បញ្ហា (The Problem)៖ ប្រទេសឥណ្ឌាកំពុងប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាគ្រប់គ្រងសំណល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដោយសារបរិមាណសំណល់ដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ (៦២ លានតោនក្នុងមួយឆ្នាំ) ការកើនឡើងនគរូបនីយកម្ម និងកង្វះខាតការកែច្នៃតាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រត្រឹមត្រូវ ដែលបង្កហានិភ័យដល់បរិស្ថាន និងសុខភាពសាធារណៈ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ឯកសារនេះធ្វើការពិនិត្យឡើងវិញនូវយុទ្ធសាស្ត្រនវានុវត្តន៍ និងគោលនយោបាយសម្រាប់បំប្លែងសំណល់សរីរាង្គ និងឧស្សាហកម្មទៅជាធនធានមានតម្លៃតាមរយៈវិធីសាស្ត្រផ្សេងៗ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Biomethanation (Anaerobic Digestion) ការផលិតឧស្ម័នជីវៈ (Biomethanation) |
អាចបំប្លែងសំណល់សើម និងសរីរាង្គទៅជាឧស្ម័នជីវៈ (Biogas) សម្រាប់ផលិតអគ្គិសនី និងជីសរីរាង្គ។ មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់សម្រាប់ការគ្រប់គ្រងសំណល់បែបវិមជ្ឈការនៅតាមទីក្រុង។ | ទាមទារការញែកសំណល់ដាច់ដោយឡែកយ៉ាងតឹងរ៉ឹងតាំងពីប្រភពដើម បើមិនដូច្នោះទេវានឹងធ្វើឱ្យខូចប្រព័ន្ធម៉ាស៊ីន ហើយថាមពលប្រហែល ៧០% ត្រូវបាត់បង់ជាកម្ដៅ។ | នៅក្នុងទីក្រុង Pune រោងចក្រខ្នាតតូចអាចកែច្នៃសំណល់សើមបាន ១២១ តោនក្នុងមួយថ្ងៃ និងផលិតអគ្គិសនីសម្រាប់បំភ្លឺផ្លូវសាធារណៈ។ |
| Refuse Derived Fuel (RDF) ឥន្ធនៈផលិតពីសំណល់ (RDF) |
មានតម្លៃកម្ដៅខ្ពស់ (Calorific value) កាត់បន្ថយការបញ្ចេញឧស្ម័នពុល និងផ្តល់ការទាញយកថាមពលបានល្អប្រសើរជាងការដុតសំរាមផ្ទាល់។ | ការចំណាយលើការបែងចែក ការផលិត និងការដឹកជញ្ជូនមានកម្រិតខ្ពស់ ដែលធ្វើឱ្យវាមានតម្លៃថ្លៃជាងឥន្ធនៈធម្មតា ព្រមទាំងខ្វះតម្រូវការទីផ្សារ។ | បំប្លែងសំណល់ស្ងួតនិងប្លាស្ទិក ដែលមានបរិមាណជីវម៉ាស ១១-៨២% ទៅជាគ្រាប់ឥន្ធនៈសម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងឧស្សាហកម្ម។ |
| Pyrolysis & Gasification ការបំបែកដោយកម្ដៅ និងឧស្ម័ននីយកម្ម (Pyrolysis & Gasification) |
អាចបំប្លែងសំណល់ស្ងួតទៅជាផលិតផលមានតម្លៃខ្ពស់ដូចជា ឧស្ម័នសាំង (Syngas) ប្រេងជីវៈ (Bio-oil) និងធ្យូងជីវៈ (Biochar) ដែលជួយកែលម្អគុណភាពដី។ | ជាបច្ចេកវិទ្យាដែលមានតម្លៃថ្លៃ តម្រូវឱ្យមានអវត្តមានអុកស៊ីហ្សែន និងទាមទារការគ្រប់គ្រងសំណើមនៃសំណល់យ៉ាងតឹងរ៉ឹង។ | ផ្តល់នូវប្រភពថាមពលកកើតឡើងវិញ និងកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់បរិស្ថានបើធៀបនឹងការដុតកម្ទេចចោលធម្មតា។ |
