចចាមអារ៉ាម។ |
| Adaptive measures | វិធានការសម្របខ្លួន គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រនៃការឆ្លើយតបទៅនឹងការផ្លាស់ប្តូរនៃបរិស្ថាន (ដូចជាការកើនឡើងកម្ពស់ទឹកសមុទ្រ និងសំណឹកឆ្នេរ) ដែលរួមមានការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធឡើងវិញ ការផ្លាស់ប្តូរទីលំនៅថយក្រោយ ឬការកសាងប្រព័ន្ធការពារ ដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យ។ | ដូចជាការពាក់អាវភ្លៀង ជិះទូក ឬរើឥវ៉ាន់ឡើងទីទួលខ្ពស់ជាមុន នៅពេលដឹងថាទឹកនឹងលិចភូមិ។ |
| EIA Scoping | ការកំណត់វិសាលភាពនៃការវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន គឺជាដំណាក់កាលដំបូងនៃការវាយតម្លៃ ដែលគេត្រូវកំណត់ថាតើបញ្ហាបរិស្ថាន សង្គម និងសេដ្ឋកិច្ចណាខ្លះដែលសំខាន់បំផុត ដែលនឹងត្រូវយកមកសិក្សាស៊ីជម្រៅក្នុងគម្រោងណាមួយ។ | ដូចជាការគូសរង្វង់លើផែនទីដើម្បីកំណត់ព្រំដែនតំបន់ដែលយើងត្រូវដើររុករក កុំឱ្យវង្វេងផ្លូវ ឬខាតពេលទៅមើលកន្លែងដែលមិនសំខាន់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