| Plastic Waste in Road Construction ការប្រើប្រាស់សំណល់ប្លាស្ទិកសាងសង់ផ្លូវ |
ជួយដោះស្រាយបញ្ហាសំណល់ប្លាស្ទិកដែលមិនអាចកែច្នៃបាន ព្រមទាំងបង្កើនភាពធន់ និងអាយុកាលនៃផ្លូវកៅស៊ូ។ | តម្រូវឱ្យមានប្រព័ន្ធកាត់ច្រៀកប្លាស្ទិកជាចំណិតតូចៗ និងប្រព័ន្ធលាយកៅស៊ូនៅសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។ | ផ្លូវដែលសាងសង់មានភាពធន់នឹងការខូចខាតដោយសារទឹកភ្លៀងខ្ពស់ (ប្រទេសឥណ្ឌាបានសាងសង់ផ្លូវជាង ៤០,០០០ គ.ម តាមវិធីនេះ)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តបច្ចេកវិទ្យាបំប្លែងសំណល់ទៅជាថាមពល (Waste-to-Energy) ទាមទារការវិនិយោគទុនដំបូងខ្ពស់ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធកែច្នៃកម្រិតស្តង់ដារ និងការបណ្តុះបណ្តាលកម្លាំងពលកម្ម។
ការសិក្សានេះផ្តោតទាំងស្រុងលើបរិបទប្រទេសឥណ្ឌា ដែលសំណល់ក្រុង (MSW) មានភាគរយសំណល់សរីរាង្គ និងសំណើមខ្ពស់ ប៉ុន្តែមានតម្លៃកម្ដៅទាប។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារយើងមានលក្ខណៈប្រជាសាស្ត្រ អាកប្បកិរិយានៃការប្រើប្រាស់ និងបញ្ហានៃការគ្រប់គ្រងសំណល់តាមបែបក្រៅផ្លូវការស្រដៀងគ្នា។
វិធីសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យាដែលបានលើកឡើងនៅក្នុងឯកសារនេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីផ្លាស់ប្តូរសំណល់ទៅជាធនធានសេដ្ឋកិច្ច។
តាមរយៈការធ្វើសមាហរណកម្មបច្ចេកវិទ្យាទាំងនេះ និងការពង្រឹងការបែងចែកសំណល់ពីប្រភពដើម កម្ពុជាអាចបង្កើតគំរូសេដ្ឋកិច្ចចរន្ត (Circular Economy) ដែលផ្តល់ផលប្រយោជន៍ទាំងបរិស្ថាន និងសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Valorization | ដំណើរការនៃការបង្កើនតម្លៃនៃកាកសំណល់ ដោយបំប្លែងវាទៅជាផលិតផលមានប្រយោជន៍ ឬមានតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ ដូចជាថាមពល ជីសរីរាង្គ ឬវត្ថុធាតុដើមសម្រាប់ឧស្សាហកម្ម ជំនួសឱ្យការបោះចោលនៅទីលានចាក់សំរាម។ | ដូចជាការយកដបប្លាស្ទិកចាស់ៗមកកែច្នៃធ្វើជាអំបោះត្បាញសម្លៀកបំពាក់ដ៏ស្រស់ស្អាតនិងមានតម្លៃថ្លៃ។ |
| Biomethanation | ដំណើរការជីវគីមីដែលបាក់តេរីបំបែកសារធាតុសរីរាង្គ (ដូចជាសំណល់អាហារ និងលាមកសត្វ) ក្នុងលក្ខខណ្ឌគ្មានអុកស៊ីហ្សែន ដើម្បីបង្កើតជាឧស្ម័នជីវៈ (ជាចម្បងគឺមេតាន) សម្រាប់ប្រើប្រាស់ជាថាមពលនិងកម្ដៅ។ | ដូចជាក្រពះរបស់យើងរំលាយអាហារហើយបញ្ចេញឧស្ម័ន តែនៅទីនេះយើងប្រមូលឧស្ម័ននោះមកដុតបញ្ចេញកម្ដៅ ឬផលិតអគ្គិសនីជំនួសឱ្យការបង្ហូរចោល។ |
| Pyrolysis | ការបំបែកសមាសធាតុគីមីនៃសំណល់សរីរាង្គដោយប្រើកម្ដៅខ្លាំង (៣០០ ទៅ ៧៦០ អង្សាសេ) ក្នុងបរិយាកាសដែលគ្មានអុកស៊ីហ្សែន ដើម្បីផលិតជាប្រេងជីវៈ (Bio-oil) ឧស្ម័នសាំង ឬធ្យូងជីវៈ (Biochar)។ | ដូចជាការដុតអុសធ្វើធ្យូងនៅក្នុងឡបិទជិតដែលមិនមានខ្យល់ចេញចូល ដើម្បីកុំឱ្យវាឆេះក្លាយជាផេះ តែប្រែក្លាយជាធ្យូងនិងប្រេងដែលមានប្រយោជន៍។ |
| Gasification | ដំណើរការប្រើប្រាស់កម្ដៅខ្ពស់បំផុត (៤៨០ ទៅ ១៦៥០ អង្សាសេ) និងអុកស៊ីហ្សែនកម្រិតទាប ដើម្បីបំប្លែងកាកសំណល់រឹងទៅជាឧស្ម័នសំយោគ (Syngas) ដែលអាចប្រើសម្រាប់ផលិតអគ្គិសនី ឬជាឥន្ធនៈ។ | ដូចជាការយកកាកសំណល់ទៅចំហុយក្នុងកម្ដៅក្ដៅខ្លាំងរហូតដល់វារលាយក្លាយជាចំហាយឧស្ម័នដែលអាចយកទៅដុតបញ្ឆេះម៉ាស៊ីនបាន។ |
| Refuse Derived Fuel (RDF) | ឥន្ធនៈដែលផលិតចេញពីកាកសំណល់ស្ងួតមិនអាចកែច្នៃបាន (ដូចជាប្លាស្ទិក ក្រដាស ឈើ) ដែលត្រូវបានគេកាត់ច្រៀក សម្ងួត និងសង្កត់ជាដុំៗ ដើម្បីជំនួសការប្រើប្រាស់ធ្យូងថ្មនៅក្នុងរោងចក្រស៊ីម៉ងត៍ ឬរោងចក្រថាមពល។ | ដូចជាការប្រមូលក្រដាសនិងប្លាស្ទិកដែលគេបោះចោល មកកិននិងសង្កត់ជាដុំអុសតូចៗ (Briquettes) សម្រាប់យកទៅដុតបញ្ចេញកម្ដៅក្នុងរោងចក្រ។ |
| Vermicomposting | វិធីសាស្ត្រធ្វើជីកំប៉ុសដោយប្រើប្រាស់ជន្លេន ដើម្បីជួយស៊ីនិងរំលាយកាកសំណល់សរីរាង្គ (ដូចជាកាកសំណល់ផ្ទះបាយ និងស្លឹកឈើ) ឱ្យក្លាយទៅជាជីធម្មជាតិដែលមានជីវជាតិខ្ពស់សម្រាប់រុក្ខជាតិនិងកែលម្អគុណភាពដី។ | ដូចជាការចិញ្ចឹមជន្លេនឱ្យវាស៊ីសំរាមផ្ទះបាយរបស់យើង ហើយលាមកដែលវាបញ្ចេញមកគឺជាជីដ៏ល្អឥតខ្ចោះសម្រាប់ដាំបន្លែ។ |
| Circular economy | ប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចដែលរចនាឡើងដើម្បីកាត់បន្ថយការខ្ជះខ្ជាយធនធាន ដោយផ្តោតលើការកែច្នៃ ការប្រើប្រាស់ឡើងវិញ និងការជួសជុល ដើម្បីរក្សាតម្លៃនៃសម្ភារៈនៅក្នុងរង្វង់ផលិតកម្មឱ្យបានយូរអង្វែងបំផុត។ | ជំនួសឱ្យការទិញរបស់មកប្រើហើយបោះចោល វាគឺជាទម្លាប់ 'ទិញ-ប្រើ-កែច្នៃយកមកប្រើម្ដងទៀត' ជាបន្តបន្ទាប់ដើម្បីកុំឱ្យអស់ធនធាន។ |
| Plasma gasification | ទម្រង់កម្រិតខ្ពស់នៃឧស្ម័ននីយកម្មដែលប្រើប្រាស់ភ្លើងផ្លាស្មាដើម្បីបង្កើតកម្ដៅដ៏ខ្លាំង (លើសពី ២៧៦០ អង្សាសេ) ដើម្បីបំបែកកាកសំណល់ទៅជាសមាសធាតុម៉ូលេគុលមូលដ្ឋាន និងបង្កើតជាឧស្ម័នស្អាត ព្រមទាំងកាកសំណល់រឹងដូចកញ្ចក់ដែលមិនប៉ះពាល់បរិស្ថាន។ | ដូចជាការបាញ់រន្ទះសិប្បនិម្មិតចូលទៅក្នុងគំនរសំរាម ដើម្បីរំលាយវាឱ្យក្លាយជាឧស្ម័ននិងថ្ម ដោយមិនបន្សល់ទុកនូវជាតិពុល។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
